V SA/Wa 91/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2011 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności dla udzielenia zgody na pobyt tolerowany 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat K. W. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złote dwadzieścia groszy), w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Przedmiotem skargi z dnia [...] grudnia 2010r., wniesionej przez R. S. jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2010r nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2010r. nr [...] o odmowie nadania statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności dla udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Skarżona decyzja została wydana w następująco ustalonym stanie faktycznym; R. S., obywatel F. R. narodowości c., złożył w dniu [...] grudnia 2009 r. wniosek o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Uzasadniając wniosek cudzoziemiec wskazał na prześladowania, które uniemożliwiają mu życie w domu. Wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy została objęta żona wnioskodawcy L. S. oraz dwójka małoletnich dzieci. W związku z wystąpieniem z własnym wnioskiem uchodźczym, L. S. zrezygnowała z postępowania uchodźczego wszczętego w jej imieniu na wniosek jej męża, a postępowanie wobec niej zostało umorzone. W wyniku rozpoznania wniosku R. S. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2010r. odmówił nadania wnioskodawcy statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej i postanowił wydalić z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany. Organ wskazał, iż wnioskodawca nie podał żadnych przyczyn uzasadniających obawę przed prześladowaniami, o których mówi Konwencja Genewska. Ponadto wyjaśnił, że cudzoziemiec nie spełnia przesłanek wymienionych w art.15 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2009r. Nr 189, poz. 1472), koniecznych dla udzielenia ochrony uzupełniającej, jak też że nie zachodzą wobec niego przesłanki do udzielenia zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP w rozumieniu art.97 ust.1 pkt 1 i 1a cytowanej ustawy. Organ podkreślił, że sama możliwość wystąpienia zagrożenia przewidzianego w art.97 ust.1 pkt 1 i 1a nie jest wystarczająca, a wnioskodawca nie wykazał indywidualnych, realnych przesłanek wskazujących na zaistnienie wobec niego takich zagrożeń. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem R. S. odwołał się do Rady do Spraw Uchodźców. Po rozpatrzeniu odwołania i ponownym przeprowadzeniu postępowania, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] października 2010r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, zarzucając naruszenie: - prawa materialnego, tj. art. 13, art.14, art.15 i art.97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie; - prawa procesowego, tj. art.6, art.7, art.77 i art.80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej k.p.a.), poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie. Rozwijając zarzuty w motywach skargi skarżący przytoczył informacje na temat udziału w zbrojnych formacjach ruchu c. oraz uczestnictwie w I i II wojnie c. Wskazał, że z tego powodu był dwukrotnie zatrzymany, podawany przemocy i wypytywany o członka rodziny: po raz pierwszy w 2002 r. i drugi raz w 2009 r. Zatrzymaniu i przemocy podlegał również jego syn. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Rady, że opisane przez niego wydarzenia były odległe w czasie i nie mają wpływu na jego sytuację. Stwierdził, że jako członek specjalnej grupy społecznej obejmującej osoby zaangażowane w ruch c. jest - niezależnie od upływu czasu - narażony na represje. Wyraził też przekonanie, że do jego sytuacji oraz sytuacji jego syna ma zastosowanie postanowienie art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka o zakazie stosowania tortur. Cudzoziemiec prowadząc polemikę z oceną sytuacji w C., sformułowaną przez organ drugiej instancji, przywołał szereg raportów międzynarodowych organizacji praw człowieka, jak również raport Departamentu Stanu USA z 11.03.2010r. mających w jego przekonaniu udowodnić stawianą przez niego tezę o panującym w C. stanie powszechnego represjonowania ludności cywilnej. W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa,v.art.145§1 p.p.s.a.). Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja Rady do Spraw Uchodźców odpowiada prawu. Rada do Spraw Uchodźców przed przystąpieniem do oceny możliwości przyznania cudzoziemcowi statusu uchodźcy lub jednej z pozostałych form ochrony przewidzianych w ustawie z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.jed. Dz. U. z 2009 r. Nr 189, poz.1472 ze zm.) , zwanej dalej ustawą, prawidłowo oceniła sytuację aktualnie panującą w C. Rada powołała się miedzy innymi na stanowisko Wysokiego Komisarza ONZ ds. Uchodźców (UNHCR) z dnia 17 kwietnia 2009 r. (kod: POL/09/050), w którym stwierdzono m.in.: "Mające największe znaczenia zjawiska w republice C.i dotyczą przede wszystkim znaczącej redukcji intensywności i zasięgu działań militarnych oraz ogólnej poprawy sytuacji w sferze bezpieczeństwa. Zakrojone na szeroką skalę akcje wojskowe zostały faktycznie zakończone, liczba starć zbrojnych wyraźnie się zmniejszyła w ostatnich latach i ogólnie zasięg oraz intensywność konfliktu zmalały. Kontynuowane walki ograniczają się głównie do słabo zaludnionych, położonych na południu, górzystych regionów Republiki C. i nie mogą być dłużej określane jako masowe. Zdarzające się jeszcze nadal akcje zbrojne nie powodują wypędzeń ludności cywilnej. Poprawa ogólnej sytuacji w dziedzinie bezpieczeństwa, powiązana z zakończonymi już, jak i toczącymi się federalnymi i lokalnymi programami odbudowy, umożliwiła powrót do domów znaczącej liczbie wewnętrznych uchodźców (IDPs)". W związku z powyższym UNHCR nie zaleca już, by wnioski uchodźcze składane przez C. rozpatrywane były w oparciu o przesłankę uznania powszechnego i ciężkiego naruszania praw człowieka oraz prawa humanitarnego w C. Sytuacja w C. nie zmieniła się zasadniczo w czasie, który upłynął od wydania ww. stanowiska UNHCR, a można mówić nawet o dalszej stabilizacji. Na tę ocenę nie wpłynął - jak dotąd - również zamach na parlament w G. z dnia [...] października 2010 r. Rada wskazała, że w C. następuje poprawa sytuacji w zakresie przestrzegania praw człowieka, choć nadal pozostaje ona jednak generalnie zła. Zgodnie z art.13 ust. 1 ustawy , cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Stosowanie do przepisu art.13 ust.3 ustawy prześladowanie to musi: 1) ze względu na swoją istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 i 285, z późn. zm.3)), lub 2) być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1. Prawidłowo zatem Rada do Spraw Uchodźców ustaliła, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy wnioskodawca nie wykazał w wystarczająco uzasadniony sposób uzasadnionej - w sposób zobiektywizowany - obawy przed prześladowaniem. Wskazane przez cudzoziemca okoliczności udziału w działaniach zbrojnych w latach dziewięćdziesiątych i w obronie G. w 2002 r., oraz zatrzymań w 2002 r. i w listopadzie 2009 r. są istotnie oddalone w czasie od momentu wyjazdu wnioskodawcy z kraju pochodzenie i nie mogą być uznane za powód tego wyjazdu. W latach 2002 - 2009 wnioskodawca nie był niepokojony przez władze kraju pochodzenie. W tym czasie pracował i podróżował w celach zarobkowych po terytorium F. R. Również zatrzymanie z listopada 2009 r. nie jest wystarczające do uznania, że wnioskodawca miałby być w przyszłości obiektem zainteresowania dla władz kraju pochodzenia i miałby on być narażony na prześladowania z ich strony. Prawidłowo Rada do Spraw Uchodźców uznała to zdarzenie za działanie odosobnione i incydentalne, które nie może być uznane za spełniające znamiona prześladowania. W tej sytuacji, w świetle zacytowanego przepisu art.13 ust.1 i 3 ustawy odmowa nadania statusu uchodźcy jest w pełni uzasadniona. Art.15 ustawy stanowi, że cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego - i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Sąd oceniając zaskarżoną decyzję stwierdził, że również w tym zakresie od[powiada oba prawu. Odnosząc się do przewidzianych ww. przepisem przesłanek udzielenia ochrony uzupełniającej, Rada do Spraw Uchodźców prawidłowo stwierdziła, że w stosunku do wnioskodawcy nie mają zastosowania przesłanki wymienione w punktach 1) i 3) art. 15 ustawy, gdyż wnioskodawca nie jest narażony na orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, ani też w C. nie mamy już obecnie do czynienia z sytuacją wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Rozważając przesłankę, wymienioną w punkcie 2 art.15 ustawy tj. rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, Rada wskazała, że w C. dochodzi do aktów, które noszą znamiona tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania., co wynika ze stanowiska UNHCR z dnia 17 kwietnia 2009 r., jak również pozostałych wziętych pod uwagę materiałów dotyczących oceny sytuacji w kraju pochodzenia cudzoziemca. Prawidłowo Rada zauważyła, że samo występowanie tego typu zjawisk nie jest wystarczające dla przyznania ochrony. Dodatkowo konieczne jest wykazanie, że wnioskodawca ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być narażony na takie traktowanie. Odnosząc się do zindywidualizowanej sytuacji wnioskodawcy Rada prawidłowo uznała, że nie ma wystarczających podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca byłby narażony na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Podkreśliła, że za takie traktowanie, zwłaszcza w świetle aktualnej sytuacji w kraju pochodzenia, nie można uznać, ze względu na incydentalność, krótkotrwałość i brak poważnych konsekwencji dla wnioskodawcy, jego zatrzymania w listopadzie 2009 r. Sąd podziela również stanowisko Rady, że wnioskodawca dysponuje możliwością tzw. ucieczki wewnętrznej w rozumieniu art. 18 ust. 1 ustawy, który to przepis stanowi, że jeżeli na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie bez przeszkód mógł zamieszkać na tej części terytorium, uznaje się, że nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem lub rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia. Na taką możliwość wskazuje fakt, że wnioskodawca w celach zarobkowych podróżował po terytorium F. R. i przebywał przez dłuższe okresy czasu w M. Stosownie do art.48 ust. 1 ustawy w przypadku gdy wnioskodawcy lub osobie, w imieniu której wnioskodawca występuje, odmawia się nadania statusu uchodźcy, w decyzji orzeka się ponadto o udzieleniu: 1) ochrony uzupełniającej z przyczyn, o których mowa w art. 15, jeżeli nie sprzeciwiają się temu okoliczności określone w art. 20, albo 2) zgody na pobyt tolerowany z przyczyn, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1 lub 1a, jeżeli nie istnieją okoliczności uzasadniające udzielenie ochrony uzupełniającej i nie sprzeciwiają się temu okoliczności określone w art. 97 ust. 1a. Wobec odmowy przyznania cudzoziemcowi statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej w następnej kolejności należało rozważyć, czy nie zachodzą przesłanki do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany w RP zgodnie z art. 97 ust.1 pkt1 lub 1 a ustawy, co Rada prawidłowo uczyniła. Art.97 ust. pkt 1 i 1 a stanowi, że cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie: 1) mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.; 1a) naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Sąd podziela stanowisko Rady do Spraw Uchodźców wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że wnioskodawca nie uwiarygodnił w wystarczający sposób, że ze względu na swoje działania byłby w konsekwencji wydalenia do C. narażony na ww. naruszenia praw człowieka. Wyartykułowanie przez wnioskodawcę samego przekonania o zagrożeniu jego prawa do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, oraz obawy przed poddaniem torturom, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu nie jest wystarczające. Prawidłowo również, Rada do Spraw Uchodźców ustaliła, że wydalenie cudzoziemca nie narusza - zwłaszcza w kontekście decyzji Rady do Spraw Uchodźców nr [...] z dnia [...] października 2010 r. wydanej w sprawie żony wnioskodawcy L. S., a orzekającej również o jej wydaleniu, także jego prawa do poszanowania życia rodzinnego w rozumieniu art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy. Prawidłowo również Rada do Spraw Uchodźców ustaliła, że w przypadku wydalenia wnioskodawcy wraz z małoletnimi dziećmi objętymi wnioskiem nie mamy do czynienia z sytuacją, w której mogło dojść do naruszenia praw dziecka w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego – przepisów ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd stwierdził również, że postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego. Stan faktyczny sprawy został ustalony po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, a dowody zebrane w sprawie zostały wnikliwie i prawidłowo ocenione. W związku z powyższym, Sąd na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. i §18 ust.1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.Nr 163, poz.1348 ze zm.).