V SA/Wa 917/07
WyrokWSA w Warszawie2007-09-17
Skład orzekający: Irena Kudiura, Barbara Mleczko – Jabłońska, Andrzej Kania
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy, uznając, że nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności ani uzasadniony przypadek umorzenia ze względu na trudną sytuację materialną i rodzinną?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ nie stwierdzono całkowitej nieściągalności długu, a sytuacja materialna i rodzinna skarżącego nie uzasadniała umorzenia w trybie uznaniowym. Posiadany przez skarżącego majątek i dochody z działalności rolniczej pozwalały na spłatę zadłużenia, a tym samym nie zachodziły przesłanki określone w przepisach prawa materialnego.Stan faktyczny
Skarżący Z. T. wnioskował o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy z powodu trudnej sytuacji finansowej. Organ rentowy dwukrotnie odmówił umorzenia, uznając, że nie zachodzi całkowita nieściągalność długu ani uzasadniony przypadek umorzenia. Skarżący kwestionował te decyzje, podnosząc m.in. naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu oraz błędną ocenę jego sytuacji materialnej. Po uchyleniu przez WSA pierwszej decyzji i ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezes ZUS ponownie odmówił umorzenia, co zostało zaskarżone do WSA. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Kudiura, Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska (spr.), Asesor WSA - Andrzej Kania, Protokolant - Tomasz Zawiślak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2007 r. sprawy ze skargi Z. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy; oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (powoływany dalej jako "Prezes Zakładu"), w wyniku złożonego przez Z. T. – skarżącego w niniejszej sprawie, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (powoływanego dalej jako "Zakład") z dnia [...] lipca 2005 r., w części dotyczącej określenia wysokości należności z tytułu składek, stwierdzając, że należności te wynoszą 31392, 40 zł. W pozostałej zaś części , w której Zakład odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, wraz z odsetkami, wydaną w pierwszej instancji decyzję, utrzymał w mocy.
Skarżący pismem złożonym do Zakładu w dniu 23 października 2002r. wystąpił o umorzenie należności, składkowych za okres od czerwca 1994r do grudnia 1998r. Wnioskując o ich umorzenie powołał się na trudną sytuację finansową jego i jego rodziny. W uzasadnieniu swego wniosku oświadczył, iż jest rolnikiem, od 1981r. podlegającym ubezpieczeniu w KRUS oraz mimo rozpoczęcia działalności gospodarczej w zakresie usług rolniczych od kwietnia 1992r. opłacał składki w KRUS. W dniu 17 kwietnia 1998r. został wyłączony z ubezpieczenia rolniczego w okresach od 1 marca 1993r. do 29 grudnia 1997r. oraz od 10 kwietnia 1998r. do 30 maja 1999r. Zobowiązano go również do opłacenia składek na ZUS wraz z należnymi odsetkami. Wnioskodawca przyznał, iż Zakład rozłożył mu należność na raty lecz ze względu na zaciągnięty kredyt nie jest w stanie spłacić całości zadłużenia , z którego uregulował na razie kwotę 4.280, 64zł.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2003r. ZUS Oddział w C. powołując się na treść art. 83 ust 1 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998r. odmówił wnioskodawcy umorzenia. Powyższą decyzję Z. T. zaskarżył, składając do Sądu Okręgowego w G. Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odwołanie. W wyniku rozpoznania sprawy Sąd Okręgowy w G. wyrokiem wydanym w dniu 29 kwietnia 2003r. zmienił zaskarżoną decyzję umarzając wnioskodawcy zaległości z tytułu składek za okres od czerwca 1994rdo grudnia 1997r. oraz za grudzień 1998r. wraz z odsetkami.
Na skutek apelacji organu Sąd Apelacyjny w K. wyrokiem z dnia 23 lutego 2005r. uchylił zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez ZUS.
Decyzją z [...] lipca 2005r. wydaną na podstawie art 83 ust 1 pkt 3 , art 28 ust 1, ust 2 i ust 3 oraz art 32 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U Nr 137, poz. 887 ze zm.) Zakład odmówił umorzenia wnioskowanych należności. W uzasadnieniu swego stanowiska przyjął , iż w sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności określona w art 28 ust 2 i ust 3 u.s.u.s. Dłużnik jest właścicielem kilku nieruchomości. Można więc dochodzić należności w drodze egzekucji.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wywodził, że nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Oświadczył, że aktualnie ma na utrzymaniu dwójkę dzieci w wieku [...] , jego żona nadal zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa domowego Podkreślił, iż skutecznie stara się o spłatę powstałego zadłużenia.
