VI SA/Wa 1058/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Danuta Szydłowska po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi R. J. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 896/08 oddalającym skargę R. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie W dniu [...] października 2009 r. R. J. złożył do Sądu na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu w sprawie ze skargi R. J. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 896/08 oddalającym skargę R. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Z zawartych we wniosku informacji wynikało, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym razem z matką oraz bratem. Skarżący wskazywał iż uzyskuje dochody z tytułu prowadzenia wznowionej z dniem [...] lipca 2009 r. działalności gospodarczej. Jego matka pobiera świadczenie emerytalne, w wysokości około 1000 zł brutto miesięcznie. Brat skarżącego prowadzi działalność gospodarczą, jednakże dochód z niej uzyskiwany, według oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie jest skarżącemu znana. Ponadto R. J. w rubryce 7 urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, iż jest właścicielem domu o powierzchni 80 m2, trzech mieszkań o powierzchni po 20 m2, działki o powierzchni około 5000 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 1,51 ha. Ponadto oświadczył, iż posiada środki pieniężne w kwocie 200 zł oraz 500 EURO. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 18 listopada 2009r. wezwano go do nadesłania w terminie 14 dni: a) dokumentów wskazujących wysokość dochodów uzyskanych w roku bieżącym (w zależności o formy opodatkowania np. ostatni PIT-5, kopie księgi przychodów i rozchodów, ewidencji przychodów) uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przez skarżącego oraz brata skarżącego, b) dokumentu potwierdzającego wielkość posiadanych nieruchomości i miejsce jej położenia (np.: zaświadczenia właściwego Urzędu Gminu, lub decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości) c) ostatniego przekazu pocztowego świadczenia emerytalnego matki skarżącego, ewentualnie ostatniej decyzji określającej wysokość uzyskiwanego świadczenia emerytalnego, d) oświadczenia, czy skarżący otrzymał dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych z funduszy Unii Europejskiej, jeśli tak to w jakiej wysokości, e) wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego oraz jego brata i matkę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, f) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania, oraz innych obciążeń, g) oświadczenia, czy skarżący uzyskuje dodatkowe dochody z tytułu posiadania trzech mieszkań (np. z tytułu umowy najmu). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przy piśmie z dnia [...] grudnia 2009 r. nadesłał: - odcinek przekazu pocztowego świadczenia emerytalnego matki skarżącego wskazujący, iż pobiera ona świadczenie w kwocie 927,76 zł netto miesięcznie, - kopię decyzji w sprawie wymiaru podatku rolnego i leśnego potwierdzającą iż skarżący posiada nieruchomość rolną o powierzchni 1,52 ha, - kopię decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przyznającej skarżącemu na rok 2009 płatność w wysokości 608,38 zł, - kopie deklaracji VAT-7 za miesiące wrzesień i październik 2009 r., wskazujące, iż skarżący w ww. miesiącach z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał przychód w wysokości odpowiednio 6116 zł i 8337 zł miesięcznie, - kopie deklaracji VAT-7 za miesiące wrzesień i październik 2009 r., wskazujące, iż brat skarżącego w ww. miesiącach z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał przychód w wysokości odpowiednio 7700 zł i 7000 zł miesięcznie. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 1 lutego 2010 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że przedstawione dokumenty nie przedstawiają w sposób zupełny sytuacji majątkowej skarżącego i osób pozostającym z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W dniu 4 marca 2010 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw skarżącego od postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 lutego 2010 r. W sprzeciwie skarżący zawarł informację, iż nie uzyskuje dochodu z tytułu najmu mieszkań. Oświadczył ponadto, iż jego wydatki to zaległy podatek drogowy za dwa autobusy w wysokości 5100 zł, które nie zostały dopuszczone do ruchu z powodu braku ograniczników, 1300 zł rocznie za autobus sprawny i 200 zł co pół roku za przegląd techniczny. Do sprzeciwu skarżący dołączył deklarację VAT - 7 za miesiące listopad i grudzień 2009 r. oraz styczeń i luty 2010 r., z których wynika, że w listopadzie 2009 r. dochód skarżącego wyniósł 6049,21 zł zaś w kolejnych miesiącach skarżący nie osiągał przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270) - zwanej dalej p.p.s.a. od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. W związku z tym należy uznać, iż właściwy do rozpatrzenia sprzeciwu jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Rozpatrując przedmiotowy sprzeciw Sąd miał na względzie przepis art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak podnosi w swoim orzecznictwie Sąd Najwyższy (II CZ 104/84, Lex nr 8623) ubiegający się o pomoc w postępowaniu przed sądem winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319) Biorąc pod uwagę zarówno informacje ujęte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak też zakres przedstawionych przez skarżącego dokumentów, stwierdzić należy, iż nie uprawdopodobnił on w wystarczający sposób okoliczności świadczących o zasadności przyznania mu prawa pomocy. Skarżący nie nadesłał wyciągów i wykazów z posiadanych przez siebie oraz jego brata i matkę rachunków bankowych. Nie przedstawił również żadnych dokumentów świadczących o miesięcznych kosztach swojego utrzymania oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. Posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości (domu jednorodzinnego, mieszkania), wyklucza w zasadzie możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2004 r., FZ 454/04, niepubl.). Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. Korzystanie przez stronę z majątku nieruchomego w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia faktu, że może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania. Strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak gospodarstwo rolne czy mieszkanie jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie (tak J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2008, wyd. III, kom. do art. 246). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić niezasadność wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Występując na drogę sądową skarżący winien liczyć się ze związanymi z tym wydatkami i zgromadzić na ten cel stosowne środki. Brak też podstaw do przyjęcia, ze konieczność uregulowania innych, nawet wymagalnych zobowiązań własnych ma priorytet przed obowiązkiem poniesienia kosztów sądowych w inicjowanej przed Sądem sprawie. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a.