V SA/Wa 937/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Danuta Dopierała (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora ... Oddziału ARIMR w ... z dnia ... stycznia 2008 r. nr ... w przedmiocie odmowa przyznania renty strukturalnej; oddala skargę. Przedmiotem skargi z 28 lutego 2008 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez J. L. jest decyzja Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z ... stycznia 2008 r. nr ..., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z ... grudnia 2007 r. nr ... o odmowie przyznania renty strukturalnej. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: W dniu 2 lipca 2007 r. J. L. wystąpił do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z wnioskiem o przyznanie renty strukturalnej. Do wniosku załączył kserokopie m.in.: zaświadczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z ... czerwca 2007 r. wskazującego, że podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresach: od 1 stycznia 1991 r. do 31 grudnia 2004 r. oraz od 20 grudnia 2006 r. do dnia wydania zaświadczenia; zaświadczenia z Urzędu Gminy w ... o posiadaniu gospodarstwa rolnego o pow. ... fiz. (7,27 ha przeliczeniowych), oświadczenia o braku prawa do kwoty mlecznej, braku zwierząt niezarejestrowanych w bazie IRZ oraz o korzystaniu z płatności bezpośredniej do gruntów rolnych; wypisu z rejestru gruntów; wykazu zmian ewidencyjnych oraz umowy o przekazaniu własności i posiadania gospodarstwa rolnego. W dniu 22 sierpnia 2007 r. Wnioskodawca złożył oświadczenie, że w okresie 1 stycznia 2005 r. do 1 października 2006 r. pobierał rentę chorobową. W okresach nie objętych ubezpieczeniem społecznym rolników nieprzerwanie prowadził działalność rolniczą. Do oświadczenia załączył kserokopię decyzji KRUS z ... grudnia 2004 r. o przyznaniu renty rolniczej okresowej z tytułu niezdolności do pracy w okresie od ...listopada 2004 r. do ... listopada 2006 r. W odpowiedzi na wezwanie organu do złożenia wyjaśnień J. L. pismem z dnia 14 listopada 2007 r. poinformował, iż ze względu na stan zdrowia przeszedł na rentę i wydzierżawił gospodarstwo. Do oświadczenia załączył kserokopię umowy dzierżawy gospodarstwa zawartej ... grudnia 2004 r. na okres ... lat oraz kserokopię rozwiązania umowy dzierżawy z ... grudnia 2006 r. Decyzją z ... grudnia 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P., powołując w podstawie prawnej § 16 ust. 1 w związku z § 19 ust. 3 pkt 1 i § 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty Strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 109, poz. 750 ze zm.), odmówił Wnioskodawcy przyznania renty strukturalnej. W uzasadnieniu organ wskazał, iż Wnioskodawca nie spełnił warunku określonego w § 4 pkt 2 ww. rozporządzenia bowiem nie prowadził nieprzerwanie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym objętym wnioskiem przez ostatnie 10 lat. Organ wskazał, że w dniu 23 października 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. otrzymał informację z KRUS Placówka Terenowa w C., że J. L. pobierał rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie w okresie od 10 listopada 2004 r. do 30 listopada 2006 r. i w okresie od 1 grudnia 2004 r. do 30 listopada 2006 r. świadczenie było wypłacane w pełnej wysokości z uwagi na wydzierżawienie posiadanego gospodarstwa rolnego. Powyższe okoliczności zostały potwierdzone przez Stronę, która przedstawiła umowę dzierżawy działki nr ... o pow. ... ha zawartej ... grudnia 2004 r. na okres ... lat. Jednocześnie zaznaczył, że umowa ta została zarejestrowana w ewidencji gruntów i budynków w dniu jej zawarcia a rozwiązana ... grudnia 2006 r. Zauważył również, że osoba zadeklarowana jako przejmująca gospodarstwo – córka Wnioskodawcy – nie posiada kwalifikacji zawodowych określonych w ww. rozporządzeniu z 19 czerwca 2007 r. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji Zainteresowany podniósł, że został zmuszony do wydzierżawienia gospodarstwa na okres ... lat z powodu choroby. W tym czasie jego córka ukończyła ... i od 2006 r. pomaga mu prowadzić gospodarstwo rolne z myślą o jego przejęciu. Wskazał nadto, że obecnie gospodarstwo jest dobrze prowadzone - plony zbóż są dość wysokie. Do odwołania załączył kserokopie faktur zakupu nawozów i oprysków w 2007 r. oraz dokumentację lekarską dotyczącą przebiegu jego choroby. Decyzją z ... stycznia 2008 r. Nr ... wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako: "k.p.a." Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu, wskazując na treść § 4 pkt 2 ww. rozporządzenia z 19 czerwca 2007 r. podzielił stanowisko zajęte w sprawie przez organ orzekający w pierwszej instancji. Wskazał, iż w toku postępowania administracyjnego ustalono, iż J. L. wydzierżawił gospodarstwo w czasie pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, tym samym nie prowadził działalności rolniczej nieprzerwanie w okresie 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną. Jednocześnie organ odwoławczy nie znalazł podstaw uwzględniających przedmiotowe odwołanie od decyzji. Zaznaczył, iż wniosek o przyznanie renty strukturalnej został rozpatrzony zgodnie z prawem i obowiązującymi procedurami, a rozstrzygnięcie podjęte przez organ pierwszej instancji jest właściwe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję J. L. wniósł o jej uchylenie i ponowne rozpatrzenie sprawy. W motywach skargi podniósł, że prowadził gospodarstwo rolne na własny rachunek od 1982 r., a z powodu pobierania renty chorobowej w pełnej wysokości został pozbawiony renty strukturalnej. Jak zaznaczył, nowa ustawa wyeliminowała go w sposób krzywdzący z możliwości uzyskania wnioskowanego świadczenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR z ... stycznia 2008 r. w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami postępowania administracyjnego, jak i z normami prawa materialnego, Sąd uznał, iż decyzja ta odpowiada prawu i dlatego też skargę - jako niezasadną - oddalił. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty Strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 109, poz. 750 ze zm.), wydanego na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427). Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje zasadność odmowy przyznania J. L. wnioskowanej renty strukturalnej na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego ocenionego przez organy orzekające z perspektywy przesłanek wymienionych w § 4 pkt 1 - 6 ww. rozporządzenia, których łączne wystąpienie oznacza dla właściwego organu obowiązek pozytywnego załatwienia wniosku. Zgodnie z treścią § 4 pkt 2 ww. rozporządzenia, rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli m.in. prowadził on nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i w tym okresie podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, zwanemu dalej "ubezpieczeniem emerytalno-rentowym", przez okres co najmniej 5 lat. Organy orzekające w sprawie uznały, iż Wnioskodawca nie spełnia odnośnej przesłanki, ponieważ ... grudnia 2004 r. zawarł umowę dzierżawy nieruchomości rolnej będącej przedmiotem wniosku, która uległa rozwiązaniu ... grudnia 2006 r.. Nie można zatem stwierdzić, iż w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie renty strukturalnej (minimum od lipca 1997 r.), Skarżący prowadził w sposób nieprzerwany działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym stanowisko przyjęte przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P., które w całości podzielił Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR, jest słuszne. Jak bowiem wynika z akt administracyjnych sprawy, w dniu ... grudnia 2004 r. Skarżący zawarł umowę dzierżawy nieruchomości rolnej o powierzchni ... ha, oznaczonej jako działka nr .., zabudowanej budynkiem mieszkalnym z oborą, położonej we wsi ..., gmina ... na okres 10 lat - od ... grudnia 2004 r. do ... grudnia 2014 r. Umowa ta została rozwiązana 19 grudnia 2006 r. Jak wynika ze złożonego do akt sprawy oświadczenia Skarżącego z 14 listopada 2007 r. wydzierżawił on gospodarstwo ze względu na zły stan zdrowia uniemożliwiający pracę w gospodarstwie rolnym. W okresie od 10 listopada 2004 r. do 30 listopada 2006 r. Skarżący pobierał rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie, przy czym w okresie od 1 grudnia 2004 r. do 30 listopada 2006 r. świadczenie było wypłacane w pełnej wysokości z uwagi na wydzierżawienie posiadanego gospodarstwa rolnego (decyzja KRUS Oddział Regionalny w C. z ... grudnia 2004 r. oraz pismo KRUS – Placówka Terenowa w C. z 23 października 2007 r.). Umowa dzierżawy stanowi więc potwierdzenie tego, że Skarżący w latach 2004 – 2006 zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej w rozumieniu przepisu § 4 pkt 2 ww. rozporządzenia. Powodem tego był stan zdrowia Skarżącego - uniemożliwiający jak sam zaznaczył - prowadzenie gospodarstwa. Podkreślenia przy tym wymaga, iż pojęcie "prowadzenia działalności rolniczej", scharakteryzowane najpełniej w uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 1988 r. sygn. akt III UZP 8/88, mieści w sobie cały zespół czynności. Słowo "prowadzenie" w języku polskim oznacza bowiem sprawowanie nad czymś nadzoru, zarządzanie, kierowanie czymś, zajmowanie się czymś, trudnienie się czymś, realizowanie jakiegoś celu. Prowadzenie gospodarstwa rolnego może zatem przykładowo polegać tylko na zarządzaniu nim. Jednakże w przeważającej mierze prowadzenie gospodarstwa rolnego związane jest z wykonywaniem pracy fizycznej. Gospodarstwo rolne prowadzi zatem ten, kto władając nim w sensie prawnym - jak właściciel, użytkownik, posiadacz samoistny lub zależny - wykonuje czynności natury funkcjonalnej, niezbędne dla racjonalnej gospodarki w konkretnym gospodarstwie rolnym. Prowadzenie działalności rolniczej na własny rachunek to wykonywanie czynności