V SA/Wa 968/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA Beata Blankiewicz- Wóltańska po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi G. M. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2010 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych; postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi Pismem z 30 marca 2011 r. (data nadania pocztowego) G. M., (zwany dalej: skarżącym), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem organu, skargę na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanej dalej: ARiMR) z [...] września 2010 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku skarżący wyjaśnił, iż [...] października 2010 r. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. Niestety w ustawowym terminie nie otrzymał odpowiedzi, nie wniósł też skargi do sądu administracyjnego, ufnie czekając na udzielenie mu odpowiedzi w ustawowym terminie. Skarżący wskazał, m.in. że odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa została udzielona po 90 dniach od ustawowego terminu, jest negatywna oraz skarżący nie mógł zapoznać się z nią wcześniej, w związku z powyższym wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o odrzucenie skargi wskazując m.in. na wniesienie jej po upływie ustawowego terminu do jej wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że złożenie w niniejszej sprawie skargi nastąpiło z naruszeniem ustawowego terminu. Z regulacji art. 22 ust. 1, 3 i 4 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich wynika, że w przypadku odmowy przyznania pomocy w ramach działań, co do których pomoc jest przyznawana na podstawie umowy, wnioskodawcy przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Art. 53 § 2 p.p.s.a., stanowi natomiast, iż w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Jak wynika z akt sprawy wniosek skarżącej o przyznanie pomocy finansowej ze środków unijnych został rozpatrzony przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez wydanie pisma z [...] września 2010 r. Skarżący pismem z [...] października 2010 r. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa, które to wezwanie zostało przez organ rozpatrzone pismem z [...] stycznia 2011 r. Wobec udzielenia przez organ odpowiedzi na wezwanie do usunięcie naruszenia prawa po upływie 60 dni od dnia wniesienia wezwania, przyjąć należy, iż termin do wniesienia skargi, zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a., upływał [...] listopada 2010 r. Wniesiona zatem do Sądu skarga [...] marca 2011 r. jest skargą złożoną po upływie terminu. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie zgodnie z treścią art. 87 § 1, §2 i §4 ustawy p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Pismo ARiMR z [...] września 2010 r. odmawiające przyznania skarżącemu pomocy, na które przysługiwała skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zawierało prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wnoszenia środków zaskarżenia (k. 316 akt adm.), z którego skarżący skorzystał wnosząc w terminie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Podnieść należy, iż w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że wskazany w art. 53 § 2 p.p.s.a. termin 60 dni liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa jest ostatecznym terminem do złożenia skargi do sądu administracyjnego, w sytuacji gdy organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie bądź wprawdzie udzielił takiej odpowiedzi, jednakże została ona doręczona stronie już po upływie 60-dniowego terminu liczonego od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W uchwale z 2 kwietnia 2007 r. o sygn. akt II OPS 2/07 (pub. ONSAiWSA 2007/3/60, ZNSA 2007/2/83), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż z analizy art. 53 § 2 p.p.s.a. wynika, że już z dniem wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczyna bieg termin 60 dni na wniesienie skargi, mimo że sprawa udzielenia odpowiedzi na to wezwanie jest otwarta. W okresie biegu tego terminu organ może udzielić odpowiedzi na wezwanie i w takim przypadku dalszy bieg tego terminu staje się bezprzedmiotowy, ponieważ od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie rozpoczyna bieg termin 30 dni od dnia doręczenia tej odpowiedzi. Jeżeli natomiast w tym okresie organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, to nieprzerwanie biegnie termin 60 dni, liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Analogiczne stanowisko zajął NSA w postanowieniu z 21 maja 2007 r. o sygn. akt II OSK 986/06 (LEX nr 334277) podnosząc, iż przepis art. 53 § 2 p.p.s.a. wprowadza dwa terminy do wniesienia skargi; pierwszy termin dotyczy sytuacji, gdy właściwy organ udzielił odpowiedzi na wezwanie (termin ten wynosi 30 dni i liczy się od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie), oraz drugi termin, który dotyczy sytuacji, gdy organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie (termin ten wynosi 60 dni i liczy się od dnia wniesienia do organu wezwania do usunięcia naruszenia). Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że po wniesieniu wezwania do usunięcia naruszenia rozpoczyna już bieg drugi z tych terminów, jeżeli jednak przed jego upływem organ doręczy odpowiedź na wezwanie, termin ten staje się bezprzedmiotowy, a rozpoczyna bieg termin 30-dniowy liczony od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie. Jeżeli natomiast organ nie doręczy odpowiedzi na wezwanie przed upływem 60 dni od dnia wniesienia wezwania, to w tym terminie (60 dni od dnia wniesienia wezwania) powinna być wniesiona skarga. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż pouczenie zawarte w skarżonym piśmie z [...] września 2010 r. i powtórzone w piśmie ARiMR z [...] stycznia 2011 r. zgodne było z regulacjami prawnymi odnoszącymi się do trybu i terminu wnoszenia skargi na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej. Nadto zależy zauważyć, iż złożony w sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zawiera żadnych danych uprawdopodabniających brak zawinienia. W tej sytuacji, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji