V SO/Wa 76/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Michał Sowiński po rozpoznaniu w dniu 12 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 maja 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. S. w przedmiocie wniosku o wymierzenie grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. postanawia utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2016 r. Postanowieniem z dnia 5 maja 2016 r. starszy referendarz sądowy WSA w Warszawie odmówił W. S. (dalej – skarżący) przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie starszy referendarz sądowy wskazał, że wnioskodawca nie udzielił wyczerpujących i rzetelnych odpowiedzi, wystarczających do uznania, że wykazał istnienie podstaw do zwolnienia go od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Strona wniosła sprzeciw od ww. postanowienia. Skarżący zarzucił, iż oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy pominął oświadczenie skarżącego złożone w pkt 13 formularza "PPF". Dodatkowo zaznaczył, że jest świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej - p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 1 tego artykułu osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Podkreślić należy, że rozpoznający wniosek referendarz sądowy albo Sąd oceniają spełnienie ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Dlatego złożenie oświadczenia o którym mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. nr 88, poz. 553 z zm.) nie zastępuje obowiązku przedstawienia na wezwanie sądu lub referendarza sądowego dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W ocenie Sądu zaskarżone sprzeciwem postanowienie starszego referendarza sądowego WSA w Warszawie z dnia 5 maja 2016 r. wydane zostało prawidłowo, w poprawnie ustalonym stanie faktycznym. Sąd podkreśla, iż ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej Strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. Aby dokonać takiego porównania niezbędne jest posiadanie pełnej wiedzy z zakresu możliwości majątkowych wnioskującej Strony. Dlatego ustawodawca przewidział w przepisach ustawy p.p.s.a. uprawnienie do żądania złożenia dodatkowego oświadczenia przez wnioskodawcę, a jednocześnie nałożył na niego obowiązki w tym zakresie. Jak stanowi przepis art. 255 p.p.s.a.: "Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego". Wykonując skierowane do niego na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwanie Skarżący wskazał, że informacje oraz dokumenty dotyczące jego możliwości płatniczych przesłał już do innych spraw, których sygnatury wymienił. Wobec powyższego wyjaśnić należy, że postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy jest postępowaniem wpadkowym (incydentalnym) w ramach toczącego się postępowania sądowego ze skargi (wniosku) i jest odrębne od innych toczących się spraw skarżącego (wnioskodawcy). W postępowaniu tym oceniany jest aktualny stan majątkowy wnioskodawcy, zatem winien on udzielić odpowiedzi na zadane pytana, niezależnie od tego, czy w innych sprawach toczyły się bądź toczą się odrębne postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Ponadto Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane, mimo istniejącego po stronie skarżącego (wnioskodawcy) ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 774/13). Mając zatem na uwadze, iż skarżący nie udzielił wyczerpujących odpowiedzi na zadane pytania i nie złożył żądanych dokumentów źródłowych, uznać należało, iż nie wykazał on, że ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym wystąpiła w odniesieniu do jego osoby. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, jak również nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Stwierdzając zatem, że przedstawiona przez skarżącego sytuacja finansowa nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zasadne jest utrzymanie w mocy orzeczenia starszego referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. O powyższym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.