VI SA/Wa 1050/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Sędzia WSA Andrzej Wieczorek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 19 października 2017 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. Ltd. z siedzibą w J. ([...]) na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności zawieszających bieg terminu oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej Urząd Patentowy RP) utrzymał w mocy swoje poprzednie postanowienie, którym odmówił R. Ltd z siedzibą w [...] (dalej skarżąca) stwierdzenia wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności zawieszających bieg terminu do złożenia tłumaczenia zmienionego patentu europejskiego [...]. Jako podstawę prawną skarżonego rozstrzygnięcia wskazano art. 245 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 243 ust. 6 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2013 r. poz. 1410 ze zm.), dalej p.w.p. Do wydania powyższych postanowień doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wobec europejskiego patentu [...] (dalej Patent) wszczęto przed Europejskim Urzędem Patentowym postępowanie sprzeciwowe, w wyniku którego doszło do zmiany Patentu. Publikacja tej zmiany (B2) nastąpiła 15 lipca 2015 r. W konsekwencji zmiany i jej publikacji - zgodnie z art. 6 ust. 2 w zw. art 6 ust. 3 ustawy z dnia 14 marca 2013 r. o dokonywaniu europejskich zgłoszeń patentowych oraz skutkach patentu europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2003 r., nr 65, poz. 598 ze zm.), dalej u.e.p., skarżąca, jako uprawniona z Patentu, zobowiązana była złożyć do Urzędu Patentowego RP, w terminie trzech miesięcy od daty publikacji jego zmiany, tłumaczenie Patentu na język polski, tj. najpóźniej do 15 października 2015 r. W dniu 17 maja 2016 r. pełnomocnik skarżącej złożył w Urzędzie Patentowym RP tłumaczenie zmienionego Patentu wraz z wnioskiem o uznanie, że tłumaczenie to zostało złożone z zachowaniem terminu. Żądanie oparto na art. 243 ust. 6 p.w.p. z powołaniem się na wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, które spowodowały, że tłumaczenie złożono dopiero 17 maja 2016 r. W uzasadnieniu tego żądania podano, że 28 września 2015 r. zagraniczny pełnomocnik skarżącej zwrócił się do rzecznika patentowego [...] (polskiego reprezentanta skarżącej, ustanowionego w sprawie przedmiotowego Patentu) z prośbą o złożenie do Urzędu Patentowego RP tłumaczenia zmienionego opisu Patentu. W tym samym dniu polski pełnomocnik skarżącej potwierdził (również drogą elektroniczną) otrzymanie tego zlecenia. Następnie dnia 13 listopada 2015 r. pełnomocnik zagraniczny skarżącej ponownie zwrócił się do polskiego pełnomocnika skarżącej o potwierdzenie wykonania przez niego ponownej walidacji patentu. Tego samego dnia przedstawiciel kancelarii odpowiedział na powyższą korespondencję, informując jedynie o złym stanie zdrowia polskiego pełnomocnika skarżącej - rzecznika patentowego [...], i o braku możliwości potwierdzenia dokonania czynności mu zleconej. W związku z brakiem dalszych informacji przedstawiciel zagraniczny skarżącej zwrócił się dnia 10 maja 2016 r. do kancelarii [...] Rzecznicy Patentowi z zapytaniem, czy jest możliwe zweryfikowanie informacji na temat stanu zdrowia rzecznika patentowego [...]. Ostatecznie ustalono, że w "Wiadomościach Urzędu Patentowego" nr [...] została ogłoszona decyzja Prezesa Urzędu Patentowego RP z [...] lutego 2016 r. o skreśleniu rzecznika [...] z listy rzeczników patentowych z powodu jego śmierci. Informacja ta 11 maja 2016 r. została przekazana zagranicznemu pełnomocnikowi skarżącej. W ocenie pełnomocnika skarżącej wskazana ciężka choroba i śmierć rzecznika patentowego [...], który został upoważniony do złożenia tłumaczenia zmienionego opisu Patentu, stanowią nadzwyczajne okoliczności, które przemawiają za uznaniem, że bieg terminu na złożenie tłumaczenia Patentu uległ zawieszeniu do momentu powzięcia przez jego właściciela informacji o powyższych, nadzwyczajnych okolicznościach. Pełnomocnik skarżącej do wniosku załączył: mailową korespondencję kierowaną przez zagranicznego pełnomocnika skarżącej do rzecznika patentowego [...] oraz zwrotną korespondencję w odpowiedzi na zlecenie ponownej walidacji patentu i zapytanie o stan sprawy, a także kopię fragmentu "Wiadomości Urzędu Patentowego", które ukazały się 31 marca 2016 r. i oświadczenie pracownika kancelarii [...] na temat ustaleń o śmierci rzecznika patentowego [...]