VI SA/Wa 1065/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia postanawia: odmówić przyznania J. C. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżący – J. C. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z informacji podanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z nadesłanych dokumentów wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem. Skarżący posiada dom o powierzchni 200 m2, samochód osobowy o wartości 25.000 zł, samochód ciężarowy wraz z naczepą o wartości 17.000 zł. Skarżący pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1128,62 zł netto miesięcznie oraz prowadzi działalność gospodarczą. Z przedłożonego zeznania PIT- 28 za rok 2013 wynika, że skarżący w roku 2013 zobowiązany był do zapłaty zryczałtowanego podatku od przychodów w kwocie 268.001,20 zł. Z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego za okres 23 kwietnia - 22 lipca 2014 r. wynika, że w tym okresie obroty na rachunku skarżącego wyniosły 95.999,05 zł, a saldo środków pieniężnych złożonych na omawianym rachunku wynosiło od 110,54 zł do 44.785,89 zł, na dzień 22 lipca 2014 r. wyniosło zaś 2.285,49 zł Także syn skarżącego, z którym skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym - prowadzi działalność gospodarczą. Z załączonych zeznań PIT-36L oraz PIT/B za rok 2013 wynika, że syn skarżącego przy przychodach w wysokości 2.581.441,86 zł poniósł stratę w wysokości 250.291,99 zł. Z załączonej kopii księgi przychodów i rozchodów za okres styczeń - marzec 2014 r. wynika, że w tym okresie przy przychodzie w kwocie 535.550,27 zł syn skarżącego poniósł stratę w wysokości 5.788,24 zł. Ponadto skarżący nadesłał wyciąg z rachunku bankowego syna za okres 23 kwietnia - 22 lipca 2014 r., z którego wynika, że w tym okresie obroty na rachunku syna skarżącego wyniosły 840.607,28 zł, saldo środków pieniężnych złożonych na omawianym rachunku wynosiło od 10.178,09 zł do 178.320,95 zł. Saldo rachunku na dzień 22 lipca 2014 r. wyniosło 16.180,74 zł Także żona skarżącego pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 926,34 zł netto miesięcznie. Postanowieniem z dnia 29 października 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowym zakresie. W złożonym sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego – skarżący podkreślił, że wniosek o przyznanie prawa pomocy oparł przede wszystkim na tym, że prowadzona działalność przynosi straty finansowe. Za błędne skarżący uznał twierdzenie że wykazanie straty nie świadczy o utracie płynności finansowej. Wyjaśnił, że musi zaplanować tak swój budżet, by mieć środki na pokrycie zobowiązań, a utrzymując się ze świadczeń emerytalnych nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Skarżący podkreślił, że obroty na rachunku bankowym mają związek wyłącznie z prowadzeniem działalności gospodarczej, a znajdujące się na nim środki finansowe przeznaczone są na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia firmy. Jego zdaniem każdy kolejny wydatek powiększa straty, a w konsekwencji powoduje trudności z wypłacalnością. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej jako "p.p.s.a." od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 powołanej ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. Stosownie do art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu Państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami. Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem (por. postanowienie NSA z dnia 14 stycznia 2014 r. sygn. akt II FZ 1218/13, LEX nr 1420139). W ocenie Sądu złożone przez skarżącego informacje i dane poparte dokumentami obrazującymi sytuację materialną skarżącego i osób z którymi prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe nie uprawdopodobniają, że w jego przypadku zaistniały przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący i jego rodzina posiadają płynność finansową. Prócz pobieranych przez skarżącego i jego żonę świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości 2055 zł netto miesięcznie, zarówno skarżący jak i jego syn, z którym pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym - prowadzą działalność gospodarczą w branży transportowej, z której w roku 2013 uzyskali znaczny przychód w wysokości 2.849.443 zł. Sąd podziela przy tym stanowisko prezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny, że strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty możliwości płatniczych (por. np. postanowienia NSA: z dnia 22 marca 2011 r. sygn. akt II GZ 112/11, z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 260/08, z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11 www.cbois.nsa.gov.pl). Jednocześnie o możliwościach płatniczych skarżącego oraz pozostającego z nim we wspólnym gospodarstwie domowym syna świadczy regularne pokrywanie wydatków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, na co wskazują załączone wyciągi z rachunków bankowych skarżącego oraz jego syna. Rachunki te także potwierdzają dużą skalę prowadzonej przez skarżącego oraz jego syna działalności gospodarczej (w okresie 23 kwietnia - 22 lipca 2014 r. obroty na rachunkach bankowych skarżącego oraz jego syna wyniosły łącznie 936.606 zł). Ponadto skarżący sam przyznaje, że obroty na rachunku bankowym związane są z pokrywaniem bieżących kosztów prowadzenia firmy. Sąd pozostaje na stanowisku, że koszty ewentualnego prowadzenia postępowań sądowych związanych z przedmiotem prowadzonej działalności należą do normalnych kosztów prowadzania działalności gospodarczej. Struktura przychodów i kosztów przedstawiona przez skarżącego, a ponadto jego wyraźne oświadczenie wskazują, że dał on pierwszeństwo innym kosztom prowadzonej działalności w sytuacji, gdy osiągane przychody pozwalają na poniesienie wskazanych kosztów postępowania sądowego. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania. W takich warunkach, w ocenie Sądu nie można uznać, by skarżący nie był w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 400 zł. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. akt II FZ 1524/13, LEX nr 1417308). W oparciu o wszystkie przedstawione powyżej argumenty stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z powyższym, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 259 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.