VI SA/Wa 1010/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2013 r. sprawy ze skargi W. C. i J. C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym oddala skargę VI SA/Wa 1010/13 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, ust. 1a, ust. 1b pkt 2, art. 40c ust. 1, art. 41 ust. 4, ust. 5 i ust. 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) – dalej także jako u.d.p. - oraz lp. 6 pkt 6 lit. d), pkt 7 lit. d) i lit. e), lp. 9 pkt 5 lit. b) załącznika nr 2 do tej ustawy i art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), art. 5 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 222, poz. 1321), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2012 r. o nałożeniu na J.C i W. C wspólników s.c. A. J. i W. C. kary pieniężnej w kwocie 15300 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym. Decyzję wydano w następujących ustaleniach; W dniu [...] maja 2012 r. skontrolowano zespół pojazdów: ciągnik nr rej. [...] o dopuszczalnej masie całkowitej (dmc) 16000 kg z naczepą nr rej [...] o dmc 35000 kg poruszający się po drodze krajowej nr [...] o dopuszczalnych naciskach osi na drogę do 8t. W wyniku kontroli stwierdzono przekroczenie nacisków na osi pojazdu silnikowego - napędowej o 3,6t i na osi nienapędowej o 4,2t. Jednocześnie stwierdzono przekroczenie dmc pojazdu o 3,8t. Kontrola ważenia pojazdów została przeprowadzona wagami nieautomatycznymi i przymiarem wstęgowym posiadającymi aktualne świadectwa legalizacji ponownej. Ważenia wykonano na stanowisku zatwierdzonym przez geodetę uprawnionego. Kierujący pojazdem nie zgłosił uwag do kontroli oraz nie wnioskował o powtórne ważenie. Przesłuchany w charakterze świadka kierowca pojazdu podał, że wykonywał, w imieniu i na rzecz T. J., u którego jest zatrudniony jako kierowca, przewóz kamienia z bocznicy kolejowej w S. na plac budowy. Kierowca stwierdził, że po załadowaniu pojazd nie był ważony. Otrzymał jedynie dokument przewozowy. Świadek zeznał, że załadowca była spółka cywilna A. – J. C. i W. C. Według świadka nie zdawał sobie sprawy z przeładowania pojazdu, a był to jego drugi przewóz wykonany w dniu [...] maja 2012 r., co potwierdził wykaz załadunków spółki cywilnej A.. Kontrolerzy pozyskali kwit wagowy z dnia kontroli wystawiony przez X. sp. z o.o. Zakład w [...] dotyczący załadowania kontrolowanego pojazdu wskazujący na załadunek netto i brutto 44700 kg. Kwit wagowy podpisał operator wagi. W sprawie złożył oświadczenie operator dokonujący załadunku na pojazd stwierdzając, że załadunek na kontrolowany pojazd był przeprowadzony pod kontrolą i nadzorem kierowcy, który kontrolował ładowność tak, by nie doszło do przekroczenia dmc pojazdu. Po zawiadomieniu wspólników spółki A. o wszczęciu postępowania administracyjnego i o prawach przysługujących stronie oraz po zawiadomieniu o zakończeniu postępowania [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał [...] września 2012 r. decyzje administracyjną stwierdzającą nałożenie na wspólników J. i W. C. kar pieniężnych w kwotach: 1200 zł za przekroczenie na drodze do 8t dopuszczalnych nacisków dla pojedynczej osi napędowej pojazdu powyżej 9t do 9,5t, 4500 zł za każde rozpoczęte przekroczenie o 0,5t powyżej 9,5t, 9000 zł za przekroczenie dopuszczalnych nacisków na drogę osi potrójnej oraz 600 zł za przekroczenie dmc o 3,8t. Łącznie nałożono karę pieniężną w kwocie 15300 zł. Decyzję doręczono obu wspólnikom. Od decyzji W. C. i J. C. złożyli odwołanie wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Decyzji zarzucili brak rozważenia całego materiału zgromadzonego w sprawie, bezpodstawne ustalenie, że wiedzieli o przeładowaniu pojazdu i godzili się na to oraz pominięcie faktu, iż nie mieli wpływu na wybór trasy przewozu, a także na ewentualne doładowanie pojazdu po jego załadunku w spółce - tj. naruszeni przepisów art. 7, art. 77 k.p.a. i art. 64 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 13g ust. 1b pkt 2 u.d.p. Skarżący podkreślali, że nie uczestniczyli w kontrolnym ważeniu pojazdu, w związku z tym kwestionowali wyniki ważenia. Poza tym po załadunku pojazdu nie mieli kontroli nad dalszym jego przejazdem, a nie jest wykluczone, że pojazd został doładowany. W tych okolicznościach organ nie ustalił, by załadowca miał wpływ lub wyraził zgodę na przeładowanie pojazdu, a samo stwierdzenie przeładowania pojazdu nie wystarcza do obciążenia karą załadowcy. Tymczasem organ nie przesłuchał nawet pracownika załadowcy dokonującego załadunku towaru. Decyzją wymienioną na wstępie Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję zaskarżoną. Opisując stan faktyczny i cytując powołane w decyzji przepisy organ administracji stwierdził, że zostały przekroczone naciski na osi napędowej pojazdu silnikowego o 3,6t, na potrójnej osi pojazdu silnikowego, przyczepy i naczepy o 4,2t oraz pojazd przekraczał dopuszczalną masę całkowitą o 3,8t. Przewóz był wykonywany bez zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Wagi, którymi wykonano pomiary i stanowisko do ważenia pojazdu były zalegalizowane. Organ administracji zwracał uwagę na charakter przeprowadzonej kontroli, którą wykonuje się natychmiast po zatrzymaniu pojazdu i czynności wykonane w czasie kontroli są niepowtarzalne. Z tych względów udział strony (przewoźnika, załadowcy) i ewentualnego pełnomocnika jest zasadniczo ograniczony. Dlatego w czasie kontroli przesłuchano w charakterze świadka kierującego pojazdem, którego zeznania załączono do akt administracyjnych. W ocenie organu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie wskazuje na fakt przeładowania pojazdu. Mimo tego załadowca umożliwił jego wyjazd z miejsca załadunku. W związku z tym załadowca spełniał przesłanki z art. 13g ust. 1b pkt 2 u.d.p. – miał wpływ lub godził się na powstałe naruszenia – tym bardziej, że nie dokonał zważenia pojazdu po jego załadowaniu. Natomiast obowiązkiem załadowcy jest takie zorganizowanie prac załadowczych, by mieć pewność, iż pojazd opuszczający miejsce załadunku nie przekracza właściwych norm. Zwrócono uwagę na przepisy prawa przewozowego wskazując na obowiązki wydającego przesyłkę do przewozu. W związku z tym organ odwoławczy stanął na stanowisku, że załadowca nie może przerzucać czynnością cywilnoprawną odpowiedzialności za załadunek pojazdu na inny podmiot. Wskazując na wymieniony wyżej przepis i art. 64 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, organ administracji stwierdził, że po stronie załadowcy leży obowiązek prawidłowego załadowania pojazdu, tak pod względem jego dmc, jak i prawidłowego rozmieszczenia ładunku, by nie dochodziło do przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi na drogę. Od decyzji W.C. i J.C. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o uchylenie zaskarżonej decyzji. Decyzji zarzucono brak rozważenia całego materiału zgromadzonego w sprawie, błędne ustalenie, że skarżący wiedzieli o przeładowaniu pojazdu i godzili się na to oraz pominięcie faktu, iż nie mieli wpływu na wybór trasy przewozu, a także na ewentualne doładowanie pojazdu po jego załadunku w spółce - tj. naruszeni przepisów art. 7, art. 77 i 78 § 1 k.p.a. oraz art. 64 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym przez przyjęcie, że spółka miała obowiązek posiadania zezwolenia i art. 13g ust. 1b pkt 2 u.d.p. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Skarżący ponownie, jak w odwołaniu, kwestionowali wyniki kontroli wskazując, że nie uczestniczyli w ważeniu pojazdu, co stanowiło naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Podkreślano także możliwość doładowania pojazdu po opuszczeniu przez niego miejsca załadunku spółki. Skarżący nie będąc przewoźnikiem nie mieli także możliwości wyboru trasy przejazdu, ani możliwości uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego. Jak podkreślano w skardze co do zasady kara za przejazd pojazdem nienormatywnym jest nakładana na przewoźnika, a jedynie w sytuacja wyjątkowych na załadowcę. Załadowca ponosi odpowiedzialność wyłącznie w sytuacji niewątpliwego stwierdzenia wystąpienia przesłanek z art. 13g ust. 1b pkt 2 u.d.p. – miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia. Zatem samo stwierdzenie przeładowania pojazdu jest niewystarczające. Tymczasem organ administracji pominął wniosek skarżących o przesłuchanie osoby dokonującej załadunku, ograniczając się do przesłuchania kierowcy. Organ administracji nie podał także powodów dla których wnioskowanego dowodu nie przeprowadził. Doszło więc do naruszenie wskazanych przepisów postępowania w zakresie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co spowodowało, że zaskarżona decyzja została wydana w warunkach ustaleń dowolnych (art. 80 k.p.a.). Zgłoszony dowód z przesłuchania świadka miał na celu ustalenie okoliczności braku wpływu skarżących i niegodzenia się przez nich na stwierdzone naruszenia. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest niezasadna. W dacie kontroli i wydania decyzji w pierwszej instancji obowiązywały przepisy ustawy w brzmieniu nadanym ustawą o drogach publicznych z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm., w tym art. 13g tej ustawy. W chwili orzekania przez organ odwoławczy przepis ten został uchylony, jednakże zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 222, poz. 1321) - do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy miały zastosowanie przepisy dotychczasowe. Ustawa zmieniająca zgodnie z art. 8 weszła w życie po 12 miesiącach od jej ogłoszenia, a ogłoszenie nastąpiło w dniu 18 października 2011 r., czyli weszła w życie 19 października 2012 r. Ponieważ postępowanie w sprawie zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, a także nie zostało w tym czasie zakończone decyzją ostateczną, organ administracji zasadnie zastosował przepis art. 13g poprzedniej ustawy o drogach publicznych. Niejako wstępnym zarzutem skarżących była ich nieobecność w czasie kontroli i ważenia pojazdu. Należy zatem zwrócić uwagę, co podkreślał organ administracji publicznej, że przeprowadzona kontrola (tzw. kontrola na drodze) ma specyficzny charakter. W czasie tej kontroli uczestniczy w zasadzie wyłącznie kierujący pojazdem, który może porozumieć się ze swoim pracodawcą (odpowiednio z załadowcą) i jeżeli pozwalają na to warunki osoby te mogą pojawić się na miejscu kontroli. Z uwagi jednak na fakt, że przedmiotowa kontrola obejmuje czynności niepowtarzalne, jej wyniki są dokumentowane w protokóle do którego kierowca może wnosić uwagi łącznie z żądaniem przeprowadzenia powtórnego ważenia pojazdu. Jak wynika z protokółu kontroli kierowca nie zgłosił do kontroli żadnych uwag oraz nie wnioskował o powtórne ważenie pojazdu. Zatem ustalenia dokonane w czasie kontroli stały się podstawą wydania obu decyzji przez organy Inspekcji Transportu Drogowego. Kierujący pojazdem przesłuchany w charakterze świadka podał, że po załadowaniu pojazdu ładunek nie był ważony. W kwestii dokonania załadunku osoba go dokonująca złożyła oświadczenie, w którym stwierdziła jedynie, że załadunku dokonała "pod kontrolą i nadzorem kierowcy pojazdu" wyprowadzając wniosek o wyłącznej odpowiedzialności kierowcy za rozmieszczenie ładunku i za ewentualne przeładownie pojazdu. Skarżący w związku z tym wnioskowali o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka tej osoby uznając, że nieprzeprowadzenie tego dowodu stanowiło istotne naruszenie prawa przez organ administracji. Należy ponownie zwrócić uwagę na treść cytowanego oświadczenia. Z oświadczenia tego nie wynika, by pojazd po jego załadowaniu był ważony. Okoliczność tę potwierdził w swoich zeznaniach kierowca. Zachodzi więc retoryczne pytanie, na jakie okoliczności, których organ miałby nie ustalić, miała zostać przesłuchana osoba dokonująca załadunku, skoro na podstawie złożonego przez nią oświadczenia i na podstawie zeznań kierowcy nie sposób wyprowadzić wniosku o zważeniu pojazdu po jego załadowaniu. W tym miejscu należy niejako ubocznie wskazać na kwit wagowy załączony do akt administracyjnych. Z dokumentu tego wynika jedynie, że kontrolowany pojazd w dniu kontroli po załadowaniu był ważony. Jednakże dokument ten nie podaje, jakim towarem pojazd załadowano i kto był kierowcą poza wskazaniem, że ważenie odbyło się o godz. 00.00 i o godz. 08.54 a masa brutto i netto załadunku wynosiła 44700 kg, a więc również przekraczając dmc pojazdu i dmc przyczepy. Nie wiadomo przy tym, o której ze wskazanych godzin pomiaru ustalone zostały wskazane w tym dokumencie masy towaru. Jeżeli zatem organ administracji przyjąłby ów dokument za dowód w sprawie, musiałby stwierdzić, iż jednocześnie stanowi on potwierdzenie o przeładowaniu pojazdu. Jednakże z uwagi na wymienione braki w tym dokumencie organ słusznie oparł się na ustaleniach kontroli. Zgodnie z ustaleniami organu administracji pojazd z kontrolowanym ładunkiem nie był ważony przed opuszczeniem miejsca jego załadowania. W wyniku jego kontroli stwierdzono nienormatywność pojazdu, a przejazd takim pojazdem był wykonywany bez wymaganego zezwolenia. W związku z tym, zgodnie z art. 13g ust. 1 u.d.p. za taki