. Urząd Patentowy RP stwierdził, że kluczowe znaczenie dla oceny, czy w realiach tej sprawy doszło do zaistnienia stanu, który można by było uznać za siłę wyższą w rozumieniu art. 121 pkt. 4 k.c. w zw. z 243 ust. 6 p.w.p., było ustalenie czy rzeczywiście nie istniała możliwość dokonania terminowego złożenia tłumaczenia poprawionego Patentu, tj. najpóźniej do 15 października 2015 r. Organ ustalił, że działający w sprawie polski pełnomocnik skarżącej otrzymał od jej zagranicznego pełnomocnika zlecenie dokonania tej czynności z odpowiednim wyprzedzeniem, tj. 28 września 2015 r. Oznaczało to konieczność wykonania stosownego tłumaczenia dokumentów sporządzonych w języku angielskim (9 stron) i złożenia ich do Urzędu Patentowego RP. Pełnomocnik skarżącej ustanowiony w sprawie potwierdził na ów czas otrzymanie zlecenia, jednakże z powierzonego mu zadania nie wywiązał się. Przetłumaczone dokumenty zostały bowiem ostatecznie złożone dnia 17 maja 2016 r. przez nowego pełnomocnika skarżącej, którego zdaniem bieg terminu określonego w art. 6 ust. 2 u.e.p. uległ zawieszeniu z powodu choroby i następnie śmierci ww. pełnomocnika, wówczas ustanowionego w sprawie. Urząd Patentowy RP uznał, że dla rozpoznania tej sprawy decydujące było także ustalenie, czy w czasie, w którym wymagane było złożenie ww. tłumaczenia Patentu, rzecznik patentowy [...] czynnie występował przed nim i czy podejmował jakiekolwiek działania. W tej kwestii organ stwierdził, że ów rzecznik patentowy co najmniej do końca listopada 2015 r. czynnie wykonywał swoje obowiązki zawodowe, gdyż w sprawach innych patentów np. dnia 3 października 2015 r. wniósł opłatę za publikację, zaś dnia 29 października 2015 r. oprócz wniesienia opłaty za ochronę, nadesłał także pismo sporządzone 26 listopada 2015 r. W konsekwencji organ przyjął, że ww. rzecznik patentowy miał możliwość działania w imieniu swoich mocodawców (w tym skarżącej) i choroba nie wyłączyła go całkowicie z wykonywania obowiązków zawodowych. Nadto wskazał, że ów rzecznik patentowy nie ustanowił w sprawie substytuta, do czego uprawniało go pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą. Urząd Patentowy RP stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zaszły nadzwyczajne okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie żądania, które zgłoszono w oparciu o art. 243 ust. 6 p.w.p. W jego ocenie w sprawie nie ma znaczenia ewentualny brak wpływu skarżącej na bierność pełnomocnika i niewykonanie powierzonych mu zadań. Z istoty istnienia umocowania wynika bowiem, że niepodjęcie przez profesjonalnego pełnomocnika określonych czynności w sprawie odnosi skutek bezpośrednio dla samego mocodawcy, czyli w tym przypadku skarżącej. Stanowisko to znajduje odbicie w orzecznictwie administracyjnym, zgodnie z którym "z samej istoty przedstawicielstwa, którego formą jest pełnomocnictwo, wynika, że czynności prawne materialne i procesowe dokonywane są w imieniu innej osoby i z bezpośrednim skutkiem prawnym dla niej. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela (pełnomocnika) i w zakresie jego umocowania powoduje powstanie praw lub obowiązków bezpośrednio po stronie reprezentowanego. Tym samym, wszelkie działania i zaniechania pełnomocnika w podejmowaniu określonych czynności procesowych, odnoszą skutek prawny wobec mocodawcy" (postanowienie WSA w Krakowie z 26 marca 2013 r. III SA/Kr 1073/12). Urząd Patentowy uznał zatem, że niedochowanie terminu do złożenia tłumaczenia zmienionego Patentu nie wynikło z okoliczności nadzwyczajnych, których wystąpienia nie można było przewidzieć, czy też im zaradzić. Dlatego Urząd Patentowy RP nie znalazł podstaw do przychylenia się do wniosku pełnomocnika skarżącej. Z zachowaniem trybu i terminu pełnomocnik skarżącej wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i o uchylenie postanowienia odmownego oraz o wydanie postanowienia potwierdzającego, że złożenie tłumaczenia zmienionego Patentu nastąpiło w terminie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. art. 77 § 4 zd. 2 k.p.a. poprzez brak zakomunikowania skarżącej o faktach mających wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy, tj. o rzekomych działaniach podejmowanych przez rzecznika patentowego [...] co najmniej do końca listopada 2015 r., 2. art 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, że rzecznik patentowy [...] miał możliwość działania w imieniu swoich mocodawców, a choroba nie wyłączała go całkowicie z wykonywania zawodu; 3. art. 243 ust 6 p.w.p. poprzez uznanie, że niedochowanie terminu do złożenia tłumaczenia zmienionego Patentu nie było spowodowane nadzwyczajnymi okolicznościami. Urząd Patentowy RP w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przywołał treść przepisów mających zastosowanie w tej sprawie, tj. art. 245 ust 1 i ust. 3 oraz art. 243 ust. 1 i ust. 6 p.w.p., a także art 6 ust. 2 i 3 u.e.p. Nadto wyjaśnił, co rozumie się pod niezdefiniowanym w prawie pojęciem "siły wyższej", powołał w tym zakresie postanowienie Sądu Najwyższego z 16 września 2011 r., IV CSK 77/11. Urząd Patentowy RP stwierdził, że analiza zgromadzonych w aktach dokumentów nie pozwala na ustalenie w niej zaistnienia takich okoliczności, którym można było by przypisać cechy nadzwyczajności, a które usprawiedliwiałyby uchybienie terminu na złożenia przedmiotowego tłumaczenia. W jego ocenie nie można usprawiedliwić niezłożenia tego tłumaczenia przez zawodowego pełnomocnika skarżącej jego chorobą, przy jednoczesnym wykonywaniu przez tego pełnomocnika, w tym samym czasie, innych zawodowych obowiązków tj. wnoszenie opłat za inne patenty oraz składania pism procesowych do Urzędu w innych sprawach. Uznając za niezasadny zarzut naruszenia art. 77 i art. 80 k.p.a. organ wskazał, że informował skarżącą o tym, że rzecznik patentowy [...] wykonywał swoje obowiązki zawodowe do końca listopada 2015 r. Nadto, mając problemy zdrowotne, mógł scedować część swoich obowiązków na inną osobę lub ustanowić zastępcę. Choroba pełnomocnika sama w sobie nie stanowi bowiem okoliczności nadzwyczajnej. Zgodnie z orzecznictwem choroby nie można traktować jako siły wyższej, która uniemożliwiła zachowanie terminu, a w konsekwencji powinna zatrzymać bieg przedawnienia (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z 8 marca 2012 r., V CSK 165/11). Reasumując, Urząd Patentowy RP stanął na stanowisku, że przedstawione w przedmiotowej sprawie okoliczności nie mogły zostać uznane za nagłe i niemożliwe do przewidzenia. Pełnomocnik skarżącej, jako osoba zajmująca się profesjonalną obsługą prawną, musiał założyć powstanie różnych okoliczności m.in. niedyspozycji zdrowotnych, mogących okresowo przeszkadzać w wykonywaniu przez niego przyjętych obowiązków. Oznacza to potrzebę podjęcia w takiej sytuacji właściwych działań organizacyjnych zabezpieczających interesy klienta. Zatem jeżeli profesjonalny pełnomocnik skarżącej nie mógł osobiście złożyć tłumaczenia Patentu, to powinien był zadbać o należyte wykonanie tej czynności przez inne osoby (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 4 marca 2008 r., IV CZ 8/08). Pełnomocnik, planując dokonanie określonej czynności, musi bowiem uwzględnić, kierując się zwykłym doświadczeniem życiowym, że w okresie biegu terminu mogą nastąpić czasowe przeszkody wynikające chociażby ze zwykłych zdarzeń życiowych, w tym także z niedyspozycji zdrowotnych. Skarżąca niezgadzając się z odmową Urzędu Patentowego RP w terminie zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i wniosła o uchylenie obu postanowień wydanych w sprawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1. art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 77 § 1 i § 4 zd. 2 k.p.a. poprzez brak zakomunikowania jej przed rozstrzygnięciem sprawy o faktach mających wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie, a które miały potwierdzać, że rzecznik patentowy [...] co najmniej do końca listopada 2015 r. podejmował działania przed Urzędem Patentowym RP, czyli o faktach znanych mu z urzędu, a na które powołał się dopiero na etapie wydawania pierwszego postanowienia, co stanowi naruszenie zasady pogłębienia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, jak również zasady informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków stron będących przedmiotem postępowania administracyjnego, które winny być stosowane przez organy administracji w toku całego postępowania, a nie jedynie przy wydawaniu rozstrzygnięcia; 2. art. 80 k.p.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że rzecznik patentowy [...] miał możliwość działania w imieniu skarżącej w niniejszej sprawie, a choroba nie wyłączała go całkowicie z możliwości wykonywania zawodu; 3. art. 243 ust. 6 p.w.p. poprzez błędne uznanie, że niedochowanie terminu do złożenia tłumaczenia Patentu nie było spowodowane nadzwyczajnymi okolicznościami. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wnosząc o oddalenie skargi jako niezasadnej podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Złożona w niniejszej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a to stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369), dalej p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd uznał, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. W niniejszej sprawie sporną kwestią jest czy choroba rzecznika patentowego [...], który następnie zmarł, można uznać za nadzwyczajną okoliczność zawieszającą bieg terminu do złożenia przez niego tłumaczenia zmienionego Patentu. Wobec przedmiotowego Patentu wszczęto postępowanie sprzeciwowe, w wyniku którego doszło do jego zmiany, a publikacja tej zmiany nastąpiła 15 lipca 2015 r. Zatem nie ulega wątpliwości, że od tego dnia (15 lipca 2015 r.) rozpoczął bieg ustawowy, trzymiesięczny termin przewidziany na złożenie w Urzędzie Patentowym RP tłumaczenia tego Patentu na język polski. Termin na złożenie owego tłumaczenia upłynął dnia 15 października 2015 r., a termin ów jest terminem nieprzywracalnym. Z akt sprawy wynika, że rzecznik patentowy [...] był polskim reprezentantem skarżącej, ustanowionym przez nią w sprawie przedmiotowego Patentu (v. pełnomocnictwo z listopada 2012 r.). Pełnomocnictwo to swym zakresem przedmiotowym obejmowało możliwość ustanowienia substytuta. Należy również przypomnieć, że z dokumentów przedstawionych przez skarżącą w załączeniu wniosku (korespondencji mailowej), wynika, iż 28 września 2015 r. zagraniczny pełnomocnik skarżącej zwrócił się do ww. polskiego pełnomocnika skarżącej z prośbą o złożenie przez niego w Urzędzie Patentowym RP tłumaczenia zmienionego opisu Patentu, a ów pełnomocnik potwierdził przyjęcie tego zlecenia. Następnie dnia 13 listopada 2015 r., czyli już po upływie trzymiesięcznego terminu na złożenie tłumaczenia, zagraniczny pełnomocnik skarżącej zwrócił się do ww. polskiego pełnomocnika skarżącej o potwierdzenie, że wykonał on zleconą mu czynność. Jednakże w odpowiedzi uzyskał tylko informację o jego złym stanie zdrowia i o braku możliwości potwierdzenia złożenia ww. tłumaczenia. Następnie – dopiero 10 maja 2016 r., zagraniczny pełnomocnik skarżącej zwrócił się do kancelarii [...] z zapytaniem, czy jest możliwe zweryfikowanie informacji na temat stanu zdrowia polskiego pełnomocnika skarżącej. Ostatecznie w tej mierze ustalono, że w "Wiadomościach Urzędu Patentowego" nr [...] została ogłoszona decyzja Prezesa Urzędu Patentowego RP z [...] lutego 2016 r. o skreśleniu polskiego pełnomocnika skarżącej z listy rzeczników patentowych z powodu jego śmierci. Powyższa informacja została przekazana zagranicznemu pełnomocnikowi skarżącej dnia 11 maja 2016 r. Ostatecznie tłumaczenie Patentu zostało złożone w Urzędzie Patentowym RP dnia 17 maja 2016 r. wraz z wnioskiem o uznanie, że zostało ono złożone w terminie. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie i w trybie art. 243 ust. 6 p.w.p. W sprawie tej zastosowanie ma także art. 6 ust. 2 i ust. 3 ustawy o dokonywaniu europejskich zgłoszeń patentowych oraz skutkach patentu europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej, który przewiduje, że uprawniony z patentu europejskiego jest obowiązany złożyć w Urzędzie Patentowym tłumaczenie patentu europejskiego na język polski w terminie trzech miesięcy od daty opublikowania przez Europejski Urząd Patentowy informacji o jego udzieleniu. Termin ten nie podlega przywróceniu. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio, jeżeli w wyniku rozpatrzenia sprzeciwu przez Europejski Urząd Patentowy patent europejski zostanie zmieniony lub, na wniosek uprawnionego, zostanie ograniczony. W uchwale Sądu Najwyższego z 13 grudnia 2007r. (III CZP 100/2007) zaakceptowano dominującą w orzecznictwie koncepcję "obiektywnej siły wyższej". Zgodnie z tą koncepcją – za działania siły wyższej uznawane są zdarzenia zewnętrzne, nieuchronne, nadzwyczajne, niemożliwe do przewidzenia. Przy czym nieuchronność jest konsekwencją nadzwyczajności zjawiska i może również wynikać z niemożności jego przewidzenia (w danym układzie stosunków). Tak wiec zjawisko samo w sobie musi być nadzwyczajne i w konsekwencji nieuchronne oraz w danym układzie stosunków niemożliwe do przewidzenia. Za siłę wyższą można zatem uznać takie zdarzenie, przed którym ze względu na tkwiącą w nim moc oddziaływania (oddziaływania przed jego skutkami) nie było żadnej obrony. Za takie zdarzenie nie można zatem uznać, jak słusznie przyjął organ w niniejszej sprawie, choroby, a następnie śmierci polskiego pełnomocnika skarżącej. Sąd w tym zakresie podziela stanowisko organu zaprezentowane w zaskarżonym orzeczeniu. Urząd Patentowy RP zasadnie przyjął, że choroba pełnomocnika sama w sobie nie stanowi okoliczności nadzwyczajnej. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem zarówno sądów powszechnych, jak i administracyjnych choroby nie można traktować co do zasady jako siły wyższej, która uniemożliwia zachowanie terminu, a w konsekwencji powinna zatrzymać bieg przedawnienia (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z 8 marca 2012 r., V CSK 165/11). Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że organ właściwie ocenił czym jest niezdefiniowana w prawie "siła wyższa" .Tym samym Sąd nie podziela zarzutów skargi w tym zakresie. Sąd także nie podzielił stanowiska skarżącej w pozostałej części. Wprawdzie zlecenie złożenia tłumaczenia Patentu nastąpiło przed upływem trzymiesięcznego terminu na dokonanie tej czynności, jednakże miało to miejsce praktycznie tuż przed końcem tego terminu. Nadto w okresie od złożenia tego zlecenia – wrzesień 2015 r., do maja 2016 r., czyli do momentu zwrócenia się do kancelarii [...], zagraniczny pełnomocnik skarżącej pozostawał bierny w sprawie. Dowiedziawszy się w listopadzie 2015 r. o bardzo złym stanie zdrowia polskiego pełnomocnika skarżącej i o tym, że nie wiadomo, czy tłumaczenie zostało złożone, nie podjął żadnych czynności, żeby wyjaśnić tą kwestię. Nie zwrócił się np. do organu o podanie czy tłumaczenie zostało złożone. Organ prawidłowo uznał także, że zarówno ustawa Prawo własności przemysłowej, jak i Kodeks postępowania administracyjnego, nie regulują kwestii zawieszenia biegu terminu do dokonania określonej czynności przed organem administracji. Z tego też względu zasadnie organ przyjął, że odpowiednie zastosowanie winien znaleźć przepis art. 121 pkt 4 k.c., zgodnie z którym bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może ich dochodzić przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju – przez czas trwania przeszkody. Przedstawione w sprawie okoliczności nie mogły zostać uznane za nagłe i niemożliwe do przewidzenia zdarzenia, którym to zagraniczny pełnomocnik nie mógł zaradzić. Po pierwsze polski pełnomocnik skarżącej był profesjonalistą i miał umocowanie do ustanowienia substytuta. Po drugie był świadomy doniosłości czynności przedłożenia do Urzędu Patentowego RP tłumaczenia Patentu. Dlatego powinien był, jako należycie dbający o interesy skarżącej albo ustanowić substytuta, albo powiadomić zagranicznego jej pełnomocnika o niemożności osobistego działania. Także zagraniczny pełnomocnik skarżącej winien był, jako należycie dbający o jej interesy, podjąć bardziej zdecydowane działania. Pozostawienie przez niego biernym w tej sprawie przez tak długi okres, po tym jak powziął wiedzę o bardzo złym stanie zdrowia polskiego pełnomocnika obciąża skarżącą i powoduje, że ciężka choroba polskiego pełnomocnika nie może być potraktowana jako okoliczność nadzwyczajna. Istotnie, z akt sprawy wynika, że o ustaleniach organu, co do wykonywania przez jej polskiego pełnomocnika czynności w innych sprawach skarżąca dowiedziała się dopiero z uzasadnienia postanowienia odmownego. Nie mniej uchybienie to pozostaje bez wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy z przyczyn wyżej wskazanych. Reasumując stwierdzić należy, że organ nie naruszył prawa i zasadnie wydał postanowienie odmowne. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.