V SO/Wa 13/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA - Michał Sowiński po rozpoznaniu w dniu 28 października 2016r. sprzeciwu S. C. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 września 2016r. o odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wydanego przed wpłynięciem skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] lipca 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: 1. zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 września 2016r. 2. przyznać Skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, a w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 23 sierpnia 2016r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek skarżącego S.C. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że pozostaje w separacji z żoną, jedynym dochodem jest renta w kwocie 979 zł wypłacana Skarżącemu kwartalnie. Skarżący nie wykazał żadnego majątku, oświadczył, że nie posiada środków pieniężnych. Do kosztów utrzymania zaliczył wydatki na leki, gaz, wodę, energię elektryczną. Do wniosku załączył kopię odcinka renty za III kwartał 2016r. Postanowieniem z 30 września 2016r., starszy referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu swojego postanowienia referendarz podniósł, iż wezwanie do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie zostało przez niego wykonane w zakreślonym terminie, i uznać należało, iż skarżący nie wykazał, że ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym wystąpiła w jego przypadku. W tym stanie rzeczy w ocenie referendarza nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winien się liczyć w postępowaniu sądowym wnioskodawca z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Pismem z 17 października 2016r. (data nadania w urzędzie pocztowym) S.C. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia i wskazał, że nie otrzymał wezwania sądowego wzywającego do udzielenia dodatkowych informacji o swoim stanie majątkowym. W treści sprzeciwu podniósł, że jest inwalidą (utrata słuchu), który pobiera niewielką kwartalną rentę, a która nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Wskazał ponadto na konieczność sprawowania opieki nad ciężko chorą żoną. Do sprzeciwu załączył odcinek renty za III kwartał 2016r. oraz zaświadczenie lekarskie z 9 września 2016r. dotyczące stanu zdrowia M.C. (żony wnioskodawcy). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Z treści przepisów art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest wyjątkiem od przewidzianej w art. 199 P.p.s.a. zasady, zgodnie z którą strony postępowania ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie. Ponadto jako forma dofinansowania z budżetu państwa powinna się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Sąd, oceniając wniosek Skarżącego z punktu widzenia powyższej przesłanki uznał, że zasługuje on na uwzględnienie w zakresie częściowym. Przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych umożliwi Skarżącemu realizację prawa do Sądu zagwarantowanego Konstytucją RP. Sąd stwierdza też, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że Skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Ze złożonego przez niego oświadczenia wynika, że jedynym dochodem jaki posiada jest kwartalna renta inwalidzka (979 zł), z żoną pozostaje w separacji. W ocenie Sądu, przy uwzględnieniu podeszłego wieku skarżącego oraz stanu zdrowia obecne dochody nie wystarczają zatem na pokrycie kosztów sądowych bez negatywnego wpływu na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych Skarżącego. Należy również zaznaczyć, że przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika, na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, nie jest warunkiem skutecznego wniesienia i rozpoznania skargi. Skarga została skutecznie wniesiona (sygn. akt: V SA/Wa 2436/16) i sprawa zostanie skierowana na rozprawę. Był to dla Sądu dodatkowy argument przemawiający za wyborem zakresu prawa pomocy przyznanego Skarżącemu w sytuacji uznania, że spełnia on przesłanki jedynie częściowego zakresu prawa pomocy. Stanowisko, że dla oceny udzielenia prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika ma znaczenie etap postępowania sądowoadministracyjnego potwierdził NSA w postanowieniu z 19 maja 2011 r., sygn. akt II GZ 245/11 (dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd, w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.