zarządzających przez sprawowanie nadzoru, kierowanie tym gospodarstwem dla osiągnięcia celu w zakresie produkcji rolniczej, dla którego to konieczne jest na ogół fizyczne wykonywanie pracy. Nie do zaaprobowania jest przy tym propozycja wykładni tego pojęcia sprowadzająca się do stwierdzenia, iż wystarczy być właścicielem gospodarstwa rolnego przez okres 10 lat poprzedzających złożenie wniosku, aby przy spełnieniu pozostałych przesłanek skutecznie ubiegać się o rentę strukturalną (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2006 r., sygn. akt II GSK 157/06, LEX nr 287966). W świetle powyższego stwierdzić należy, iż zarzuty skargi kwestionujące zasadność rozstrzygnięcia organu administracji w przedmiotowej sprawie, nie zasługują na uwzględnienie. W szczególności podkreślenia wymaga, iż powodem odmowy przyznania renty strukturalnej jest - znajdująca potwierdzenie w zebranym w sprawie niniejszej materiale dowodowym - okoliczność zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w okresie grudzień 2004 - grudzień 2006 r., a nie jak podnosi Skarżący pobieranie w ww. okresie renty rolniczej w pełnej wysokości. Przy czym rygorystyczne sformułowanie przepisu § 4 pkt 2 ww. rozporządzenia nie przewiduje możliwości odstąpienia od spełnienia określonego w nim warunku z powodów wskazanych przez Skarżącego. Bez wpływu na przyjęte stanowisko pozostaje również argumentacja skargi dotycząca prowadzenia przez Skarżącego gospodarstwa rolnego na własny rachunek od 1982 r. Podkreślić bowiem należy, iż zgodnie z wykładnią gramatyczną przepisu § 4 pkt 2 ww. rozporządzenia, 10-letni okres nieprzerwanego prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym musi bezpośrednio poprzedzać dzień złożenia wniosku o rentę strukturalną. Wskazuje to zawarte w przepisie określenie "w okresie co najmniej 10 lat poprzedzającym złożenie wniosku". Gdyby ustawodawca dopuszczał możliwość spełnienia przez producenta rolnego tej przesłanki również w sytuacji prowadzenia przez niego działalności rolniczej w okresie 10 lat lub dłuższym, przypadającym nie bezpośrednio przed dniem złożenia wniosku, lecz w dowolnym okresie czasu – to zwrot "poprzedzającym złożenie wniosku" w tym przepisie byłby zbędny (v. wyrok NSA z 21 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 1000/2005, Lex Nr 194886). Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie pozostaje również argumentacja Skarżącego dotycząca obecnej - dobrej - kondycji gospodarstwa rolnego oraz wysokich plonów uzyskanych dzięki poczynionym nakładom. Nie kwestionując twierdzeń Skarżącego w odnośnym zakresie wskazać należy, iż faktury na zakup nawozów i oprysków, których kserokopie złożone zostały do akt administracyjnych wystawione zostały w 2007 r., w więc w okresie w którym Skarżący (czego nie kwestionuje organ orzekający) prowadził gospodarstwo rolne na własny rachunek w związku z rozwiązaniem umowy dzierżawy w grudniu 2006 r. Odnośnie kwestii warunków, które winna spełniać osoba zadeklarowana we wniosku o przyznanie renty strukturalnej jako przejmująca gospodarstwo rolne, podzielić należy stanowisko organu I instancji, nie zakwestionowane przez organ odwoławczy, zgodnie z którym córka Skarżącego nie posiada kwalifikacji zawodowych, określonych w § 7 ust. 2 ww. rozporządzenia z 19 czerwca 2007 r. Jakkolwiek bowiem posiada ona wykształcenie średnie inne niż rolnicze, co wynika z kserokopii świadectwa ukończenia ... z ... kwietnia 2005 r., załączonej do wniosku o przyznanie renty strukturalnej, to nie wykazała 3-letniego stażu pracy w rolnictwie, o którym mowa w pkt 3 ust. 2 § 7 rozporządzenia. Podkreślenia przy tym wymaga, że za staż pracy w rolnictwie uznaje się okres liczony do dnia złożenia wniosku, w którym osoba przejmująca gospodarstwo rolne podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników (§ 7 ust. 3 rozporządzenia). Tymczasem jak wynika z treści odwołania od decyzji I instancji, córka Skarżącego po ukończeniu ... "podjęła pracę żeby pomóc finansowo w gospodarstwie i jest ubezpieczona w ZUS (...)". Konkludując, Sąd w składzie orzekającym stwierdza, iż przyjmując ustalony w sprawie stan faktyczny oraz zaprezentowaną powyżej wykładnię § 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r., należało podzielić stanowisko organu przedstawione w skarżonej decyzji. W dacie złożenia wniosku Skarżący nie spełniał bowiem przesłanki wynikającej z tego przepisu, a mianowicie - wobec zawarcia umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego obowiązującej od grudnia 2004 r. do grudnia 2006 r. - nie prowadził nieprzerwanie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną. Ponadto osoba wskazana we wniosku jako przejmująca gospodarstwo rolne nie posiadała kwalifikacji zawodowych warunkujących przyznanie wnioskowanego świadczenia zgodnie z § 7 ust. 2 ww. rozporządzenia. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.