V SAB/Wa 5/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant - Izabela Kucharczyk-Szczerba, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2007 r. sprawy ze skargi M. Ż. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K.; określany dalej jako: "Zakład", po rozpoznaniu wniosku M. Ż. z dnia 3 marca 2005 r., odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia do grudnia 2004 r. w kwocie 1.699,62 zł. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; określany dalej jako: "Prezes Zakładu", decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższą decyzję M. Ż. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 23 listopada 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 2277/05 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, wskazując w uzasadnieniu, iż w dacie wydania zaskarżonej decyzji organem właściwym do rozpatrywania odwołań od decyzji w sprawach umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, wydawanych w pierwszej instancji przez Zakład był Minister Polityki Społecznej, jako minister kierujący działem administracji rządowej - zabezpieczenie społeczne. Postanowieniem z dnia [...] września 2006 r. nr [...] Minister Pracy i Polityki Społecznej (określany dalej jako: "Minister") przekazał wniosek M. Ż. o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne Prezesowi Zakładu jako organowi właściwemu do jego rozpatrzenia. W uzasadnieniu postanowienia Minister zaznaczył, iż Sąd uznał, że na podstawie art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm., określanej dalej jako: "u.s.u.s.") organem właściwym do ponownego rozpatrzenia sprawy umorzenia należności z tytułu składek i wydania w tym przedmiocie decyzji w II instancji jest Minister Polityki Społecznej. Jednakże w dniu 24 sierpnia 2005 r. zmianie uległa treść art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Na jego podstawie stronie niezadowolonej z decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy. W związku z powyższym Minister jako organ niewłaściwy do rozpatrywania wniosku przekazał sprawę Prezesowi Zakładu do rozpatrzenia. Pismem z dnia 22 września 2006 r. skarżący zwrócił się do Ministra z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc że postanowienie Ministra pozostaje w sprzeczności z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Podkreślił, iż Prezes Zakładu nie wniósł skargi kasacyjnej od powyższego, korzystnego dla niego wyroku. Postanowieniem z dnia [...] października 2006 r. nr [...] Minister utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] września 2006 r. Pismem z dnia 30 października 2006 r. M. Ż. wniósł skargę na bezczynność Zakładu. W skardze, uzupełnionej pismem procesowym z dnia 14 lutego 2007 r., skarżący ponownie podkreślił, iż postanowienie Ministra pozostaje w sprzeczności z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zdaniem skarżącego unieważniając decyzję Prezesa Zakładu z dnia [...] czerwca 2005 r. Sąd skasował również pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie Zakładu z dnia [...] maja 2005 r. W ocenie skarżącego, drugoinstancyjna decyzja Prezesa Zakładu w każdym przypadku kasuje decyzję Zakładu wydaną w pierwszej instancji, niezależnie od treści rozstrzygnięcia. Skarżący podkreślił, iż na skutek uprawomocnienia wyroku WSA zostały wyczerpane wszystkie możliwości prawne w przedmiotowej sprawie. W ocenie skarżącego, Prezes Zakładu dopuścił się zaniechania nie odwołując się w nakazanym terminie od niekorzystnego dla organu wyroku Sądu I instancji. Zaznaczył, iż pozostając przez ponad jeden rok w bezczynności organ utwierdził go w przekonaniu, że sprawa została załatwiona pozytywnie. Skarżący wskazał, iż powinien zostać przywrócony termin na okoliczność odwołania do NSA z winy Zakładu i powinno być kontynuowane dalsze postępowanie odwoławcze. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o jej oddalenie wskazując, iż w świetle art. 3 § 2 pkt 1-4 i 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.); określanej dalej jako: "p.p.s.a." bezczynność organu rentowego w przedmiotowej sprawie mogłaby zaistnieć jedynie w przypadku nie wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenie zdrowotne. Podkreślono, iż wykonując wyrok Sądu organ rentowy przekazał sprawę według właściwości do Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, a po jej zwróceniu przeprowadził wnikliwe i wszechstronne postępowanie administracyjne, m.in. dokonując oględzin składników majątku skarżącego oraz przesłuchując go jako stronę. Wyjaśniono, iż organ zakończył postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie i rozstrzygnął ostatecznie kwestię umorzenia składek na ubezpieczenie zdrowotne za 2004 r. wydając decyzję z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] odmawiającą skarżącemu umorzenia ww. składek. Prezes Zakładu wskazał, iż skoro organ rentowy rozstrzygnął sprawę co do istoty i wydał decyzję administracyjną niezasadne jest zarzucanie jego bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny powołany jest do kontroli działalności administracji publicznej m.in. poprzez orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów administracji w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., tj. gdy w sprawie powinna być wydana decyzja administracyjna lub postanowienie, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie oraz niewymienione powyżej akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przedmiotem sądowej kontroli jest wówczas nie określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Kontrola sądu administracyjnego w sprawach ze skarg na bezczynność organów administracji sprowadza się więc przede wszystkim do sprawdzenia czy istotnie sprawa, w której skarżący zarzuca organowi administracji bezczynność podlega załatwieniu przez ten organ na drodze aktu administracyjnego, a następnie czy w związku z tym organ pozostaje w bezczynności ze względu na upływ terminu określonego na załatwienie sprawy. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie można mówić o bezczynności Prezesa Zakładu, z tego też względu skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący zarzuca organowi bezczynność, która ma polegać na tym, że nie zaskarżył on w przepisowym terminie żadnego z trzech wyroków WSA skargą kasacyjną (protokół rozprawy, k. 72 akt sądowych). Wniesienie skargi kasacyjnej nie jest żadną z form wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Czynność ta stanowi realizację, wynikającego z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483), uprawnienia każdej ze stron postępowania sądowoadministracyjnego do dwuinstancyjnego postępowania sądowego. Możliwość skorzystania przez stronę z przysługującego jej prawa ze swej istoty musi być pozostawione uznaniu samego zainteresowanego. Skoro zatem wniesienie skargi kasacyjnej nie jest czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., niewykonanie takiej czynności przez organ nie jest bezczynnością w rozumieniu pkt 8 tegoż przepisu. Ponadto, już tylko na marginesie, należy zauważyć, iż z akt sprawy wynika, iż w dniu [...] stycznia 2007 r. Prezes Zakładu wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję Zakładu z dnia [...] maja 2005 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. Podkreślenia w tym kontekście wymaga, iż jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał decyzję lub inny akt, choćby z przekroczeniem ustawowych terminów, oznacza to, że organ ten nie pozostaje w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi, stosownie do uprawnień, jakie ma na podstawie art. 149 p.p.s.a. Nie może bowiem zobowiązać organu do wydania określonego aktu lub podjęcia czynności, które przed dniem orzekania zostały wydane lub podjęte (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 marca 2006 r. sygn. akt IV SAB/Wa 158/05). Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny, wobec braku podstaw do przyjęcia zasadności zarzutów podnoszonych w skardze, z mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.