V SAB/Wa 10/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 listopada 2018 r. sprawy ze skargi [...] na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek oddala skargę. Przedmiotem skargi A.B. (dalej: skarżący) wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – [...] Oddział w W. (dalej: ZUS/organ) w sprawie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek. Decyzją z [...] lutego 2008 r., nr [...] określił wysokość figurującego na koncie skarżącego zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 03/2000 r. do 12/2007 r. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie datowane [...] marca 2008 r. Następnie, we wniosku z [...] lipca 2012 r. skarżący wniósł o umorzenie należności z tytułu składek. Wobec powyższego organ, mając na uwadze fakt wniesienia odwołania z [...] marca 2008 r., postanowieniem z [...] lipca 2012 r. zawiesił postępowanie w sprawie wniosku z [...] lipca 2012 r. do czasu rozpatrzenia przez Sąd Okręgowy w W. odwołania od decyzji z [...] lutego 2008 r. Wyrokiem z [...] września 2012 r., sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w W. zmienił zaskarżoną decyzję z [...] lutego 2008 r. wskazując, że skarżący jest dłużnikiem z tytułu nieopłaconych składek, tj.: na ubezpieczenia społeczne w kwocie [...] zł, na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...] zł oraz na Fundusz Pracy w kwocie [...] zł. W pozostałym zakresie odwołanie zostało oddalone. W dniu [...] sierpnia 2012 r. organ wydał kolejną decyzję, którą określił wysokość zadłużenia figurującego na koncie skarżącego z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od 02/2008 do 10/2011. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie (datowane [...] września 2012 r.). Wobec powyższego postanowieniem z [...] listopada 2012 r. zawieszono postępowanie w sprawie wniosku skarżącego o umorzenie należności do czasu rozpatrzenia ww. odwołania. Odwołanie to zostało oddalone wyrokiem Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych. Następnie, Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z [...] października 2015 r., sygn. akt [...] zmienił zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie z [...] sierpnia 2012 r. w ten sposób, że określił, iż wysokość zadłużenia skarżącego nie obejmuje składki na Fundusz Pracy w kwocie [...] zł oraz odsetek od tej składki w kwocie [...] zł objętych zakresem deklaracji za czerwiec 2009 r., a w pozostałym zakresie odwołanie oddalił. Postanowieniem z [...] listopada 2012 r. podjęto postępowanie w sprawie wniosku skarżącego o umorzenie należności. Wyrokiem z dnia [...] października 2015 r. Sąd Apelacyjny w W. sygn. akt [...] na skutek apelacji skarżącego od wyroku Sądu Okręgowego w W. z [...] września 2012 r. zmienił zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję z [...] lutego 2008 r. w ten sposób, że ustalił, iż skarzacy nie jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w ramach należności głównej z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy ponad kwotę [...] zł, a w pozostałym zakresie oddalił apelację. Decyzją z [...] czerwca 2016 r., nr [...] określił wysokość zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, figurującego na koncie skarżącego za okres od 01/2005 r. do 10/2011 r. Postanowieniem z [...] czerwca 2016 r., nr [...] organ podjął zawieszone postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku z [...] lipca 2012 r. Jednakże z uwagi na fakt, ze skarżący złożył odwołanie (datowane [...] lipca 2016 r.) od decyzji z [...] czerwca 2016 r., postanowieniem z [...] lipca 2016 r., nr [...] organ ponownie zawiesił postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku z [...] lipca 2012 r. do czasu rozpatrzenia odwołania od ustalającej wysokość zadłużenia z tytułu składek. Następnie, w dniu [...] września 2017 r. skarżący złożył ponaglenie na bezczynność organu w sprawie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek. Postanowieniem z [...] listopada 2017 r., nr [...], działając na podstawie art. 61 a § 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) ZUS odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia ponaglenia na bezczynność organu. Pismem z [...] grudnia 2017 r. skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa polegającego na nierozpatrzeniu wniosku z [...] lipca 2012 r. o umorzenie należności z tytułu składek. Postanowieniem z [...] marca 2018 r., nr [...] ZUS uznał wezwanie do usunięcia naruszenia prawa za nieuzasadnione wskazując, iż rozpatrzenie przedmiotowego wniosku możliwe będzie dopiero po ustaleniu wysokości zadłużenia stanu konta skarżącego. Wobec powyższego skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność ZUS w sprawie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek. W skardze zaznaczył, iż składane przez niego odwołania od kolejnych decyzji w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania nie stanowiły przeszkody w rozpatrzeniu wniosku o umorzenie należności, jak również nie były podstawą do zawieszenia postępowania w sprawie wniosku z [...] lipca 2012 r. Podkreślił, iż żadne przepisy nie uzależniają rozpatrzenia wniosku o umorzenie składek od wysokości zadłużenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz. U. 2017 r., poz. 2188] oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018 r., poz. 1302 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), dalej jako: "k.p.a.". Pośród szeregu zasad ogólnych postępowania administracyjnego szczególne znaczenie z punktu widzenia jego sprawności ma zasada wyrażona w art. 12 k.p.a., tj. zasada szybkości i prostoty postępowania. Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Przepisy art. 149 § 1 p.p.s.a. dają stronie możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego przewlekłego prowadzenia przez organ postępowania, jak również jego bezczynności. Uprawnienie to sprowadza się do żądania wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisu prawa. Przepis ten nakłada na Sąd, obok oceny, czy mamy do czynienia z przewlekłością lub bezczynnością, obowiązek ustalenia, czy miały one miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd może także, na wniosek lub z urzędu, orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Wskazane w art. 149 § 1 p.p.s.a. pojęcie "bezczynności" rozumieć należy jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, wyrok NSA z 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II FSK 3097/12, dostępne w CBOSA: www. orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedmiotem niniejszej skargi jest bezczynność organu w sprawie rozpoznania wniosku z [...] lipca 2012 r., w którym skarżący zwrócił się o umorzenie należności z tytułu składek. W tym miejscu należy wskazać, iż po wpływie wniosku o umorzenie należności organ winien w pierwszej kolejności niezwłocznie określić wysokość zadłużenia. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek zależy od uprzedniego wydania rozstrzygnięcia, w trybie art. 83 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.) dalej: u.s.u.s. w zakresie zadłużenia skarżącego. Rozstrzygnięcie w przedmiocie zadłużenia skarżącego, stanowi bowiem zagadnienie wstępne i dopiero po prawomocnym rozstrzygnięciu tego zagadnienia organ może rozpoznać wniosek skarżącego o umorzenia należności z uwzględnieniem oczywiście ustalonej w ramach zagadnienia wstępnego wysokości zadłużenia skarżącego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1754/07 oraz z 15 maja 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 710/07 - powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.gov.pl). W przedmiotowej sprawie organ określał wprawdzie wysokość figurującego na koncie skarżącego zadłużenia (decyzja z [...] lutego 2008 r., z [...] sierpnia 2012 r. oraz [...] czerwca 2016 r.), jednakże z uwagi na składane przez skarżącego odwołania od ww. decyzji (odwołanie z [...] marca 2008 r., z [...] września 2012 r. oraz [...] lipca 2016 r.) ZUS zobowiązany był do zawieszania postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego dotyczącego zadłużenia skarżącego. Następnie, w konsekwencji wnoszonych odwołań wydawane były kolejno wyroki: - Sądu Okręgowego w W. z [...] września 2012 r., sygn. akt [...], którym zmieniono decyzję z [...] lutego 2008 r., - Sądu Apelacyjnego w W. [...] października 2015 r., sygn. akt [...], którym zmieniono wyrok Sądu Okręgowego w W. z [...] września 2012 r. oraz poprzedzającą go decyzję z [...] lutego 2008 r. - Sądu Apelacyjnego w W. z [...] października 2015 r., sygn. akt [...], którym zmieniono decyzję z [...] sierpnia 2012 r. Obecnie kwestia zagadnienia wstępnego dotyczącego wysokości zadłużenia skarżącego nadal nie została rozstrzygnięta z uwagi na złożone przez skarżącego odwołanie z [...] lipca 2017 r. od decyzji z [...] czerwca 2016 r., które – jak wynika z akt administracyjnych sprawy przekazane zostało celem rozpatrzenia do Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. Skoro zatem skarżący kwestionuje wysokość zadłużenia, która nie został dotychczas bezspornie ustalona, to organ nie może rozpatrzeć wniosku o umorzenie takiej zaległości. Zasadnie zatem po raz kolejny zawieszono postępowanie administracyjne do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd. Przedstawione powyżej okoliczności wskazują, że ZUS – wbrew argumentacji przedstawionej w skardze – nie pozostaje w bezczynności. Z tych względów, w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.