Prezes ZUS decyzją z dnia [...] września 2005 r. wydaną na podstawie art 138 par 1 pkt 1 kpa oraz art. 83 ust 4 u.s.u.s. utrzymał w mocy decyzję Zakładu z [...] lipca 2005r. Podtrzymując argumentację w niej zawartą wskazał, że do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie załączyła nowych, istotnych dokumentów potwierdzających trudną sytuację materialną i finansową rodziny, a ponowna analiza dokumentów wskazuje, że nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący stwierdził, że nie umożliwiono mu czynnego udziału w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji. Zarzucił organowi, iż ten, wskazując na brak przedstawienia przez skarżącego dowodów potwierdzających jego trudną sytuację materialną, w ogóle do złożenia takowych dokumentów dłużnika nie wezwał .
Dodatkowo skarżący powołując się na argumentację prezentowaną w toku postępowania administracyjnego, wskazał na przyczyny powstania zadłużenia wobec Zakładu i stwierdził, że powstało ono nie na skutek zamierzonego działania lecz wobec nieznajomości przepisów prawa oraz braku udzielenia przez urzędników organu rentowego stosownych informacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi Z. T. wyrokiem z dnia 24 marca 2006r. wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 3054/05 uchylił zaskarżoną decyzję stwierdzając, że nie podlega ona wykonaniu oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego koszty postępowania.
Sąd rozpoznając sprawę dopatrzył się naruszeń prawa procesowego skutkujących taką wadliwością zaskarżonej decyzji, które uzasadniały jej wyeliminowanie z obrotu prawnego, na podstawie art. 145 par 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a.
Zaskarżona decyzja wydana bowiem została, jak uznał Sąd, z naruszeniem art. 107 par 1 k.p.a, art.7 k.p.a., art 77 k.p.a. W ocenie Sądu sprawa nie została dokładnie i wszechstronnie wyjaśniona pod kątem dyspozycji art. 28 ust 1-3 u.s.u.s., jak również art. 28 ust 3 "a " u.s.u.s. w związku przepisami par. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki , Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ( Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Ponadto, uwzględniając zarzut strony, Sąd przyznał, że w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji organ rentowy nie wzywał strony do przedłożenia stosownej dokumentacji, ani wbrew dyspozycji art. 10 par 1 k.p.a. - wyrażającego zasadę czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania - nie umożliwił stronie wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku WSA, Zakład pismem z dnia 1 czerwca 2006r. poinformował zainteresowanego o przepisach regulujących sprawę umorzenia należności składkowych zobowiązując do złożenia dodatkowych dokumentów mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Z. T. dokumentując aktualną sytuację materialną i rodzinną w odpowiedzi na powyższe przedstawił: wpłaty na obowiązkowe ubezpieczenie budynków i OC rolników, zaświadczenie Banku [...] w K. dotyczące umowy kredytowej, faktury VAT dotyczące opłat za energię elektryczną oraz wodociągi, faktury VAT dotyczące skupu żywca. Do akt dołączone zostały odpisy zwykłe ksiąg wieczystych dotyczących nieruchomości będących własnością lub współwłasnością dłużnika oraz oświadczenie wnioskodawcy, iż nie korzysta z dopłat z Funduszy Unijnych.
Pismem z dnia 28 września 2006r. Zakład poinformował wnioskodawcę o możliwości zapoznania się materiałem dowodowym w sprawie. W odpowiedzi na powyższe zainteresowany korzystając z przysługujących mu uprawnień w dniu 4 października 2006r. zapoznał się z aktami sprawy nie wnosząc uwag co do zebranych dowodów.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2006r. Prezes Zakładu uchylił decyzję wydaną w dniu [...] lipca 2005r. w części dotyczącej określenia wysokości należności z tytułu składek i stwierdził, że należności te wynoszą 31.392,40 zł w pozostałej zaś części co do odmowy umorzenia długu utrzymał ją w mocy .
