VI SA/Wa 1065/17
WyrokWSA w Warszawie2017-12-18
Skład orzekający: Magdalena Maliszewska, Joanna Kruszewska-Grońska, Agnieszka Łąpieś-Rosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy załadowca ponosi odpowiedzialność za naruszenie przepisów dotyczących dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu i nacisków osi, jeśli nie podjął wystarczających działań w celu zweryfikowania masy ładunku i nie miał możliwości zważenia pojazdu w miejscu załadunku?Ratio decidendi
Sąd uznał, że załadowca ponosi odpowiedzialność, jeśli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują na jego wpływ lub zgodę na powstanie naruszenia. W sytuacji, gdy pojazd nie został zważony po załadunku, a załadowca nie podjął innych czynności weryfikujących masę ładunku, należy uznać, że miał on wpływ na powstanie naruszenia i godził się na nie. Brak możliwości zważenia pojazdu w miejscu załadunku nie zwalnia załadowcy z obowiązku zachowania należytej staranności i weryfikacji parametrów pojazdu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na załadowcę (M. S.) za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów oraz nacisków osi. Kontrola wykazała przekroczenia, a organ uznał załadowcę za odpowiedzialnego, twierdząc, że nie podjął on wystarczających działań w celu zapobieżenia naruszeniu. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez WSA, organy przeprowadziły uzupełniające postępowanie, przesłuchując świadków i analizując instrukcje obsługi wag. Ostatecznie, Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję o nałożeniu kary. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak wykazania jego wpływu na powstanie naruszenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Protokolant Referent Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
W dniu [...] października 2011 r. w [...] na drodze krajowej nr [...], [...] zatrzymano do kontroli zespół pojazdów składający się z ciągnika samochodowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] oraz naczepy ciężarowej [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Zespołem pojazdów kierował K. D. Czynności kontrolne zostały utrwalone w protokole kontroli z dnia [...] października 2011 r., nr [...], w którym ujęto wyniki dokonanych pomiarów masy całkowitej zespołu pojazdów (dmc) oraz nacisków poszczególnych osi. Zespół pojazdów został poddany ważeniu na wagach przenośnych do pomiarów statycznych o nr fabrycznych: [...] i [...]. W wyniku ważenia po odjęciu możliwych błędów ważenia stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu o 1 t, przekroczenie dopuszczalnego nacisku na potrójnej osi pojazdu o 1,4 t oraz przekroczenie dmc o 3,35 t.
Pismem z dnia [...] lutego 2012 r. [...]WITD zawiadomił stronę jako podmiot, który dokonywał załadunku skontrolowanego pojazdu, o wszczęciu postępowania administracyjnego co do naruszeń wyszczególnionych w protokole kontroli (przekroczenia nacisków osi). W tej samej dacie organ zawiadomił stronę
o stwierdzonym dodatkowym naruszeniu – przekroczeniu dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego – i w drodze postanowienia dołączył w poczet materiału dowodowego wyjaśnienia przedsiębiorcy J. D., przedstawione
w postępowaniu prowadzonym pod numerem [...] wobec przewoźnika.
W dniu [...] marca 2012 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów:
z zeznań świadka M. D. (jako operatora ładowacza) na okoliczność załadunku zespołu pojazdów w dniu [...] października 2011 r. oraz dowodu
z dokumentów poprzez załączenie do akt sprawy informacji o ukaraniu mandatem karnym K. D., a także na podstawie art. 89 k.p.a. o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej celem ustalenia interesów stron. W dniu [...] października 2012 r. skarżący podtrzymał wcześniejsze wnioski dowodowe oraz złożył dodatkowy wniosek o przesłuchanie w charakterze świadka K. D. na okoliczności związane z załadunkiem zespołu pojazdów w dniu kontroli.
Przesłuchania świadków: J. D. w dniu [...] kwietnia 2013 r., D. K. oraz skarżącego w dniu [...] lipca 2013 r. odbyły się w drodze pomocy prawnej świadczonej przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego.
Pismem z dnia 4 września 2013, strona wyjaśniła, iż zgłaszała wnioski mające także na celu wykazanie okoliczności wyłączających jej odpowiedzialność i ponownie wniosła o przeprowadzenie dowodów: z zeznań świadka M. D.,
z dokumentów poprzez załączenie do akt sprawy zeznań kierowców: K. K., A. Z. oraz G. S. na okoliczności związane z przebiegiem kontroli z dnia [...] października 2011 r., przedstawienie i załączenie instrukcji obsługi użytych wag do zważenia kontrolowanego pojazdu, legalizacji, certyfikatu zgodności lub innego dokumentu potwierdzającego, że użyte wagi mogą być stosowane zgodnie z obowiązującymi przepisami. Ponadto strona wniosła o wskazanie, w jaki sposób kontrolujący ustalił rozstaw osi kontrolowanego pojazdu.
Decyzją z dnia [...] września 2013 r., w oparciu o art. 56 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm., dalej u.t.d.), art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, art. 40c, art. 41 u.d.p., art. 61 ust. 1
i 2, art. 64 ust. 1 p.r.d. w zw. z art. 5 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 222, poz. 1321), § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32,poz. 262 z późn. zm.) i art. 104 § 1 k.p.a., [...]WITD nałożył na M. S. karę w wysokości 3.120 zł. Organ podkreślił, że strona odpowiada jako załadowca. W ocenie [...]WITD wina załadowcy w zakresie organ stwierdził, że brak jest dostatecznych dowodów wskazujących, iż skarżący podjął wystarczające działania mające na celu niedopuszczenie do wyjazdu na drogę publiczną pojazdu nienormatywnego. Organ odnotował ponadto, że wnioski dowodowe strony nie mają wpływu na treść rozstrzygnięcia, gdyż na etapie załadunku przewoźnik i załadowca powinni byli ze sobą współpracować w celu ustalenia normatywnej ładowności pojazdu, a w interesie załadowcy było wyposażenie miejsca załadunku w urządzenia pomiaru wielkości masy ładowanego towaru. Organ wyjaśnił, że w poczet materiału dowodowego został dołączony protokół nachylenia terenu na stanowisku ważenia oraz świadectwa legalizacji wag wykorzystanych w toku przeprowadzonej kontroli. Do materiału dowodowego nie włączono natomiast instrukcji obsługi wag jako pozbawionej znaczenia dowodowego i braku wpływu na treść rozstrzygnięcia. W ocenie organu nie zaszły również przesłanki przeprowadzenia rozprawy administracyjnej przewidziane w art. 89 § 1 k.p.a., a zeznania kierowców: K. K., A. Z. oraz G. S. nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż okoliczności powołane przez skarżącego zostały wykazane innymi dowodami.
W odwołaniu od decyzji strona wniosła o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania w sprawie, względnie jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 10, art. 77 § 1, 78 § 2, art. 80, art. 89 § 2, art. 107 § 3 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 13g ust. 1b u.d.p., art. 2 pkt 54 i 57 p.r.d. w zw. z § 1 ust. 3 pkt 4 i 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia w zw. z rozporządzeniem Ministra Gospodarki w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych. Dodatkowo na podstawie art. 142 k.p.a., skarżący zaskarżył postanowienie o dołączeniu do materiału dowodowego wyjaśnień przedsiębiorcy wykonującego transport, jako zebranego poza toczącym się postępowaniem administracyjnym.
Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. GITD, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1,ust. 1a, ust. 1b pkt 2, ust. 2, art. 40c, art. 41 ust. 4, 5 i 6 u.d.p., lp. 7 pkt 6 lit. b,lp. 7 pkt 7 lit. c, lp. 9 pkt 5 lit. b załącznika nr 2 do u.d.p., art. 64 ust. 1 p.r.d. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie [...]WITD. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia argumentów odwołującego, GITD zauważył, że przepisy transportowe dopuszczają rozszerzenie odpowiedzialności również na załadowcę, którym był skarżący, przy czym odpowiedzialność ta nie jest oparta na przesłance winy czy stopniu zawinienia, ale oparta jest na konstrukcji wpływu lub zgody na powstanie naruszeń. Organ II instancji wskazał, że okoliczność nieprzeprowadzania przez skarżącego ważenia ładunków czy pojazdów z ładunkiem nie tylko narusza postanowienia art. 38 Prawa przewozowego nakazującego wpisanie masy ładunku do dokumentu przewozowego, ale również powoduje, iż przewoźnik pozbawiony jest możliwości oceny ładunku pod kątem normatywności pojazdu. Organ odwoławczy stwierdził, że stosownie do treści art. 61 ust. 1 p.r.d. w zw. z art. 13g ust. 1b pkt 2 w zw. z załącznikiem nr 2 do u.d.p. na załadowcy również ciąży obowiązek dokonania załadunku w taki sposób, który nie będzie skutkował naruszeniem norm w zakresie dopuszczalnych parametrów – nacisków osi na drogę oraz dmc. Organ odwoławczy podniósł przy tym, że brak urządzeń pomiarowych w miejscu, w którym skarżący dokonywał załadunku, powoduje, że posiadał on wpływ na powstanie naruszeń.
Ponadto GITD nie podzielił zarzutów skarżącego dotyczących nieprawidłowego przeprowadzenia ważenia pojazdu w toku przeprowadzonej kontroli. Organ odwoławczy wskazał, że wagi zastosowane w toku kontroli do ważenia spełniały wymogi określone rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 października 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne (Dz. U. Nr 183, poz. 1791, dalej: rozporządzenie z 3 października 2003 r.). O dopuszczalności ważenia wykorzystanymi wagami, zdaniem GITD, świadczyły ponadto regulacje dotyczące zakresu zastosowania wag o klasie dokładności IIII zarówno w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych (Dz. U. UE L. z 2009 r., poz. 122, s. 6 ze zm.) czy rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 26, poz. 152, dalej : rozporządzenie z 31 stycznia 2008 r.). Jednocześnie GITD wskazał, że ze świadectwa homologacji nr [...] dołączonego do instrukcji wag SAW 10C wynika, że są one zgodnie z wymaganiami dyrektywy WE nr 90/384/EWG wdrożonej do systemu prawa polskiego rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23, dalej: rozporządzenie z 11 grudnia 2003 r.). Zdaniem organu odwoławczego użycie w sprawie wag IIII klasy dokładności nie miało żadnego wpływu na wymiar nałożonej na skarżącego kary, gdyż znajdujące się w aktach sprawy potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie świadectw legalizacji ponownej zastosowanych wag wskazują, iż są one wagami IIII klasy dokładności, przy czym wartość działki legalizacyjnej "e" = 50 kg. W załączniku do rozporządzenia z 31 stycznia 2008 r. określono błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych podczas legalizacji ponownej. Wynika z niego, jak podkreślił GITD, że największy dopuszczalny błąd graniczny dla wag nieautomatycznych klasy IIII wynosi ± 1,5 e. W przedmiotowej sprawie zatem była to masa 75 kg. Stosownie do § 6 ust 2 rozporządzenia z 31 stycznia 2008 r. błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych w użytkowaniu równe są dwukrotnym wartościom błędów granicznych dopuszczalnych wskazań wag podczas legalizacji ponownej, określonym w załączniku do tego aktu, co w przypadku przeprowadzonej kontroli oznaczało masę 150 kg. Tymczasem, jak wskazał GITD, uzyskane w sprawie wyniki ważenia każdej osi zostały pomniejszone o 2% zaokrąglone w górę do 0,1 t.
Organ odwoławczy podniósł także, że zastosowane do pomiaru wagi mogą, zgodnie z instrukcją, pracować samodzielnie lub w parach i grupach od 4 do 6 wag, a proces ważenia może przebiegać jednocześnie w odniesieniu do wszystkich kół (osi) pojazdu lub etapami, w zależności od liczby osi pojazdu bez względu na odległość między osiami składowymi. Ponadto GITD wskazał, że zastosowanie ślepych podkładek w trakcie ważenia nie jest wymagane, jeśli wagi zostaną umieszczone we wnękach nawierzchni w sposób zapewniający umieszczenie płyty wagi na poziomie drogi, co miało miejsce w przypadku kontroli przeprowadzonej w dniu [...] października 2011 r. Jednocześnie GITD zauważył, że stanowisko NIK w sprawie ważenia pojazdów oparte na opinii Głównego Urzędu Miar zawiera jedynie stwierdzenie, iż wynik ważenia pojazdu jako masa całkowita, może być traktowany wyłącznie jako orientacyjny i nie zawiera szczegółowego uzasadnienia tego poglądu oraz nie zostało poparte żadną analizą prawną ani faktyczną. Organ odwoławczy stanął przy tym na stanowisku, że wyjaśnienia, instrukcje lub pisma resortowe, niewydane na podstawie delegacji ustawowej, nie mogą stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięć organów administracyjnych.
Organ odwoławczy odnosząc się do złożonych wniosków dowodowych, wskazał, że wszystkie ustalenia faktyczne istotne dla sprawy, których miały dotyczyć zeznania kierowców, zostały już poczynione, a dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenia dowodowego pozbawione były instrukcja obsługi wag, jak i mandat karny nałożony na kierowcę. Ponadto zdaniem GITD nie zaistniały również przesłanki wskazujące na potrzebę przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, gdyż nie doprowadziłoby to do przyspieszenia czy uproszczenia postępowania, a nie istnieje przepis prawa, który nakazywałby w tego rodzaju sprawie przeprowadzenie rozprawy. Jednocześnie organ wyjaśnił, że dla rozstrzygnięcia sprawy bez znaczenia było, który podmiot decydował o poziomie załadunku towaru, gdyż, jak wskazano to uzasadnieniu decyzji, zarówno załadowca, jak i przewoźnik zobowiązani są do współdziałania przy załadunku oraz mogą ponosić odpowiedzialność za ewentualne naruszenia. Tym samym za nieuzasadniony uznano wniosek o przesłuchanie świadka M. D.
Na wskazaną powyżej decyzję M. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Wyrokiem z dnia 19 lutego 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 1618/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzje oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...]WITD z dnia [...] września 2013r.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w sprawie nie ustalono w sposób jednoznaczny i niewątpliwy wszystkich istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy, co uniemożliwiało pełną kontrolę sądowoadministracyjną decyzji i ocenę legalności działania organów
Sąd zauważył, że organy uznały, że nie było potrzeby dołączania do materiału dowodowego instrukcji obsługi wag, jako nie mających istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, przy jednoczesnym obszernym wykazywaniu przez GITD prawidłowości zastosowania wag użytych w czasie kontroli pojazdu członowego obejmującego także przedstawienie zasad działania tychże wag według instrukcji. Tak skonstruowane uzasadnienie decyzji GITD zawierało wewnętrzną sprzeczność w tej – istotnej dla sprawy kwestii. Ponadto GITD do akt przesłanych do Sądu włączył instrukcję obsługi wag SAW/Seria II oraz tłumaczenie Świadectwa Homologacji UE Nr [...] dla wag nieautomatycznych typu SAW C/II. Uczynił to jednak (mając na uwadze kolejność dokumentów w aktach) już po wydaniu decyzji ostatecznej. Taki sposób postępowania organu odwoławczego stanowił naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., gwarantującego stronie czynny udział w postępowaniu i możliwość wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów dowodowych. Doszło także do naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a., gdyż organ dążąc do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, powinien był zebrać cały materiał dowodowy, zwłaszcza że strona żądała przeprowadzenia dowodu z instrukcji wag, a następnie
w wyczerpujący sposób ten materiał rozpatrzyć, a czego nie uczynił.
Za niesporne Sąd uznał, iż do kontroli nacisków osi i dopuszczalnej masy całkowitej (dmc) pojazdu zastosowano przenośne nieautomatyczne elektroniczne wagi do pomiarów statycznych typu SAW 10C nr [...] i nr [...] legitymujące się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej. Sąd zauważył jednak, że organ II instancji, mimo twierdzenia, że dla rozstrzygnięcia sprawy nie miała znaczenia instrukcja obsługi wag, wyjaśniając sposób oraz zakres pomiarów, które można przeprowadzić przy użyciu wag SAW 10C, powołał się na instrukcję obsługi wag typu SAW 10, w tym na jej pkt 2.4 dotyczący przygotowania procedury ważenia oraz pkt 2.5 zawierający tabelę przedstawiającą możliwości pomiaru dla różnych pojazdów i możliwych konfiguracji wag. Jak podniesiono wyżej, po wydaniu decyzji (bo strona konsekwentnie podnosiła, także w skardze, że nie został ten dokument dołączony do akt) GITD dołączył do materiałów akt administracyjnych sprawy instrukcję obsługi SAW/Seria II i tłumaczenie Świadectwa Homologacji UE Nr [...] dla wag nieautomatycznych typu SAW C/II. Mając jednakże na uwadze oznaczenie wag użytych do ważenia podczas kontroli – SAW 10C powstały wątpliwości czy dołączona instrukcja obsługi oraz tłumaczenie Świadectwa Homologacji dotyczą użytych do kontroli wag.
W tej sytuacji zdaniem sądu powstały istotne wątpliwości, czy czyniąc ustalenia w kwestii zastosowanych w sprawie wag typu SAW 10C organ odwoławczy nie posłużył się w tym względzie/powołał się na instrukcję dotyczącą wag innego rodzaju niż wagi SAW 10C. Organ nigdzie nie wyjaśnił, czy uważa ten dokument – określający zakres pomiarów, których można dokonać przy użyciu wag SAW/Seria II – za odnoszący się również do wag typu SAW 10C, a jeżeli tak, to z czego to wynika. W decyzji z kolei GITD powołał się na instrukcję obsługi wag SAW 10. Powstała więc kolejna rozbieżność, gdyż z protokołu kontroli i dołączonych do niego świadectw legalizacji ponownej wynikało, że użyto wag SAW 10C, z uzasadnienia decyzji drugoinstancyjnej, że analizowano instrukcję ważenia wag SAW 10, a dołączone dokumenty to: instrukcja obsługi SAW/Seria II i tłumaczenie Świadectwa Homologacji UE Nr [...] dla wag nieautomatycznych typu SAW C/II.
Wobec tego zdaniem Sądu, GITD powinien był wyjaśnić, czy dla wag SAW 10C, SAW/Seria II i SAW 10 istnieje jedna instrukcja, a wagi te to w gruncie rzeczy takie same wagi lub mają takie same zastosowanie, a pomiary przy ich pomocy odbywają się według jednolitej procedury, czy też – nie. I jak do tych instrukcji ma się kwestia przedłożonego tłumaczenia Świadectwa Homologacji. Organ odwoławczy tego nie uczynił, a [...]WITD w ogóle pominął tę kwestię, chociaż jest to okoliczność istotna dla ustalenia stanu faktycznego sprawy jako decydująca o zakresie odpowiedzialności także załadowcy.
Ponadto Sąd wskazał, że w myśl art. 13g ust. 1b u.d.p. karę pieniężną za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi
w zezwoleniu, nakłada się na:
1) podmiot wykonujący przejazd;
2) nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego.
Z treści powołanego przepisu w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że kara za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków jest zawsze nakładana na podmiot wykonujący przejazd, a w ściśle określonych sytuacjach może być także nałożona na nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku. Możliwość nałożenia kary pieniężnej na podmioty wymienione w art. 13g ust. 1b pkt 2 u.d.p. powstaje wyłącznie wtedy, gdy okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wykazują ich wpływ lub zgodę na powstanie naruszenia obowiązków. Przytoczona regulacja wskazuje, że w przypadku podmiotów określonych w art. 13g ust. 1b pkt 2 u.d.p. ich odpowiedzialność nie ma charakteru bezwzględnego.
Sąd podkreślił, że właściwy organ musi wykazać, że okoliczności sprawy
i dowody jednoznacznie wskazują na wpływ lub zgodę nadawcy, załadowcy lub spedytora ładunku na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu. Wpływ lub też godzenie się na naruszenie norm dotyczących obciążenia pojazdu, musi być oceniane przez pryzmat konkretnego naruszenia w ściśle określonych warunkach, jak i tego, w jaki sposób do niego doszło oraz jakiemu podmiotowi, poza wykonującym przewóz, stawiany jest w tym zakresie zarzut. Przy tym, skoro omawiany wpływ na powstanie danego naruszenia musi mieć jednocześnie charakter realny i bezpośredni, to oznacza, że nie może być on prostą konsekwencją czynności składających się na szeroko rozumiany proces transportu towarów.
Skoro M. S. miał odpowiadać jako załadowca, to obowiązkiem organu było wykazanie, że okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazywały, że skarżący miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Wyjaśnieniu tych okoliczności mogły służyć dowody z przesłuchania świadków: M. D. – pracownika skarżącego, który dokonywał faktycznie załadunku buraków cukrowych na pojazd czy samego kierowcy pojazdu – K. D., przeprowadzenia których organ odmówił.
Z powyższych względów należało przyjąć, że organy ustalając stan faktyczny sprawy nie dokonały tego z zachowaniem standardów prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie wynikającym z przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 2 i art. 80 k.p.a. W świetle tych przepisów organ administracji stojąc na straży praworządności obowiązany jest podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; nadto winien swoje ustalenia wyczerpująco przedstawić w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, wyjaśniając przy tym sposób ich subsumcji pod zastosowaną normę prawa (por. również treść art. 107 § 3 k.p.a. na temat zawartości uzasadnienia decyzji administracyjnej – faktycznego i prawnego). Sąd nie może zastąpić organu administracyjnego w wykonaniu tego obowiązku, a to w myśl zasady, że nie czyni własnych ustaleń w sprawie, tylko ocenia zaskarżony akt pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka ocena możliwa jest jednak tylko w warunkach wyczerpującego dokonania przez organ ustaleń faktycznych i odniesienia się do wszystkich kwestii materialnoprawnych istotnych dla oceny prawidłowości zastosowania przepisów prawa wymienionych w decyzji jako podstawa prawna podjętego rozstrzygnięcia.
Decyzją z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektora Transportu Drogowego orzekł o nałożeniu kary pieniężnej
w wysokości 3120 (trzy tysiące sto dwadzieścia) złotych.
Od powyższej decyzji M. S. odwołał się.
Decyzją z dnia [...] marca 2017r. Główny Inspektor Transportu Drogowego Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13 g ust. 1, ust. la, ust. 1 b pkt 1, ust. 2, art. 40 c, art. 41 ust. 4, 5, 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm., Dz. U. z 2011 r. Nr 222, poz. 1321) oraz lp. 7 pkt 6 lit. b), lp. 7 pkt 7 lit. c) i e), lp. 9 pkt 5 lit. b) załącznika nr 2 do ww. ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm., Dz. U. z 2011 r. Nr 222, poz. 1321), art. 5 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy — Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2011 r. Nr 222, poz. 1321), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3120 (trzy tysiące sto dwadzieścia) złotych, orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.
Pismem z dnia 10 kwietnia 2017r. M. S. reprezentowany przez adw. D. R. wniósł skargę na powyższą decyzję, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1. w zakresie przepisów postępowania:
a) art. 10 § 1 w zw. z art. 77 § 1-4 k.p.a., poprzez niezapewnienie czynnego udziału skarżącemu w toczącym się postępowaniu, a przejawiające się w zbieraniu materiału dowodowego będącego podstawą rozstrzygnięcia przed wszczęciem postępowania administracyjnego i nie zapewnienie stronie możliwości skutecznego zakwestionowania protokołu kontroli;
b) art. 6 w zw. z art. 77 § 1 i art. 67 § 1 i 2 k.p.a. poprzez działanie organu wydającego decyzję, które to działanie nie znajdowało oparcia w przepisach postępowania, poprzez:
- sporządzenie protokołu kontroli nieoddającego rzeczywistego przebiegu czynności protokołowanej poprzez poświadczenie w oświadczeniach kierującego pojazdem,
iż kierowcy okazano świadectwa legalizacji wag podczas, gdy z treści protokołu
i decyzji wynika, iż wagi posiadają świadectwa legalizacji ponownej;
- sporządzenie protokołu kontroli nieoddającego rzeczywistego przebiegu czynności protokołowanej poprzez przeprowadzenie ich niezgodnie z instrukcją obsługi zastosowanych wag i pouczenia zawartego w samym protokole;
c) art. 7 i 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, brakiem obiektywizmu, w tym niedostateczne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, a także przyjęcie za udowodnione na podstawie niepełnego materiału dowodowego, w szczególności:
- przyjęciem w decyzji, że skarżący ponosi odpowiedzialność absolutną za sam fakt przeładowania pojazdu, podczas gdy taką odpowiedzialność ponosi podmiot wykonujący przejazd,
- brakiem weryfikacji stanowiska wykonującego przewóz w dniu [...] października 2011 roku poprzez zaniechanie ustalenia stanowiska skarżącego w tym zakresie, nadto błędne założenie, że strona nie złożyła wyjaśnień, które zdaniem organu stanowią przyznanie okoliczności spornych przez stronę, co jest niedopuszczalne
z uwagi na konsekwentne negowanie wszelkich okoliczności w sprawie;
- przyjęcie błędnego założenia, że to strona ma obowiązek wykazania, że dołożenia należytej staranności przy załadunku, podczas gdy zgodnie z zasadami to na organie ciąży obowiązek wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i na tej podstawie ustalenie, czy po stronie załadowcy powstaje odpowiedzialność za naruszenie warunków przewozu;
- dowolne i niczym nie uzasadnione przyjęcie, że sam fakt wykonywania po stronie skarżącego załadunku pojazdu ponadnormatywnego rodzi odpowiedzialność podmiotu w dalszej kolejności, tj. załadowcy, podczas gdy sam załadunek nie jest wystarczającą przesłanką do postawienia takiej tezy;
- niewyjaśnienie, dlaczego producent wag SAW 10C pomimo zatwierdzeniu w dniu [...] czerwca 1994 roku, decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar nr [...] typu wagi do wyznaczenia obciążenia koła/osi pojazdu drogowego na jezdnię przy czynnościach urzędowych, w instrukcji dopuszcza możliwość sumowania masy całkowitej pojazdu oraz osi wielokrotnej, wykraczając tym samym poza odpuszczalne przeznaczenia użytkowania wag przy czynnościach urzędowych;
d) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe wskazanie podstawy prawnej
w związku z zaliczeniem do podstawy prawnej protokołu kontroli z dnia [...] października 2011 roku i w związku z tym brak jest w uzasadnieniu decyzji wyjaśnienia podstawy prawnej ukarania,
e) naruszenie art. 10 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. w zw. z art. 13g § 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych poprzez gromadzenie materiału dowodowego, będącego podstawą wydania decyzji administracyjnej w postaci protokołu z dnia [...] października 2011 roku przed wszczęcie postępowania administracyjnego w stosunku do skarżącego;
f) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie podstawy faktycznej decyzji w zakresie okoliczności, jakie jednoznacznie wskazują na fakt, że skarżący miał wpływ i godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu,
w szczególności oparcie się na tendencyjnie zebranym materiale dowodowym, oparcie uzasadnienia prawnego jedynie na przytoczeniu orzeczeń sądów administracyjnych zapadłych na zupełnie innym stanie faktycznym, nie mających zastosowania w niniejszej sprawie;
g) naruszenie art. 6, 10 § 1, 77 § 1, 80 i art. 107 § 1 k.p.a. poprzez powołanie się
w uzasadnieniu decyzji na instrukcję obsługi waga nieautomatycznych, która nie dopuszcza możliwości ważenia masy całkowitej pojazdu oraz wielokrotnej osi nienapędowej podczas, podczas gdy przedmiotowa instrukcja jest zgodna z Decyzją Prezesa Głównego Miar nr [...] typu wagi zatwierdzającą typ wagi,
tj. przeznaczenie tych wag jest ula stlenia "wyznaczenia obciążenia koła/osi pojazdu".;
h) art. 6, 10 § 1, 77 § 1, 80 i art. 107 § 1 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na piśmie Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia [...] czerwca 2016 roku, które to pismo stanowi jedynie opinie, nie mającej uzasadnienia w powszechnie obowiązujących przepisach, co więcej jest sprzeczne z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa;
i) naruszenie art. 6, 10 § 1, 67 § 1, 77 § 1, 80 i art. 107 § 1 k.p.a. poprzez całkowite pominięcie i nie ustosunkowanie się w uzasadnieniu decyzji do zeznań świadka - kierowcy kontrolowanego zestawu pojazdów w zakresie sposobu przeprowadzenia kontroli, okazywanych kierowcy dokumentów, a także postępowania inspektorów prowadzących kontrolę, które to zeznania podważają wiarygodność i okoliczności przyjęte w protokole kontroli z dnia [...] października 2011 roku;
j) na podstawie art. 142 k.p.a. zaskarżył postanowienie o dołączeniu do materiału dowodowego wyjaśnień przedsiębiorcy wykonującego transport, jako dołączenie dokumentu zebranego poza toczącym się postępowaniem administracyjnym;
k) naruszenie art. 136 w z w. z art. 138 § 2 k.p.a. prawa strony do dwuinstancyjnego rozpoznania sprawy poprzez gromadzenie przez organ drugiej instancji kluczowych dowodów dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, tj. dokumentów w postaci instrukcji obsługi oraz zatwierdzenia typu wagi SAW 10 C, a także stanowiska Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia [...] czerwca 2016 roku;
2. w zakresie przepisów prawa materialnego:
a) naruszenie art. 13g ust. lb ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że w pierwszej kolejności za naruszenie obowiązków i warunków przewozu drogowego odpowiada załadowca,
b) naruszenie art. 13g ust. lb ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że odpowiedzialność, załadowcy ma charakter absolutny i powstaje niezależnie od innych okoliczności, z momentem załadunku pojazdu ponad normę, podczas gdy dla przyjęcia odpowiedzialności załadowcy konieczne jest wykazanie, że w sposób nie budzący najmniejszy wątpliwości miał wpływ i godził się na powstałe naruszenie,
c) naruszenie art. 2 pkt 54 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym w zw. z § 1 ust 3 pkt 4) Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 roku, w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia w zw. z Rozporządzeniem z dnia 27 grudnia 2007 roku Ministra Gospodarki w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metodologicznej oraz zakresu tej kontroli poprzez ustalenie dopuszczalnej całkowitej masy pojazdu w dniu [...] października 2011 roku
w rozumieniu prawo o ruchu drogowym, jako sumę nacisków poszczególnych osi,
w wyniku zastosowanie dwóch przenośnych wag typu SAW 10/CII, podczas gdy
z świadectwa homologacji nr [...] wynika, iż nie można ustalać dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów, albowiem zgodnie z Decyzją Prezesa Głównego Miar, z dnia [...] czerwca 1994 roku nr [...] zatwierdzającą typ wagi SAW 10C, waga ta jest dopuszczona do wyznaczania obciążenia koła, osi pojazdu na jezdnię przy czynnościach urzędowych,
d) ustalenia sprzecznie z Rozporządzeniem z dnia 27 grudnia 2007 roku Ministra Gospodarki w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metodologicznej oraz zakresu tej kontroli w zw. z art. 2 pkt 54 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym gdzie poprawna dopuszczalna masa całkowita pojazdu winna być ustalona w wyniku ważenia całego pojazdu, gdy w całości jest on oparty na pomoście lub pomostach wagi, gdyż tak poprawnie można ustalić rzeczywistą masę, z jaką oddziałuje na podłoże ważony pojazd,
e) naruszenie art. 2 pkt 57 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym w zw. z § 1 ust 3 pkt 5) Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 roku, w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia w zw. z Rozporządzeniem z dnia 27 grudnia 2007 roku Ministra Gospodarki w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metodologicznej oraz zakresu tej kontroli poprzez ustalenie nacisku na potrójną nienapędową oś pojazdu w dniu [...] października 2011 roku w rozumieniu prawo o ruchu drogowym, jako sumę nacisków poszczególnych (trzech) osi,
w wyniku zastosowanie dwóch przenośnych wag typu SAW 10/C II,
i) ustalenie sprzecznie z Rozporządzeniem z dnia 27 grudnia 2007 roku Ministra Gospodarki w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metodologicznej oraz zakresu tej kontroli w zw. z art. 2 pkt 57 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym gdzie poprawny nacisk trzech nienapędowych osi pojazdu winien być ustalony w wyniku ważenia wszystkich trzech osi jednocześnie, gdyż wtedy można ustalić nacisk, z jakim oddziałują osie na podłoże.
g) naruszenie art. 8 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 2001 roku - Prawo o miarach, poprzez zastosowanie przyrządów pomiarowych, tj. wag nieautomatycznych do pomiarów statycznych w sytuacji, kiedy ten typ wag nie może służyć do ustalania ciężaru całkowitego i obciążeń poszczególnych osi i nakładania kar z uwagi na naruszenie warunków przewozu drogowego.
h) naruszenie art. 8 ust. 1 pkt 4) w zw. z ust. 6 art. 8 ustawy z dnia 11 maja 2001 roku - Prawo o miarach poprzez zaakceptowanie wykorzystania wag SAW 10C do ustalania masy całkowitej pojazdu.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Na wstępie podkreślić należy, że w sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny, co oznacza że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a." ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Związanie organu i Sądu, mające oparcie w stanowiącym podstawę orzekania w sprawie art. 153 p.p.s.a. polega na tym, iż ani organ ponownie rozpoznający sprawę, ani Sąd nie mogą formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych
z wyrażonym wcześniej poglądem. Ich bezwzględnym obowiązkiem jest natomiast podporządkowanie się mu w pełnym zakresie. Dokonując oceny legalności aktu administracyjnego wydanego na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy w wyniku uchylenia poprzedniej decyzji, Sąd I instancji nie mógł pominąć kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne co do dalszego postępowania, zawarte we wskazanym powyżej wyroku.
Trzeba mieć na uwadze, że przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani Sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu Sądu, chyba że zmienił się stan faktyczny lub stan prawny sprawy, co jednak w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
W orzecznictwie sądowym wskazuje się, iż kontrola rozstrzygnięcia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy sprowadza się do oceny, czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez sąd, gdyż jest to główne kryterium poprawności nowo wydanej decyzji (vide: wyrok NSA z 20 kwietnia 2011 r., II OSK 729/10, LEX nr 1081870).
Istotą zasady "związania oceną prawną" z art. 153 p.p.s.a. jest to, że dotyczy wykładni prawa materialnego, jak i procesowego oraz braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu istotnych okoliczności stanu faktycznego.
Orzekający poprzednio Sąd wskazał, że brak instrukcji (i być może świadectwa homologacji) uniemożliwia zweryfikowanie prawidłowości warunków ważenia, a zarazem ocenę legalności uzyskanych w ten sposób jego wyników. Wskazanej instrukcji nie zastępują powołane w decyzji odwoławczej świadectwa legalizacji ponownej wag typu SAW 10C użytych do ww. kontroli pojazdu skarżącego. Ze świadectw tych wynika jedynie, że wagi te mają klasę dokładności IIII i spełniają wymagania, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 26, poz. 152). Nie wynika natomiast zakres możliwego zastosowania tych wag. Zakres ten nie wynika też z definicji wagi nieautomatycznej zawartej w § 3 pkt 1 tego rozporządzenia, według którego waga nieautomatyczna to przyrząd pomiarowy służący do określania masy ciała oraz mający służyć do określania innych, związanych z masą wielkości, ilości, parametrów albo właściwości, wykorzystujący działanie na ciało siły grawitacji, wymagający udziału operatora podczas ważenia.
Sąd zauważył, że mając na uwadze art. 8a ustawy z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (Dz. U. z 2004 r. Nr 243, poz. 2441 ze zm.), który stanowi w ust. 1, że przyrządy pomiarowe podlegające prawnej kontroli metrologicznej mogą być wprowadzane do obrotu i użytkowania oraz użytkowane tylko wówczas, jeżeli posiadają odpowiednio ważną decyzję zatwierdzenia typu lub ważną legalizację. Za równoważne zatwierdzeniu typu i legalizacji pierwotnej Prezes Głównego Urzędu Miar może uznać, w drodze decyzji, odpowiednie dokumenty potwierdzające dokonanie prawnej kontroli metrologicznej przyrządu pomiarowego przez właściwe zagraniczne instytucje metrologiczne (art. 8a ust. 2 wskazanego aktu). Biorąc pod uwagę zasady dotyczące poszczególnych procedur, uregulowane w dalszych przepisach ustawy Prawo o miarach, istotne znaczenie dla określenia zakresu zastosowania mają charakterystyki techniczne poszczególnych urządzeń.
W tej sytuacji istotne jest dokładne ustalenie przez organ do jakiego rodzaju pomiarów zostały przeznaczone użyte w przebiegu ww. kontroli pojazdu skarżącego wagi typu SAW 10C, w tym jaki jest ich zakres zastosowania. Winno to wynikać
z instrukcji obsługi tych wag i świadectwa homologacji, które to dokumenty organ prowadzący postępowanie obowiązany jest dołączyć do akt sprawy. Dopiero wówczas możliwe będzie przesądzenie, czy przy użyciu tych wag można mierzyć naciski osi i dmc pojazdu, tak jak uczyniono to w niniejszej sprawie – jednak bez dostatecznego, dającego się skontrolować przez Sąd, wyjaśnienia wszystkich związanych z tym ww. okoliczności.
Sąd wskazał również, że następną kwestią wymagającą wyjaśnienia jest czy wystąpiły przesłanki odpowiedzialności skarżącego jako załadowcy określone
w art. 13g ust. 1b pkt 2 u.d.p., co przy brakach postępowania nie zostało jednoznacznie wykazane.
Natomiast za nieprzydatne Sąd uznał przeprowadzenie dowodu z mandatu karnego kierowcy pojazdu, albowiem jak wskazano wyżej, na podstawie art. 13g ust. 1b u.d.p. nie podlega odpowiedzialności kierowca pojazdu. Również wskazywane mankamenty protokołu kontroli (podanie jako temperatury powietrza 100 °C, co na polskie warunki jest w ogóle niemożliwe, brak podpisu kontrolującego inspektora, a jedynie postawienie przez nią pieczątki, odwołanie się do świadectwa legalizacji przyrządów pomiarowych, a nie świadectwa legalizacji ponownej) nie miały istotnego wpływu na moc dowodową tego dokumentu. Protokół kontroli powinien czynić zadość wymaganiom określonym w art. 68 k.p.a. i - jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. - stanowi dowód stanu faktycznego ustalonego w tym dokumencie. W ocenie Sądu protokół spełnia wymogi z art. 68 k.p.a., gdyż wynika z niego, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby (§ 1), a przy tym protokół ten został podpisany bez uwag przez kontrolowanego kierowcę. Skarżący nie zakwestionował skutecznie mocy dowodowej wagi protokołu jako dokumentu urzędowego. Z kolei co do kwalifikacji pojazdu ze względu na liczbę osi, w tym zakresie miarodajne były wpisy w dowodach rejestracyjnych kontrolowanego pojazdu.
Oceniając ponowną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego obecnie orzekający Sąd uznał, że organ nie naruszył art. 153 p.p.s.a. Organ przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe mające na celu wyjaśnienie czy wystąpiły przesłanki odpowiedzialności skarżącego jako załadowcy określone
w art. 13g ust. 1b pkt 2 u.d.p.
Ponadto organ ustalił do jakiego rodzaju pomiarów zostały przeznaczone użyte w przebiegu ww. kontroli pojazdu skarżącego wagi typu SAW 10C, w tym jaki jest ich zakres zastosowania. Oparł się na zapisach instrukcji obsługi tych wag
i świadectwie homologacji, które to dokumenty organ prowadzący postępowanie dołączył do akt sprawy.
Mając na uwadze wytyczne Sądu, prowadząc postępowanie, organ I instancji dnia [...] lipca 2016 r. przesłuchał M. S., w obecności pełnomocnika, który zeznał, że nie pamięta w jakich warunkach odbywał się załadunek ww. pojazdu
z uwagi na fakt, iż od tej kontroli upłynęły prawie dwa lata. Z tego co mu wiadomo załadunek odbywał się na polu, a jakie warunki atmosferyczne wtedy były nie pamięta. W miejscu załadunku nie było możliwości dokładnego zważenia pojazdu. Załadunek odbywał się przy pomocy urządzenia czyszczarko - ładowarki marki [...]. Nie pamięta czy ww. urządzenie posiadało jakąś wagę, która szacunkowo wskazała ilość załadowanego towaru buraków cukrowych. Stwierdził, że to przewoźnikowi oraz kierowcy bo on nie miał takiej potrzeby, aby załadować na pojazd dużej ilości buraków cukrowych.
Dnia [...] grudnia 2015 r. przesłuchano w charakterze świadka kierowcę K. D., który wyjaśnił, że nie było możliwości zważenia pojazdu i przed wyjazdem na drogę publiczną.
Dnia [...] marca 2016 r. przesłuchano również M. D., operatora ładowacza, który załadował buraki na kontrolowany pojazd. Świadek nie pamiętał jak wyglądał załadunek na kontrolowany pojazd. Potwierdził, że załadunek odbywał się na polu. Nie był w stanie wskazać jakie były warunki atmosferyczne momencie załadunku. Nie był również w stanie wskazać jakie warunki panowały na polu
w momencie załadunku. Świadek zeznał, że dopuszczalną ładowność pojazdu członowego na który ładował buraki określił " wizualnie ".
Z powyższych zeznań wynika zatem jednoznacznie, że pojazd nie został zważony. M. S. jak i K. D. potwierdzili, że na miejscu załadunku nie było wag, którymi można by było ustalić wielkość ładunku.
Z powyższego wynika zatem, że pojazd nie został zważony po załadunku.
W ocenie Sądu organ słusznie zauważył, że zważenie pojazdu nie jest nadzwyczajną czynnością, ale jest to akt należytej staranności, którego wymagać należy od podmiotu zajmującego się załadunkiem pojazdów. Tymczasem pojazd nie został zważony, co więcej załadowca nie podjął żadnych innych czynności mających na celu zweryfikowanie wielkości ładunku. Te zaniedbania świadczą niewątpliwie
o wpływie i godzeniu się na powstanie naruszeń.
Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, załadowca nie podjął żadnych czynności celem weryfikacji masy pojazdu z ładunkiem. Kontrolowany pojazd członowy był nienormatywny z uwagi na przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Strona skarżąca jako wydająca towar, dokonująca załadunku, powinna była zbadać możliwą dopuszczalną masę całkowitą pojazdu, na który dokonuje załadunku, wziąwszy pod uwagę przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia.
Zdaniem Sądu organ wykazał, że z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że strona jako załadowca miała wpływ, godziła się na powstanie stwierdzonych naruszeń. Jak wykazało postępowanie strona jako załadowca, po załadunku buraków na pojazd nie podjęła żadnych czynności celem weryfikacji, czy pojazd był normatywny. Załadunek odbywał się na polu, a zatem miejsce załadunku powodowało, że strona powinna była zachować szczególność staranności
w wykonaniu załadunku, podjąć czynności, sposoby weryfikacji ilości dokonanego załadunku, aby pojazd był normatywy, mając na względzie, że pojazd po załadunku nie był ważony.
Każdy załadowca jest zobowiązany do wykonania czynności w sposób zapewniający przewóz towaru zgodnie z obwiązującymi przepisami. Jednoczenie należy dodać, iż ustawodawca nie nakłada obowiązku podsiadania urządzeń m.in. wagi, wag służących do pomiarów. To rolą załadowcy jest sposób doboru określonych środków celem zachowania normatywności pojazdu (stworzenie własnych procedur, szczegółowa organizacja pracy, kształtowanie stosunków zobowiązaniowych z pozostałymi uczestnikami obrotu prawnego).
Tymczasem w niniejszej sprawie brak jest dowodów świadczących, iż strona podjęła czynności celem weryfikacji parametrów pojazdu przed wyjazdem z terenu załadunku, a więc miała wpływ i godziła się na powstanie naruszeń ujawnionych podczas kontroli.
Zdaniem Sądu nie budzą również wątpliwości okoliczność kontroli. Jak wynika z protokołu kontroli - oświadczenia kierującego pojazdem, kierowca został pouczony o zasadach kontroli nacisków osi, masy pojazdu, o przysługujących im prawach w czasie kontroli, okazano im świadectwa legalizacji przyrządów wykorzystanych do pomiarów, miał możliwość sprawdzenia zgodności numerów fabrycznych wag
z treścią świadectw legalizacji, miał prawo złożyć wniosek o powtórny pomiar, o czym świadczy podpis w oświadczeniu kierującego pojazdem. Inspektor przekazał kierowcy informacje o zasadach kontroli, a więc o zasadach kontroli za pomocą wag SAW 10C. Kierowca jak wynika z protokołu kontroli nie wskazał na jakichkolwiek wątpliwości, nie wniósł żadnej uwagi to treści protokołu kontroli.
Jak wynika z akt sprawy pomiarów dokonano za pomocą przenośnych wag typu SAW 10C o nr fabrycznych [...] i [...], które legitymowały się
w chwili kontroli ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w [...] z datą ważności do dnia [...] lutego 2013 r.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z pkt 1.3 instrukcji wag SAW 10A/C dotyczy ona zarówno wag typu A jak i C, o czym świadczy zapis waga: typ: A 18,2 kg, typ C: 22,5 kg. Jak stanowi pkt 2.1 instrukcji obsługi wag SAW 10A/C, waga do pomiaru nacisku koła może być ustawiona na wszystkich normalnych nawierzchniach dróg.
Pojazd członowy w niniejszej sprawie został ważony przy pomocy dwóch wag. Od wyniku pomiaru każdej osi pojazdu odjęto 2 % zaokrąglone do 0,1 t w górę. Wyniki pomiarów poszczególnych osi zostały sumowane w wyniku czego otrzymano naciski na osi wielokrotnej oraz całkowitą masę pojazdu.
Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odwołując się do instrukcji wag szczegółowo opisał zasady działania i użycia przedmiotowych wag.
Ponadto organ I instancji celem potwierdzenia danych o odległościach pomiędzy osiami kontrolowanego pojazdu członowego wystąpił do producenta naczep [...] z prośbą o udzielnie informacji jakie są odległości pomiędzy osiami składowymi naczepy o nr VIN: [...].
W odpowiedzi [...]Sp. z o.o. pismem z dnia 17.01.2017 r. poinformowała, ze w naczepie [...] o nr VIN: [...] odległość między pierwszą, a druga osią wynosiła 1310 mm, a między drugą,
a trzecią osią również 1310 mm. Z protokołu kontroli wynika, że odległości wynosiły: pomiędzy I, a II osią powyżej 1,8 m, pomiędzy II, a III powyżej 1,8 m, a pomiędzy III, a IV i V osią (osiami naczepy) od 1,3 m do 1,4 m, co wynika z tabeli zakresu odległości miedzy osiami i objaśnień zawartych w protokole kontroli. W związku
z powyższym stwierdzić należy, ze organ w sposób prawidłowy dokonał kwalifikacji osi do treści załącznika nr 2 ustawy o drogach publicznych. Jak wynika z akt sprawy organ odwoławczy pismem z dnia [...] lutego 2017 r. zawiadomił skarżącego
o uzupełnieniu materiału dowodowego.
W związku z powyższym cała procedura pomiaru odbywał się prawidłowo. Zdaniem Sądu organ zasadnie zatem uznał, że pomiędzy zachowaniem strony niniejszego postępowania administracyjnego, a stwierdzonym naruszeniem istnieje normalny i bezpośredni związek przyczynowy, a strona w toku postępowania, ani na etapie odwoławczym nie przedstawiła dowodów wskazujących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z załadunkiem oraz nie miała wpływu na powstanie naruszenia.
Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło