V SA/Wa 933/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA – Arkadiusz Tomczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 11 sierpnia 2017 r. V SA/Wa 933/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. N. Sp. z o.o. z siedzibą w D. (...) na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) lutego 2016 r. nr (...) w przedmiocie uchylenia decyzji w części i odmowy przyznania środków finansowych dla wstępnie uznanych grup producentów postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 sierpnia 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 933/16. [...] z siedzibą w [...] Spółka z o.o. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż kapitał zakładowy Spółki wynosi 52.500 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi 245.945.857,59 zł, natomiast wysokość straty za ostatni rok obrotowy wyniosła 7.123.881,72 zł. Skarżąca wskazała, iż posiada trzy rachunki bankowe, na których zgromadzono środki pieniężne w wysokości: 30.403,43 zł (na dzień składania wniosku 550,16 zł); 50,13 EUR (na dzień składania wniosku 4.835,53 EUR); 105.375,70 zł. Ponadto oświadczyła, iż stan środków w kasie wynosił na dzień 31 maja 2017 r. 1.309,53 zł, zaś zobowiązania przeterminowane wynosiły na dzień składania wniosku 1.512.846,31 zł. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż w dniu 24 listopada 2016 r. Sąd Rejonowy w [...] otworzył w stosunku do Spółki postępowanie sanacyjne. Skarżąca posiada wprawdzie środki zgromadzone na rachunku bankowym, jednakże ich wydatkowanie na rzecz opłaty sądowej prowadziłoby do istotnego ograniczenia możliwości zaspokojenia bieżących zobowiązań powstałych po otwarciu postępowania sanacyjnego). Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym referendarz sądowy uznał, iż sytuacja finansowa Spółki nie pozwala na zastosowanie przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". Spółka wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia wnosząc o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu podniosła, że niezaspokojone zobowiązania wynoszą 1.500.000 zł. Skarżąca jest niewydolna finansowo, co spowodowało wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego. Spółka poniosła stratę w 2016 r. Uzyskiwane przychody nie bilansowały się z kosztami ich uzyskania. Z uwagi na wszczęte postępowanie restrukturyzacyjne Spółka nie może swobodnie dysponować środkami na rachunku bankowym. Po otwarciu postępowania sancyjnego musi w terminie regulować bieżące, wymagalne zobowiązania, a wszystkie czynności są kontrolowane przez sąd restrukturyzacyjny, któremu Zarządca składa sprawozdania. Zarządca nie może swobodnie dysponować posiadanymi środkami. Również majątek, który Spółka posiada nie może zostać spieniężony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 259 § 1 p.p.s.a., od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. Ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto, przedmiotowe dofinansowanie Strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania. Powyższe koreluje z zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne, tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych przez Stronę okoliczności należy podzielić stanowisko starszego referendarza sądowego, że Spółka nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż kwestia zastosowania wyjątkowej instytucji, jaką jest prawo pomocy, w odniesieniu do osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych była już wielokrotnie wyjaśniana w orzecznictwie sądów administracyjnych. W postanowieniu z dnia 14 grudnia 2011 r. o sygn. akt I GZ 201/11, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. W złożonym sprzeciwie Skarżąca podkreśla, że z uwagi na otwarte postępowanie restrukturyzacyjne nie ma możliwości swobodnego dysponowania majątkiem, jest ograniczona w rozporządzaniu środkami zgromadzonymi na jej rachunkach bankowych, a wszelkie czynności podejmowane przez Zarządcę są kontrolowane przez sąd restrukturyzacyjny. Odnosząc się do generalnego stanowiska Skarżącej, iż otwarcie wobec niej postępowania sanacyjnego uzasadnia samo w sobie zwolnienie od kosztów sądowych podnieść należy, iż stanowisko takie nie może być zaakceptowane w świetle zasad rządzących nadzwyczajną instytucją jaką jest prawo pomocy. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, koszty sądowe nie mogą być bowiem stawiane na ostatnim miejscu za wszystkimi pozostałymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej, a ich wystąpienie wchodzi w zakres ryzyka prowadzonej działalności gospodarczej. Tym samym koszty związane z uczestnictwem spółki w postępowaniu sądowoadministracyjnym są kosztami, które należy zrównać z innymi wydatkami ponoszonymi przez zarządcę masy sanacyjnej na poczet prowadzonego postępowania sanacyjnego. Przepisy art. 32 ust. 1 oraz 52 ust. 1 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1574 ze zm.; zwanej dalej: "u.p.r.") nadają zarządcy masy sanacyjnej uprawnienia do prowadzenia wszelkich spraw dłużnika, w szczególności tych związanych z zarządzaniem przedsiębiorstwem dłużnika oraz jego restrukturyzacją. Działając na rachunek dłużnika, zarządca zaciąga zobowiązania i dokonuje płatności. (por. Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz pod. red. A. Torbus (A.J. Witosz (red.), A. Witosz (red.), H. Buk, D. Chrapoński, W. Gewald, M. Karpiński, W. Klyta, A. Malmuk-Cieplak, M. Mozdżeń, M. Pawełczyk Wk 2016, lex/el. pkt 1 komentarza do art. 32). Zgodnie z treścią art. 52 ust. 1. u.p.r. zarządca niezwłocznie obejmuje zarząd masą sanacyjną, zarządza nią, sporządza spis inwentarza wraz z oszacowaniem oraz sporządza i realizuje plan restrukturyzacyjny. Zatem do podstawowych obowiązków zarządcy masy sanacyjnej należy m.in. obowiązek sprawowania zarządu majątkiem dłużnika. Może dokonywać zarówno czynności zwykłego zarządu, jak i czynności przekraczające zwykły zarząd. Pozostawanie w obrocie prawnym, jako przedsiębiorca wiąże się z koniecznością podejmowania wszelkich działań niezbędnych do efektywnego prowadzenia działalności gospodarczej i regulowania wszelkich związanych z nią należności tak prywatnoprawnych, jak i tych o charakterze publicznym (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 23 maja 2017 r. o sygn. akt III SA/Wa 1052/17; postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 20 czerwca 2017 r. o sygn. akt IV SA/Po 328/17). Przypomnieć należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy wnioskująca strona nie posiada majątku, który mogłaby przeznaczyć na udział w kosztach sądowych, a nie w przypadku, gdy środki takie wprawdzie posiada ale przeznacza je na spłatę innych zobowiązań. Spółka nie wykazała, że podjęła działania w celu uzyskania środków pieniężnych na uiszczenie wpisu sądowego. Zauważyć również należy, że postanowienie, sygn. akt V GR 12/16 w sprawie wniosku o otwarcie postępowania sanacyjnego zostało wydane przez Sąd Rejonowy w T. Wydział V Gospodarczy w dniu 24 listopada 2016 r. Skargę kasacyjną w dniu 19 czerwca 2017 r. sporządził profesjonalny pełnomocnik – adwokat. Nie są zatem wiarygodne oświadczenia Spółki zgodnie z którymi w związku z trwającym postępowaniem restrukturyzacyjnym nie ma możliwości uzyskania jakichkolwiek środków pieniężnych lub majątkowych na pokrycie wpisu od skargi kasacyjnej. Ponadto – już po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego Spółka zapłaciła kwotę 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia do wyroku tut. Sądu wydanego 6 kwietnia 2017 r. Analizując sytuację majątkową Spółki wskazać należy, iż zgodnie z oświadczeniami złożonymi na formularzu PPPr posiada majątek znacznej wartości, skoro wartość środków trwałych wynosi 245.945.857,59 zł. Skarżąca posiada również środki finansowe zgromadzone na rachunkach bankowych w wysokości przekraczającej wartość wpisu sądowego w niniejszej sprawie. W orzecznictwie dotyczącym porównywania wysokości ciążących na stronie kosztów sądowych z posiadanym majątkiem podnosi się, iż osoba prawna nie zasługuje na zwolnienie z kosztów sądowych gdy dysponuje majątkiem, którego wartość przewyższa wysokość wymaganego wpisu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 marca 2012 r. o sygn. akt II GZ 89/12). Mając na uwadze powyższe Sąd podziela ocenę starszego referendarza sądowego, że okoliczności wskazane przez Spółkę dotyczące jej sytuacji majątkowej, wysokość kosztów sądowych na które na obecnym etapie sprawy składa się wpis sądowy od skargi kasacyjnej, wykazany majątek, w tym środki trwałe i środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych, uzasadniają stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.