Określając na nowo wysokość zobowiązania Prezes Zakładu stwierdził , że kwota zobowiązania z tytułu odsetek od należności składkowych w decyzji z dnia [...] lipca 2005r. została określona nieprawidłowo, gdyż zaległość winna być liczona na dzień złożenia wniosku, nie zaś wydania decyzji, stąd dokonana korekta. W uzasadnieniu decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia organ powołał się na brak możliwości uznania całkowitej nieściągalności po stronie zobowiązanego, z uwagi na niespełnienie przesłanek określonych w art. 28 ust 2 u.su.s. oraz brak podstaw do zastosowania art. 28 ust 3a u.s.u.s . Organ ustalił , że wnioskodawca na zasadzie współwłasności małżeńskiej jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. ponad 9 ha zabudowanego , składającego się z działek stanowiących grunty orne łąki i pastwiska oraz prowadzi hodowlę tuczników. Posiada samochód [...] . W ocenie organu posiadany majątek uzasadnia możliwość prowadzenia skutecznej egzekucji. Dłużnik utrzymuje się z prowadzenia gospodarstwa rolnego i sprzedaży tuczników. Ma na utrzymaniu troje dzieci w tym dwoje w wieku szkolnym. W gospodarstwie pracuje jego żona. Z przedstawionych przez wnioskodawcę rachunków z energię elektryczną, RTV wodę i ścieki usługi telekomunikacyjne, składkę na ubezpieczenie w KRUS , składkę obowiązkowego ubezpieczenia budynków i OC rolników i ubezpieczenia NW organ wyliczył, że średnie miesięczne obciążenie z tego tytułu wynosi 546, 53 zł Dodatkowo do stałych wydatków wnioskodawca zaliczył obciążenie z tytułu kredytu na cele mieszkaniowe. Zdaniem organu z przedstawionych kosztów utrzymania nie wynika by dłużnik zalegał z ich płatnościami. Raty kredytu również spłaca terminowo, co oznacza, jego zdaniem, iż uzyskiwane dochody pozwalają na terminowe regulowanie zobowiązań. Powyższe w ocenie Prezesa Zakładu przemawia za uznaniem, iż sytuacja majątkowa rodziny jest stabilna. Tym samym , zdaniem organu w sprawie nie zachodzą wymienione w par 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki , Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, przypadki, w których ZUS może umorzyć należności z tytułu składek .
Ponownie wnosząc skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący Z. T. domagając się umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wraz z odsetkami i wnosząc o uchylenie wydanych w sprawie decyzji obu instancji , zarzucił, że dokonanie wpłaty zaległości składkowych wraz z odsetkami pozbawiłoby wnioskodawcę oraz jego rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Wskazał, że choroba córki i koszty związane z jej leczeniem, a także koszty dojazdu dzieci do szkoły stanowią znaczny wydatek w sytuacji niewielkich dochodów rodziny. Podkreślił, że gospodarstwo rolne przynosi niewielki dochód i z trudem zapewnia utrzymanie pięcioosobowej rodziny, a w sytuacji strat wywołanych tegoroczną suszą i brakiem przyznania zasiłku celowego z tego tytułu, tym bardziej nie jest możliwe uregulowanie zadłużenia wobec ZUS. Wnioskodawca ponownie przypomniał iż w ramach układu ratalnego dokonał spłaty w ramach swoich możliwości części zadłużenia. Z uwagi na brak środków układ został zerwany. Podkreślając swą trudną sytuację finansową wskazał, że już wydanym w 1999r. postanowieniem Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. umorzył postępowanie egzekucyjne w sprawie składek.
Do skargi wnioskodawca dołączył zaświadczenia o leczeniu córki, bilet miesięczny jednej z córek przedstawiający miesięczny koszt dojazdu do szkoły, decyzję Kierownika GOPS w K. z dnia [...] października 2006r. o odmowie przyznania zasiłku celowego, kopie potwierdzeń spłaty zadłużenia w ramach układu ratalnego z ZUS , postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] grudnia 1999r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego .
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku – decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku Skarżącego z dnia 20 października grudnia 2002r. (wpływ do organu w dniu 23 października 2002 r.), którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaległych składek wraz z odsetkami.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o sus (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącego. Organy orzekające wskazały, że skarżący w sposób czynny prowadzi działalność w zakresie produkcji rolnej i hodowli tuczników, która przynosi określone dochody. Żona skarżącego pracuje w tym gospodarstwie. Skarżący wraz z żoną jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego składającego się z działek położonych w K., S. i C. o łącznej powierzchni 9,15 ha,w którym zamieszkuje w raz z rodziną. W gospodarstwie prowadzi hodowlę [...] . W marcu, kwietniu i maju 2006r. ze sprzedaży zwierząt uzyskał kwotę 3057 zł . Nie było zatem pozbawione podstaw twierdzenia organu, iż w takim stanie rzeczy nie sposób przyjąć, że istnieje stan całkowitej nieściągalności, zwłaszcza, gdy jeszcze organ odnośnie majątku nieruchomego nie prowadził postępowania egzekucyjnego, na co zwrócił uwagę Sąd Apelacyjny w K. rozstrzygając sprawę wyrokiem z dnia 23 lutego 2005r. W ocenie Sądu prawidłowo zatem zostało ustalone na dzień wydania zaskarżonej decyzji, iż w stosunku do skarżącego nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości - jak wyżej wyjaśniono - umorzenia należności w oparciu o to kryterium.
Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., gdzie jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Skarżący w tym zakresie wprost odwołał się do sytuacji, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.)
Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 rozporządzenia także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.
Oceniając sprawę pod tym kątem organ odwoławczy, powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy, stwierdził iż posiadany majątek przy uwzględnieniu wydatków bieżących pozwala na spłatę zadłużenia. Sytuacja materialna skarżącego nie jest na tyle ciężka, aby mogła prowadzić do umorzenia zadłużenia. Organ nawiązał do uzyskiwania przez skarżącego przychodów z prowadzenia gospodarstwa rolnego w tym hodowli [...] oraz dysponowania istotnymi walorami majątkowymi (nieruchomościami). Ustaleń tych nie można uznać za gołosłowne, bowiem mają swoje potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy. Zważywszy, że sąd w myśl art. 133 § 1 p.p.s.a. wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, konstatacje organu mogły być ocenione przez Sąd. W konsekwencji prawidłowa była kwalifikacja prawna tych okoliczności dokonana przez organy orzekające, które wskazały na te elementy stanu faktycznego i wyciągnęły z nich wniosek, iż nie została spełniona wskazana wyżej przesłanka umorzenia.
Jest to o tyle istotne, iż organ podnosi również, że skarżący nie posiada innych zaległości. Taki stan rzeczy świadczy więc o ich systematycznym zaspokajaniu. W tej sytuacji nie jest także pozbawiony podstaw wniosek organu, iż Skarżący może uiszczać należności z tytułu składek bez skutku o jakim mowa w analizowanym przepisie.
Wobec powyższego Sąd nie mógł uwzględnić zarzutu, iż wadliwie oceniona została przez organy sytuacja wnioskodawcy. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego. Brak istnienia przesłanek zawartych w ww. rozporządzeniu uniemożliwiał umorzenie należności.
Przy ocenie prawnej zaskarżonej decyzji nie mogły mieć natomiast żadnego znaczenia podnoszone przez skarżącego w skardze i w toku postępowania administracyjnego przyczyny oraz okoliczności związane z powstaniem przedmiotowego zadłużenia. Sprawa odpowiedzialności z tytułu składek, jak wynika z akt sprawy, została rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu. Nie mogła zatem podlegać ani badaniu, ani kwestionowaniu w tym postępowaniu sądowym. W skardze wnioskodawca ponadto przywołuje przesłankę, określoną w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Dla jej wystąpienia niezbędna jest m.in. konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W ocenie skarżącego konieczność sprawowania opieki nad chorą na chorobę [...] córką uniemożliwia małżonkom podjęcie dodatkowego zatrudnienia. Wskazać należy ,że na okoliczności choroby córki skarżący w toku postępowania powoływał się w kontekście ponoszenia kosztów jej leczenia ( co prawda mimo zobowiązania nie dokumentując w jakiej wysokości ponoszone są na ten cel wydatki rodziny) co było przedmiotem oceny przez organ sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny w świetle okoliczności wymienionych w par. 3 ust 1 pkt 1 cyt. wyżej rozporządzenia. W tej sytuacji zarzut nie rozważenia przez organ przesłanki określonej przepisem par 3 ust 1 pkt 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003r. nie jest zasadny. Podobnie jak okoliczność przywołana dopiero w skardze, a dotycząca poniesienia przez skarżącego strat materialnych z powody klęski suszy i braku otrzymania odszkodowania z tego tytułu.
Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego – Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów Skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.
Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.
-----------------------
9
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło