VI SA/Wa 1030/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2011 r. sprawy ze skargi P. Sp. j. z siedzibą w L. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję w pkt 2 w części oddalającej wniosek o zwrot kosztów postępowania; 2. stwierdza, że decyzja o której mowa w pkt 1 w uchylonej części nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz P. Sp. j. z siedzibą w L. kwotę 888 (osiemset osiemdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] listopada 2010 roku, [...] Urząd Patentowy RP, działając w trybie postępowania spornego po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] listopada 2010 roku sprawy o unieważnienie prawa ochronnego na znak [...] o numerze [...], udzielonego na rzecz S. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny, wniesionego przez spółkę P. Sp. j. z siedzibą w L. na podstawie art. 246 i 247 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 z późn. zm.) oraz art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo własności przemysłowej oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 ustawy Prawo własności przemysłowej 1) unieważnił prawo ochronne na znak towarowy [...] o numerze [...] 2) przyznał spółce P. Sp. j. z siedzibą w L. od spółki N. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. kwotę 2617 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, a w pozostałym zakresie wniosek o zwrot kosztów postępowania oddalił. Uzasadniając rozstrzygnięcie o kosztach zawarte w decyzji organ podał, że w jego ocenie zasadne było przyznać wnoszącemu sprzeciw tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę 2617 złotych, na którą składa się 1000 złotych opłaty uiszczonej od przedmiotowego wniosku, 17 złotych opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz 1600 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego ustalonych zgodnie ze stawką o której stanowi § 8 pkt 2 oraz § 10 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych z dnia 2 grudnia 2003 roku (Dz. U. z 2003 Nr 212, poz. 2076). Za pozbawione natomiast podstaw prawnych Urząd Patentowy RP uznał żądanie wnoszącego sprzeciw, obejmujące zwrot kosztów podróży pełnomocnika- rzecznika patentowego wyszczególnione w spisie kosztów. W tym względzie organ przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2007 roku, sygn. akt I FSK 1079/06. Na decyzję z dnia [...] listopada 2010 roku, [...] w części dotyczącej rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów postępowania spornego P. Sp. j. w L. złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając mu: 1) naruszenie art. 98 § 3 w związku z art. 99 i art. 109 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 ustawy Prawo własności przemysłowej poprzez ich niezastosowanie w odniesieniu do wydatków pełnomocnika, obejmujących zwrot kosztów przejazdów na rozprawy w Urzędzie Patentowym RP w tym diet (strawnego) 2) naruszenie art. 98 § 4 w związku z art. 99 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 Prawa własności przemysłowej oraz art. 13 ust. 2 ustawy o rzecznikach patentowych a także całego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 2 grudnia 2003 roku w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych poprzez błędną wykładnię tego rozporządzenia, polegającego na przyjęciu, że rozporządzenie to, a ściślej brak unormowania w nim kwestii wydatków pełnomocnika jest podstawą odmowy zwrotu kosztów podróży na rozprawy w Urzędzie Patentowym RP, 3) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 256 ust. 1 Prawa własności przemysłowej poprzez brak uzasadnienia, dlatego nie przyznano zwrotu strawnego (diet) związanego z udziałem pełnomocnika w dwóch terminach rozprawy przed Urzędem Patentowym RP. Stawiając powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia z [...] listopada 2010 roku o kosztach postępowania spornego [...] (ujętego w pkt 2 osnowy decyzji wydanej w tej sprawie) w zakresie. w jakim odmawia zasądzenia zwrotu wydatków pełnomocnika oraz zasądzenia na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania sądowego według spisu kosztów, a gdyby go nie złożono – według norm przypisanych). Zdaniem strony skarżącej, organ dopuścił się naruszenia wskazanych przepisów, albowiem zgodnie z art. 98 § 3 k.p.c. stronie reprezentowanej przez adwokata, a w związku z art. 99 k.p.c. także przez rzecznika patentowego należy się zwrot nie tylko wynagrodzenia ale i wydatków pełnomocnika, na które składają się koszty transportu oraz diety. Prezentowany przez organ pogląd, że w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 2 grudnia 2003 roku nie przewidziano zwrotu kosztów podróży co przesądza o braku podstaw do ich przyznania jest błędną wykładnią tego rozporządzenia, sprzeczną z przepisami wyższego rzędu, a w szczególności z art. 98 § 3 w związku z art. 99 k.p.c., nakazującym zwrócić stronie postępowania wydatki pełnomocnika – rzecznika patentowego. Minister nie mógł uchylić tego ustawowego obowiązku zasądzenia zwrotu wydatków, nie miał bowiem delegacji ustawowej do uregulowania kwestii zaliczenia w koszty, bądź nie zaliczenia tego lub innego składnika wydatków. Poza tym analiza art. 98 § 4 k.p.c. dowodzi, że przepis ten w zakresie dotyczącym adwokatów, radców prawnych i rzeczników patentowych odsyła do odrębnych przepisów jedynie w kwestii wynagrodzenia wskazanych profesjonalnych pełnomocników. Jednoznacznie z treści tego przepisu wynika, że art. 98 § 4 k.p.c. nie przekazuje do uregulowania innymi przepisami zasad zaliczenia w koszty procesowe wydatków pełnomocnika lub jakichkolwiek części składowych tych wydatków. Delegacja ustawowa zawarta w art. 13 ust. 2 ustawy o rzecznikach patentowych upoważnia Ministra jedynie do określenia wysokości opłat za czynności rzeczników patentowych a nie upoważnia Ministra do określenia, jakie wydatki należy zwracać stronie reprezentowanej przez rzecznika patentowego, a jakich nie zwracać. Zatem brak wzmianki o zasądzeniu zwrotu kosztów podróży w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 2 grudnia 2003 roku w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych nie może być interpretowany w ten sposób, że Minister uznał, że nie można zasądzać tych kosztów. Zdaniem strony skarżącej, organ nieprawidłowo w uzasadnieniu wydanej decyzji przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2007 r., sygn. akt I FSK 1079/06, albowiem wbrew twierdzeniom organu wyrok ten dotyczył innego stanu prawnego i faktycznego. Niezależnie od powyższego Urząd Patentowy RP nie zawarł w uzasadnieniu decyzji żadnych rozważań dotyczących odmowy zwrotu diet z tytułu zwiększonych kosztów wyżywienia w podróży przez co ewidentnie naruszył art. 107 § 3 k.p.a. Powyższe uchybienia, zdaniem strony, skutkują uchyleniem decyzji w zaskarżonej części. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga P. Sp. j. z siedzibą w L. jest zasadna, albowiem decyzja z dnia [...] listopada 2010 r. w zaskarżonej części narusza prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest zawarte w decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] listopada 2010 r. rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania oddalające wniosek skarżącego ponad kwotę 2617 złotych. Na przyznaną kwotę złożyły się koszty w postaci: opłaty od wniosku, wynagrodzenie pełnomocnika będącego rzecznikiem patentowym oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa. Organ oddalił natomiast wniosek o zasądzenie kosztów postępowania w postaci wydatków pełnomocnika ujętych w przedstawionym organowi spisie kosztów obejmujących koszty przejazdów pełnomocnika na rozprawy przed Urzędem Patentowym RP oraz diety. W myśl art. 256 ust. 1 i 2 Prawa własności przemysłowej do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, zaś w kwestii kosztów stosuje się odpowiednio przepisy obowiązujące w postępowaniu cywilnym. Zgodnie z art. 98 § 1, 3 i 4 k.p.c. strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez Sąd osobistego stawiennictwa strony. Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy. W myśl art. 109 k.p.c. roszczenie o zwrot wygasa, jeżeli strona najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydane orzeczenie nie złoży Sądowi spisu kosztów albo nie zgłosi wniosku o przyznanie kosztów według norm przepisanych. Jednakże o kosztach należnych stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego Sąd orzeka z urzędu. Orzekając o wysokości przyznanych stronie kosztów procesu, sąd bierze pod uwagę celowość poniesionych kosztów oraz niezbędność ich poniesienia z uwagi na charakter sprawy. Przy ustalaniu wysokości kosztów poniesionych przez stronę reprezentowaną przez pełnomocnika będącego adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, Sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika oraz czynności podjęte przez niego w sprawie, a także charakter sprawy i wkład pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 99 k.p.c. stronom reprezentowanym przez radcę prawnego lub rzecznika patentowego oraz Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Prokuraturę Generalną Skarbu Państwa zwraca się koszty w wysokości należnej według przepisów o wynagrodzeniu adwokata. W świetle powyższych uregulowań nie budzi wątpliwości okoliczność, iż pełnomocnikowi, będącemu rzecznikiem patentowym należy się również zwrot wydatków. Za chybione zatem należy uznać stanowisko Urzędu Patentowego RP, iż w świetle Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych z dnia 2 grudnia 2003 r. (Dz. U. z 2003 r., Nr 212, poz. 2076) brak jest podstaw prawnych do przyznania stronie, reprezentowanej przez rzecznika patentowego kosztów związanych z dojazdem tego pełnomocnika do siedziby Urzędu Patentowego RP na rozprawę. Przede wszystkim należy podkreślić, że rozporządzenie jest aktem niższego rzędu niż ustawa (k.p.c.) a poza tym, jak słusznie podnosi skarżąca ustawa o rzecznikach patentowych w art. 13 ust. 2 upoważnia Ministra jedynie do określenia wysokości opłat za czynności rzeczników patentowych w postępowaniu spornym. Nie upoważnia natomiast Ministra do określania, jakie wydatki należy zwracać stronie reprezentowanej przez rzecznika patentowego. Kwestię tę regulują natomiast przepisy ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r., nr 90, poz. 594 z późn. zm.), które znajdują zastosowanie poprzez art. 256 ust. 2 Prawa własności przemysłowej. Uznając zasadę zwrotu wydatków poniesionych przez rzecznika patentowego, która wynika z uregulowań k.p.c. organ ponownie rozpoznając sprawę w szczególności, kierując się brzmieniem art. 5 ww. ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oceni jakie kwoty powinien zwrócić pełnomocnikowi z tytułu przedstawionych przez niego w spisie poniesionych kosztów związanych ze stawiennictwem na rozprawę przed Urzędem Patentowym RP. W tym miejscu należy podkreślić, że obowiązek zwrotu przeciwnikowi kosztów procesu oparty został na dwóch podstawowych zasadach: a) zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu, zgodnie z którą strona przegrywająca sprawę zobowiązana jest zwrócić stronie przeciwnej poniesione koszty procesu b) zasadzie kosztów niezbędnych i celowych, wedle której zwrotowi podlegają jedynie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw lub celowej obrony. Niezbędność oraz celowość kosztów postępowania podlega ocenie organu orzekającego w sprawie. Z tych wszystkich względów uznając skargę za zasadną Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c art. 152 orzekł jak w pkt 1 i 2 wyroku. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200, 205 § 2, § 3, § 4 p.p.s.a. mając na uwadze spis kosztów przedstawionych przez pełnomocnika skarżącej. Sąd uznał, że równowartość diet nie podlega zwrotowi, albowiem ww. przepisy stanowią o zwrocie kosztów przejazdu a w pojęciu tym mieszczą się, zdaniem Sądu, jedynie koszty środka transportu.