przejazd wymierza się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do ust. 1a wymienionego przepisu karę, o której mowa w ust. 1, ustala się za przekroczenie dopuszczalnej wielkości parametru pojazdu. W przypadku przekroczenia dopuszczalnej wielkości więcej niż jednego parametru karę ustala się jako sumę wysokości kar z tytułu każdego przekroczenia. Jeżeli przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi występują na kilku osiach pojedynczych lub osiach wielokrotnych pojazdu, karę ustala się jako sumę wysokości kar z tytułu każdego przekroczenia. Zgodnie z cytowanym przepisem organy inspekcji nałożyły kary, w wysokościach wskazanych w lp. 6 pkt 6 lit. d), pkt 7 lit. d) i lit. e), lp. 9 pkt 5 lit. b) załącznika nr 2 do ustawy, za wszystkie stwierdzone uchybienia. W myśl art. 13g ust. 1b pkt 2) u.d.p. kara za przejazd pojazdem nienormatywnym może być nakładana także na załadowcę ładunku, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Warunki te zostają spełnione wówczas gdy, jak wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2013 r. wydanym w sprawie II GSK 155/12, załadunku towaru dokonywał pracownik załadowcy, przewóz drogowy bez stosownego zezwolenia został rozpoczęty, załadowca "miał wpływ lub godził się" na powstanie naruszenia. Jest poza sporem, co wynika z oświadczenia osoby dokonującej załadunku, że osoba ta załadowywała kontrolowany pojazd "w imieniu spółki "A."", a więc działała jak jej pracownik, zleceniobiorca itp. Trudno jednocześnie uznać za niezawinione działanie tej osoby jeżeli stwierdziła, iż w zasadzie nie interesowało ją jaką ilość ładunku załadowała, gdyż to kierowca kontroluje by nie doszło do przekroczenia ładunku dopuszczalnego dla danego typu pojazdu. Taka argumentacja osoby dokonującej załadunku jest z gruntu nietrafna. W powołanym wyroku w tezie 3 Naczelny Sąd Administracyjny zwracał uwagę, iż wprowadzenie przez ustawodawcę do obrotu prawnego art. 13g ust. 1b pkt 2 u.d.p. miało na celu poprzez wprowadzenie określonej sankcji wymuszenie na podmiotach współdziałających przy organizacji transportu drogowego większej troski o to, aby dochowywane były przewidziane przez prawo warunki wykonywania przewozów po drogach publicznych. Zatem nie jest tak, jak podnoszono w skardze w oparciu o oświadczenie osoby dokonującej załadunku, że w zasadzie za przekroczenie norm pojazdu na określonej drodze odpowiedzialność wyłącznie spada na przewoźnika. Odpowiedzialność tę ponosi również załadowca jeżeli pojazd rozpoczął przejazd. Ten drugi z warunków wskazanych w powołanym wyroku również został spełniony – pojazd został zatrzymany w czasie wykonywania przejazdu. Trzeci z wymienionych warunków dla zastosowania art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy to ten, by załadowca "miał wpływ lub godził się" na powstanie naruszenia. Godzeniem się na naruszenie obowiązków lub warunków przewozu przez załadowcę jest sytuacja, gdy nie podął on żadnych działań celem ustalenia, czy pojazd po załadunku nie stał się pojazdem nienormatywnym. Natomiast z wpływem na naruszenie mamy do czynienia wówczas, gdy załadowca w taki sposób rozmieszcza ładunek, że powoduje to przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi pojazdu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2013 r. wydany w sprawie II GSK 2319/11 teza 2 oraz podobnie jak teza 4 wyroku powołanego wcześniej). W świetle cytowanego wyroku jest poza wątpliwościami, że załadowca nie ważąc po załadowaniu pojazdu, nie podjął tym samym żadnych działań by ustalić, czy nie został on przeładowany. Nie ważąc pojazdu miał także wpływ na stwierdzone naruszenia, bowiem w żaden sposób także nie skontrolował prawidłowego rozmieszczenie ładunku. Wszelkie dywagacje o tym, że kontrolowany pojazd mógł zostać po opuszczeniu terenu spółki doładowany, jak i stwierdzenie, iż skarżący nie mieli wpływu na wybór trasy przejazdu, nie mają żadnego znaczenia. Jeżeli bowiem już w chwili opuszczania terenu zajmowanego przez załadowcę nie sprawdzono wagi pojazdu z ładunkiem, to trudno podnosić wątpliwości o możliwości jego doładowania w czasie przejazdu. Także stwierdzenie o braku wpływu na wybór trasy przejazdu nie ma znaczenia w świetle braku dokonania przez załadowcę sprawdzenia dmc pojazdu przed opuszczeniem miejsca jego załadownia. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.