VI SA/Wa 1012/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant ref. staż. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi V., E., USA na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia patentu europejskiego oddala skargę Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] Urząd Patentowy RP utrzymał w mocy swoją własną decyzję z dnia [...] marca 2014 r. stwierdzającą wygaśnięcie z dniem [...] czerwca 2013 r. patentu europejskiego oznaczonego numerem [...] z powodu nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 8 rok ochrony. Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] marca 2014 r. stwierdził wygaśnięcie z dniem [...] czerwca 2013 r. patentu europejskiego oznaczonego numerem [...] udzielonego na rzecz V., [...] ([...]) z powodu nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 8 rok ochrony wynalazku. Od powyższej decyzji strona wniosła środek zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podała, że zatrudnia zewnętrzną zagraniczną kancelarię prawną, która to monitorowanie terminów wnoszenia opłat rocznych za kolejne lata ochrony wynalazków uprawnionego zleca specjalistycznej firmie zagranicznej. Ze względu na błąd, który wystąpił w systemie używanym przez specjalistyczną firmę zagraniczną, 8 rok ochrony wynalazku omyłkowo nie został oznaczony jako sprawa odnośnie której został podjęta decyzja o wniesieniu opłaty, lecz jako sprawa, w której nie podjęto żadnej decyzji. Brak informacji o decyzji odnośnie uiszczenia opłaty za 8 rok został potraktowany przez kancelarię zagraniczną jako rezygnacja z kontynuacji ochrony wynalazku w Polsce. W konsekwencji pełnomocnikowi polskiej kancelarii nie zlecono wniesienia opłaty za kolejny rok ochrony. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Urząd Patentowy RP wskazał, że zgodnie z przepisem art. 90 ust. 1 pkt 3 Prawa własności przemysłowej, zwanej dalej p.w.p. patent udzielony na wynalazek wygasa na skutek nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty okresowej. Zgodnie z zasadą wyrażoną w przepisie art. 224 ust. 2 p.w.p., opłaty za dalsze okresy ochrony powinny być uiszczane z góry, nie później niż w dniu, w którym upływa poprzedni okres ochrony. Wyjątkowo opłaty takie mogą być uiszczane w ciągu 6 miesięcy po upływie powyższego terminu, przy równoczesnym uiszczeniu opłaty dodatkowej w wysokości 30% opłaty należnej (art. 224 ust. 4 zd. 1). Powyższy termin "dodatkowy", w myśl art. 224 ust. 4 zd. 2 p.w.p. nie podlega przywróceniu. W niniejszej sprawie ostatnim dniem 7 roku ochrony wynalazku był dzień 13 czerwca 2013 r. tak więc podstawowy termin do uiszczenia opłaty okresowej za kolejny 8 rok ochrony wynalazku upływał w tym właśnie dniu. Zgodnie z przepisem 224 ust. 4 zd. 1 p.w.p. opłata za następny okres ochrony wynalazku wraz z opłatą dodatkową w wysokości 30% opłaty należnej mogła być przez uprawnionego wniesiona w dodatkowym 3-miesięcznym terminie tj. do 13 grudnia 2013 r. Wobec tego, że strona nie uiściła opłaty za 8 rok ochrony wynalazku ani w podstawowym ani w dodatkowym terminie stwierdzenie wygaśnięcia z dniem 13 czerwca 2013 r. przedmiotowego patentu było uzasadnione w świetle art. 90 ust. 1 pkt 3, ust. 2 i 4 w zw. z art. 224 ust. 4 p.w.p. Zdaniem organu w sprawie nie wystąpiły też nadzwyczajne okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do uwzględnienia uchybienia terminu w myśl art. 243 ust. 6 p.w.p. Zgodnie z tym przepisem do terminów uchybionych z powodu nadzwyczajnych okoliczności stosuje się odpowiednio przepisy o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej. Urząd Patentowy RP wskazał, że pojęcie siły wyższej ujmowane jest w doktrynie i orzecznictwie jako zdarzenie zewnętrzne, które ma charakter nadzwyczajny i któremu nie można zapobiec np. powódź, huragan, trzęsienie ziemi, wojna, rozruchy. Do tej kategorii nie można zaliczyć okoliczności, iż w systemie monitorującym terminy do wniesienia opłat okresowych została niewłaściwie oznaczona sprawa opłaty za 8 rok ochrony przedmiotowego wynalazku. Nie ma ona cech siły wyższej, świadczy raczej o niedostatecznej staranności uprawnionego przy prowadzeniu spraw związanych z ochroną przedmiotowego wynalazku. Na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] stycznia 2015 r. uprawniona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy Urzędowi Patentowemu RP do ponownego rozpoznania i zasądzenia na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1) naruszenie następujących przepisów prawa materialnego: a) art. 225 p.w.p. przez przyjęcie, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w terminowym opłaceniu należności za kolejny rok ochrony patentu [...], b) art. 243 p.w.p. poprzez niewłaściwą jego wykładnię i stwierdzenie, że skarżący nie wykazał nadzwyczajnych okoliczności, stanowiących podstawę do uwzględnienia uchybienia terminu, 2) naruszenie następujących przepisów prawa administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy: a) zasady praworządności określonej w art. 7 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji o wygaśnięciu patentu [...] oraz bez dochowania przez organ należytej staranności przy wyjaśnieniu stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, b) zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a. poprzez niedostateczne rozpatrzenie materiału dowodowego i argumentów skarżącego przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, c) art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego złożonego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dla ustalenia stanu faktycznego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja z dnia [...] marca 2014 r. nie naruszają prawa. Niezasadne są zarzuty strony skarżącej dotyczące naruszenia przez organ art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. albowiem organ poczynił wszelkie istotne ustalenia w sprawie pozwalające mu na wydanie stanowczego rozstrzygnięcia. Stan faktyczny w sprawie był niesporny między stronami z uzasadnienia skargi wynika, że strona skarżąca nie zgadza się z oceną okoliczności sprawy dokonaną przez organ, która jest niekorzystna dla niej. Nie można jednakże zarzucać organowi, że nie wyjaśniał należycie sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Z ustaleń poczynionych przez organ wynika, że strona skarżąca nie uiściła opłaty okresowej za kolejny 8-rok ochrony ani w podstawowym terminie tj. do 13 czerwca 2013 r. (art. 224 ust. 2 p.w.p.) ani w terminie dodatkowym tj. do dnia 13 grudnia 2013 r. (art. 224 ust. 4 p.w.p.). Skutkowało to wygaśnięciem patentu stosownie do art. 90 ust. 1 pkt 3, ust. 2, 4 p.w.p. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych (patrz m.in. wyrok NSA z 4 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 1730/12) zarówno termin podstawowy jak i termin dodatkowy na uiszczenie opłaty okresowej nie podlegają przywróceniu. Jeżeli chodzi o termin dodatkowy wynika to wprost z treści art. 224 ust. 4 zd. 2 p.w.p. Natomiast w przypadku terminu podstawowego analiza przepisu art. 224 p.p.s.a. wskazuje na to, że nie podlega on również przywróceniu, albowiem podmioty, które nie uiściły opłaty okresowej w terminie podstawowym mogą uniknąć skutków związanych z niedopełnieniem tego obowiązku, wynikających z treści art. 90 ust. 1 pkt 3 p.w.p. wnosząc opłatę w terminie dodatkowym. Tym samym termin dodatkowy uiszczenia opłaty przewidziany w art. 224 ust. 4 p.w.p. spełnia funkcję podobną do instytucji przywrócenia terminu (podstawowego). Przeciwko dopuszczalności przywrócenia terminu określonego w art. 224 ust. 2 p.w.p. przemawia także sposób określenia terminu końcowego w art. 224 ust. 2 i sposób określenia zdarzenia rozpoczynającego bieg terminu dodatkowego z art. 224 ust. 4. Ten pierwszy upływa "nie później niż w dniu". Drugi natomiast rozpoczyna bieg "po upływie terminu określonego w ust. 2" czyli następnego dnia po dniu, w którym upływa poprzedni okres ochronny. Nie byłoby zatem możliwe przywrócenie terminu z art. 224 ust. 2 p.w.p. bez naruszenia przepisu art. 224 ust. 4 p.w.p. Mając powyższe rozważania na uwadze należy stwierdzić, że niezasadny jest zarzut skargi naruszenia art. 225 p.w.p. albowiem przepis ten ma zastosowanie do przepisów przywracalnych (art. 223 ust. 2, art. 224 ust. 1 p.w.p.). Natomiast w niniejszej sprawie strona skarżąca zgodnie z art. 243 ust. 6 p.w.p. może powoływać się na zaistnienie "nadzwyczajnych okoliczności", które spowodowały nieopłacenie opłaty okresowej w terminie. Wbrew twierdzeniom skargi organ nie uchybił powyższemu przepisowi i prawidłowo przyjął, że "nadzwyczajne okoliczności" powodujące uchybienie terminu w niniejszej sprawie nie miały miejsca. Sąd zgadza się z wykładnią organu, że do kategorii nadzwyczajnych okoliczności należy zaliczyć zdarzenia zewnętrzne, którym nie można zapobiec. Do nich zaliczane są zdarzenia o charakterze katastrof przyrodniczych takie jak trzęsienia ziemi, huragany, powodzie lub zaburzenia życia zbiorowego tj. wojna, rozruchy. Natomiast błąd w działaniu rozbudowanego zewnętrznego systemu komputerowego służącego do monitorowania terminów opłat rocznych za ochronę patentów nie jest okolicznością nadzwyczajną i nie powoduje zastosowania w sprawie art. 243 ust. 6 p.w.p. Z tych wszystkich względów wobec bezskuteczności zarzutów skargi Sąd orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.