VI SA/Wa 108/15
WyrokWSA w Warszawie2015-06-30
Skład orzekający: Sławomir Kozik, Ewa Frąckiewicz, Magdalena Maliszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu administracji publicznej, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, jest dotknięta wadą nieważności?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, ponieważ obie decyzje dotyczyły tej samej strony, tego samego przedmiotu (nakaz zaprzestania prowadzenia reklamy apteki i nałożenie kary pieniężnej) oraz tego samego okresu, co oznacza, że sprawa została już poprzednio rozstrzygnięta inną ostateczną decyzją. Organ administracji publicznej ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji wydanej z naruszeniem zasady powagi rzeczy osądzonej (rei iudicatae).Stan faktyczny
Spółka "A." Sp. z o.o. została ukarana karą pieniężną za prowadzenie reklamy apteki poprzez uczestnictwo w programie lojalnościowym. Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny umorzył postępowanie w części dotyczącej nakazu zaprzestania reklamy, ale nałożył karę. Główny Inspektor Farmaceutyczny utrzymał decyzję w mocy. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając m.in. naruszenie przepisów dotyczących reklamy aptek i nałożenia kary pieniężnej. Sąd dopuścił dowód z akt innej sprawy, w której zapadły podobne rozstrzygnięcia dotyczące tej samej spółki i okresu.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego, uznając je za wydane z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (wydanie decyzji w sprawie już rozstrzygniętej inną ostateczną decyzją). Zasądził od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi "A." Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w części dotyczącej nakazania zaprzestania prowadzenia niezgodnej z przepisami reklamy apteki oraz nałożenia kary pieniężnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] października 2014 r.; 2. stwierdza, że decyzje, o których mowa w punkcie 1, nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz skarżącej "A." Sp. z o.o. z siedzibą w L. kwotę 1 457 (jeden tysiąc czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Główny Inspektor Farmaceutyczny decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], powołując się na art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 115 pkt 4, art. 94a ust. 1 oraz art. 129b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r., nr 45, poz. 271 z późn. zm.), art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 104 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania spółki "A." Sp. z o.o. z siedzibą w L., zwanej dalej "spółką", "stroną", "skarżącą" od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] października 2014 r., znak [...] utrzymał w mocy decyzję w zaskarżonej części.
Powyższe decyzje organów obu instancji zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Pismem z dnia [...] września 2014 r. Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny we W. zawiadomił spółkę "A." Sp. z o.o. z siedzibą w L. o wszczęciu postępowania w przedmiocie nakazu zaprzestania prowadzenia reklamy apteki "A." położonej we W. przy ul. [...], polegającej na uczestnictwie w programie "[...]" oraz nałożenia kary pieniężnej.
W piśmie z dnia [...] września 2014 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie organu, spółka podała, że:
1) przedmiotowa apteka uczestniczyła w programie od dnia 1 lutego 2010 r. do dnia 7 kwietnia 2013 r.,
2) zasady działania programu "[...]" zostały wyczerpująco opisane przez organ w piśmie z [...] września 2014 r.,
3) w ocenie strony, program nie stanowił formy zakazanej reklamy, gdyż uczestnictwo apteki nie było komunikowane publicznie, dostępna publicznie informacja o aptekach zawierała jedynie dane dopuszczone ustawą, komunikowanie się z pacjentem przez organizatora programu odbywało się za pośrednictwem strony internetowej lub infolinii – z inicjatywy pacjenta. Poza tym strona wniosła o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
[...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny po przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia [...] października 2014 r., znak [...]:
1) umorzył postępowanie w części dotyczącej nakazania "A." Sp. z o.o. z siedzibą w L. zaprzestania prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej "A.", położonej we W. przy ul. [...] i jej działalności tj. uczestnictwa w programie "[...]",
2) nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 6000 zł za prowadzenie reklamy w opisany sposób.
Pismem z dnia [...] października 2014 r. strona odwołała się od powyższej decyzji (odwołanie złożono z zachowaniem terminu), zaskarżając ją w części nakładającej karę pieniężną. Spółka zarzuciła naruszenie następujących przepisów:
1) art. 129 b ust. 1 i 2 w zw. z art. 94a ust. 1, 2, 3, 4 Prawa farmaceutycznego i art. 107 § 1 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że kara pieniężna może być nałożona w sytuacji, gdy w dniu wydania decyzji przedmiotowa apteka nie uczestniczyła w programie "[...]",
2) art. 129b ust. 1 i 2 Prawa farmaceutycznego w zw. z art. 94a ust. 1, 2, 3, 4 Prawa farmaceutycznego i art. 107 § 1 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w decyzji umarzającej postępowanie może zostać jednocześnie nałożona kara pieniężna,
3) art. 94a ust. 1, 2, 3, 4 Prawa farmaceutycznego poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że uczestnictwo apteki w programie "[...]" stanowiło niedozwoloną reklamę,
4) art. 20 i 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. przez ich niezastosowanie,
5) art. 107 § 1 k.p.a. i art. 94a ust. 3 Prawa farmaceutycznego poprzez ich niezastosowanie polegające na tym, że brak jest wymaganego art. 107 § 1 rozstrzygnięcia, ponieważ zaskarżona decyzja nie wskazuje expressis verbis na naruszenie art. 94a ust. 1, umarzając postępowanie w zakresie jego naruszenia,
6) art. 6, 7, 77 § 1, 80 i 107 k.p.a.
Główny Inspektor Farmaceutyczny po zapoznaniu się z odwołaniem oraz zebraną w sprawie dokumentacją, uznał za stosowne utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy. Organ odwoławczy podzielił ocenę organu I instancji co do zakwalifikowania uczestnictwa apteki w programie "[...]" jako formy reklamy apteki i jej działalności, o której stanowi art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego.
Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Główny Inspektor Farmaceutyczny uznał, że jedną z form reklamy aptek i ich działalności są programy lojalnościowe, a w szczególności program "[...]". Program ten był kierowany do kobiet w ciąży oraz matek z małymi dziećmi. Uczestnictwo w programie potwierdzała karta uprawniająca do nabycia wybranych produktów z rabatem do 25% (w przypadku niektórych produktów – aż do 40%). Informacja na temat aptek uczestniczących w przedmiotowym programie umieszczona była na stronach internetowych [...], czy www.doz.pl. Na portalach wskazane zostały korzyści płynące z udziału w programie. Informacje na temat programu były także dostępne za pośrednictwem infolinii. Dla uczestników programu przygotowano we współpracy z innymi podmiotami, specjalne promocje na produkty i usługi dla rodziców i dzieci. Katalog produktów objętych ofertą programu znajdował się w aptece i w internecie. Pakiet startowy programu "[...]" zawierający kartę programu dystrybuowano bezpośrednio przez farmaceutów w aptekach, drogą pocztową.
Według oceny Głównego Inspektora Farmaceutycznego program "[...]" odpowiada w istocie programowi lojalnościowemu a zatem jednej z form zakazanej reklamy apteki i jej działalności. Osoba biorąca udział otrzymywała kartę uprawniającą do rabatu przy zakupie wybranych produktów dostępnych w aptece. Tak skonstruowany program próbował wywołać stan emocjonalnego zaangażowania klienta właśnie przez zaoferowanie pacjentom rabatu, z którego korzystać mogli po przystąpieniu do programu "[...]", dokonując zakupów tylko we wskazanych aptekach w nim uczestniczących.
Zdaniem Głównego Inspektora Farmaceutycznego już sam fakt uczestnictwa w programie "[...]" narusza zakaz zawarty w art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego. Informacje na temat programu dostępne były za pośrednictwem strony internetowej, a więc powszechnie dostępnego źródła informacji.
Odpowiadając na zarzut naruszenia art. 20 i 22 Konstytucji organ przytoczył treść tych przepisów, które stanowią, że społeczna gospodarka rynkowa, będąca podstawą ustroju gospodarczego RP oparta jest w szczególności na wolności działalności gospodarczej, której ograniczenie może być wprowadzone jedynie poprzez przepis ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Zdaniem organu, niewątpliwie art. 94a Prawa farmaceutycznego jest takim właśnie ograniczeniem. Apteki, mimo że posiadają status przedsiębiorcy są placówkami ochrony zdrowia publicznego. Ich zadaniem jest wydawanie produktów leczniczych, wyborów medycznych i świadczenie innych usług farmaceutycznych ściśle określonych w ustawie. Doniosłe funkcje aptek przekłada się na konieczność nałożenia wysokich wymagań na podmioty je prowadzące, a w konsekwencji na różnego rodzaju ograniczenia w zakresie jej prowadzenia.
Organ podkreślił, że program "[...]" funkcjonował w przedmiotowej aptece po wejściu w życie bezwzględnie obowiązującego zakazu reklamy aptek tj. od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia 7 kwietnia 2013 r.
Główny Inspektor Farmaceutyczny wskazał, że art. 94 ust. 3 Prawa farmaceutycznego nakłada na wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego obowiązek wydania decyzji, w której nakazuje zaprzestania prowadzenia reklamy. Skoro strona w dniu wydania przez organ decyzji nie prowadziła już zakazanej praktyki ewentualna decyzja nakazująca zaprzestanie prowadzenia reklamy przedmiotowej apteki i jej działalności poprzez uczestnictwo w programie "[...]" byłaby bezprzedmiotowa, dlatego też postępowanie w tej części zostało umorzone stosownie do art. 105 § 1 k.p.a.
Zdaniem organu odwoławczego treść art. 129 b ust. 1 Prawa farmaceutycznego przemawia za tym, że do nałożenia kary przewidzianej w tym przepisie dochodzi wtedy, gdy reklama jest prowadzona wbrew przepisom a nie wbrew decyzji wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego.
Ponadto przepis art. 94a ust. 3 Prawa farmaceutycznego ani żaden inny przepis nie wymaga jednocześnie odrębnego stwierdzenia naruszenia zakazu prowadzenia reklamy apteki i jej działalności w drodze decyzji administracyjnej a jedynie nakłada obowiązek wydania nakazu zaprzestania jej prowadzenia.
Z tego względu błędny jest zarzut strony dotyczący naruszenia art. 107 k.p.a. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska strony, że do nałożenia kary konieczne jest uprzednie wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie nakazania zaprzestania prowadzenia reklamy apteki. Kara pieniężna określona w art. 129b ust. 1 Prawa farmaceutycznego spełnia przede wszystkim funkcję penalizacyjną wobec działań, mających na celu reklamę apteki a nie jest środkiem egzekucji, który ma zmusić stronę do wykonania decyzji opartej na art. 94a ust. 3 Prawa farmaceutycznego. Gdyby przyjąć argumentację strony, można by doprowadzić do sytuacji, w której nigdy nie zostałaby nałożona kara pieniężna, ponieważ podmioty informowałyby, że już zaprzestały prowadzenia reklamy, zatem wydanie decyzji nakazującej zaprzestanie jej prowadzenia, a dalej nałożenie kary jest bezprzedmiotowe. Takie działanie doprowadziłoby do tego, że powyższy przepis stałby się martwy.
Główny Inspektor Farmaceutyczny nie podzielił też zarzutu naruszenia przez Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego we W. art. 6, 7, 77 § 1, 80 i 107 k.p.a. Organ I instancji prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy w sprawie zaś nałożona przez niego kara pieniężna w wysokości 6000 złotych jest niska w stosunku do możliwości przewidzianych ustawą (maksymalnie 50000 zł). Przy ustalaniu wysokości kary zostały uwzględnione takie okoliczności, jak przyznanie przez stronę faktu prowadzenia programu lojalnościowego "[...]", okres prowadzenia tego programu tj. od 1 stycznia 2012 r. (wejście w życie bezwzględnego zakazu reklamy aptek i ich działalności) do dnia 7 kwietnia 2013 r. (zawieszenie programu przez organizatora), odstąpienie przez spółkę od prowadzenia reklamy przed wydaniem zaskarżonej decyzji, prowadzenie reklamy jednej apteki, fakt uprzedniego nałożenia kary pieniężnej za prowadzenie reklamy tj. programu lojalnościowego 60+ (decyzja z dnia [...] listopada 2014 r., znak [...]) utrzymana decyzją Głównego Inspektora Farmaceutycznego (decyzja z dnia [...] stycznia 2014 r., znak [...]).
Na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] listopada 2014 r. "A. " Sp. z o.o. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenia w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenia od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła:
1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 129b ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 94a ust. 1, 2, 3, 4 Prawa farmaceutycznego i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2013.267 z późn. zm.), poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że kara pieniężna może zostać nałożona w sytuacji: a) nieuczestniczenia, według stanu na dzień wydania decyzji, apteki ogólnodostępnej o nazwie "A." położonej we W. przy ul. [...], w Programie "[...]" z którym to uczestnictwem organ wiązał zarzut prowadzenia niedozwolonej reklamy tej apteki i jej działalności, b) niewystąpienia zdarzenia określonego w art. 94a ust. 3 ustawy z dnia 6 września 1991 r. Prawo farmaceutyczne, a w konsekwencji utrzymanie w mocy w zaskarżonej części decyzji znak [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego we W. z dnia [...] października 2014 r.,
2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 94a ust. 1, 2, 3, 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. Prawo farmaceutyczne poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że uczestniczenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "A." położonej we W. przy ul. [...], w Programie "[...]" stanowiło niedozwoloną reklamę tej apteki i jej działalności, oraz powinno skutkować nałożeniem kary pieniężnej na podstawie art. 129b ust. 1-2 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne, a w konsekwencji utrzymanie w mocy w zaskarżonej części decyzji znak [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego we W. z dnia [...] października 2014 r.,
3) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 2, art. 20, art. 22 i art. 68 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 z późn. sprost. i zm.) przez ich niezastosowanie poprzez przyjęcie, że zakazane było uczestniczenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "A." położonej we W. przy ul. [...], w Programie "[...]", a w konsekwencji utrzymanie w mocy w zaskarżonej części decyzji znak [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego we W. z dnia [...] października 2014 r.,
4) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik i sprawy, art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego i art. 94 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne poprzez ich niezastosowanie polegające na braku wymaganego przepisem art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego rozstrzygnięcia, gdyż wbrew art. 94a ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne zaskarżona decyzja nie stwierdza expressis verbis naruszenia przepisu ust. 1 art. 94a ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne, zawierając jedynie rozstrzygnięcie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, a w konsekwencji utrzymanie w mocy w zaskarżonej części decyzji znak [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego we W. z dnia [...] października 2014 r.,
5) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, art. 6, 7, 77 § 1, 80 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2014.1647 j.t.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym jak i prawem procesowym.
Poza tym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. (Dz. U. 2012.270 j.t.).
Podkreślenia wymaga również, że stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy też słuszności.
W niniejszej sprawie [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej nakazania spółce "A. " Sp. z o.o. z siedzibą w L. zaprzestania prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej we W. przy ul. [...] i jej działalności, polegającej na uczestnictwie tej apteki w programie "[...]" oraz nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 6000 złotych.
W odwołaniu strona zaskarżyła decyzję organu I instancji w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej. Główny Inspektor Farmaceutyczny utrzymał decyzję w zaskarżonej części w mocy.
Zgodnie z art. 94a Prawa farmaceutycznego zabroniona jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego.
W myśl art. 129b ust. 1 Prawa farmaceutycznego karze pieniężnej w wysokości do 50000 złotych podlega ten kto wbrew przepisom art. 94a prowadzi reklamę apteki, punktu aptecznego, placówki obrotu pozaaptecznego oraz ich działalności. Ustęp 2 tego przepisu stanowi, że karę pieniężną, określoną w ust. 1 nakłada Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w drodze decyzji. Przy ustaleniu wysokości kary uwzględnia się w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów.
W niniejszej sprawie karę pieniężną nałożono na "A. " Spółka z o.o. z siedzibą w L. za prowadzenie reklamy apteki ogólnodostępnej położonej we W. przy ulicy [...] i jej działalności, polegającej na uczestnictwie tej apteki w programie "[...]" w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 7 kwietnia 2013 r.
Na rozprawie w dniu 22 czerwca 2015 r. Sąd dopuścił dowód z akt VISA/Wa 1000/14 w trybie art. 106 § 3 k.p.a.
Przedmiotem sprawy o sygn. akt VISA/Wa 1000/14 były rozstrzygnięcia organów inspekcji farmaceutycznej wydane w stosunku do A. Sp. z o.o. z siedzibą w L..
[...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej nakazania zaprzestania prowadzenia reklamy apteki o nazwie "[...]" we W. i jej działalności, polegającej na uczestnictwie tej apteki w programie "[...]" oraz nałożył na skarżącą karę pieniężną w kwocie 9000 zł. Na skutek odwołania skarżącej Główny Inspektor Farmaceutyczny decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2013.267 j.t., dalej k.p.a.) organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.
W doktrynie wskazuje się, że stwierdzenie nieważności decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, wymaga ustalenia tożsamości ostatecznej sprawy administracyjnej pod względem podmiotowym i przedmiotowym.
Tożsamość podmiotowa ma miejsce, gdy w sprawie występują te same strony, sprawa dotyczy tych samych podmiotów (Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz pod redakcję prof. Marka Wierzbowskiego, prof. Aleksandry Wiktorowskiej, 2011, s. 910).
Tożsamość przedmiotowa występuje, gdy tożsama jest podstawa prawna, stan faktyczny oraz prawa i obowiązki stron, które z nich wynikają. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko pomiędzy tymi samymi stronami (M. Jaśkowska [w:] Jaśkowska, Wróbel, Komentarz, 2005, s. 910).
Tożsamość musi dotyczyć też przedmiotu, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Zmiana stanu prawnego nie wpływa przy tym na zmianę przedmiotu, jeżeli regulacja prawna została w pełni przejęta przez nowy akt. Stan faktyczny powinien być natomiast brany pod uwagę, jeżeli chodzi o tożsamość sprawy tylko w odniesieniu do faktów prawotwórczych (zob. Adamiak, Borkowski, Komentarz, 2009, s. 600-601).
W orzecznictwie wskazuje się też, że "dla stwierdzenia, że nastąpiło naruszenie rei iudicatae, istotne znaczenie ma istnienie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami (por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2010 r., II OSK 931/09, LEX nr 597967).
W ocenie Sądu sprawa zakończona zaskarżoną decyzją jest tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym ze sprawą zakończoną decyzją Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] stycznia 2014 r., znak [...].
Tożsamość podmiotowa obydwu spraw jest oczywista, obydwie decyzje skierowane zostały do A. Sp. z o.o. z siedzibą w L., prowadzącej aptekę ogólnodostępną o nazwie "[...]" przy ul. [...] we W..
Zdaniem Sądu między sprawami tymi zachodzi też tożsamość przedmiotowa. Postępowania w obydwu sprawach prowadzone były na podstawie art. 94a i art. 129b Prawa farmaceutycznego w przedmiocie nakazu zaprzestania prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej we W., przy ul. [...] i jej działalności oraz nałożenia kary pieniężnej. W obydwu sprawach nałożono karę pieniężną w związku ze stwierdzeniem prowadzenia reklamy apteki położonej we W., przy ul. [...]. Przy tym w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. GIF stwierdził prowadzenie reklamy w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 30 września 2013 r., zaś w niniejszej sprawie od 1 stycznia 2012 r. do 7 kwietnia 2013 r. zatem okres ten w całości mieści się w okresie, który był przedmiotem badania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r.
Jedyną różnicę między sprawami stanowi to, że w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. organ stwierdził, że niedozwolona reklama polegała na uczestnictwie w programie "[...]", a w niniejszej sprawie ustalono, że reklama tej samej apteki polegała na uczestnictwie w programie "[...]". Ponownego podkreślenia wymaga, że z ustaleń organów wynika, iż w obydwu programach uczestniczyła ta sama apteka, w tym samym czasie.
Zdaniem Sądu art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego zabrania reklamy aptek oraz ich działalności w każdej formie. Przewidziany w art. 94a ust. 2 Prawa farmaceutycznego nadzór nad przestrzeganiem przepisów ustawy w zakresie działalności reklamowej aptek obejmuje wszelkie formy reklamy.
Z kolei kara pieniężna przewidziana w art. 129b ust. 1 Prawa farmaceutycznego nakładana jest za nieprzestrzeganie zakazu ustanowionego w art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego. Dopiero w ust. 2 art. 129b Prawa farmaceutycznego jako przesłanki ustalenia wysokości kary ustawodawca wskazał w szczególności okres, stopień, okoliczności naruszenia, a także uprzednie naruszenie przepisów. Zdaniem Sądu przez stopień naruszenia przepisów należy rozumieć właśnie m.in. intensywność, nasilenie reklamy oraz formę jej prowadzenia (np. reklama telewizyjna, radiowa, w prasie, kolportaż ulotek, uczestnictwo w programie lojalnościowym oraz ilość spotów reklamowych, nakład prasy, ilość ulotek, uczestnictwo w jednym czy kilku programach it[...]).
Zatem stopień i okoliczności naruszenia należą do okoliczności faktycznych, które winny być ustalone przez organ w sprawie naruszenia zakazu określonego w art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego oraz nałożenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 129b ust. 1 Prawa farmaceutycznego.
Postępowanie w przedmiocie nakazu zaprzestania reklamy apteki i nałożenia kary pieniężnej prowadzone na podstawie art. 94a i art. 129b Prawa farmaceutycznego powinno zatem obejmować wszelkie formy (stopień) reklamy prowadzonej w okresie objętym postępowaniem.
Dodatkowo wskazać też należy, że dopuszczenie do kilkakrotnego orzekania o naruszeniu zakazu z art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego w odniesieniu osobno do każdej formy reklamy prowadzonej w jednym okresie, łatwo może doprowadzić do przekroczenia maksymalnego wymiaru kary określonego w art. 129b ust. 1 Prawa farmaceutycznego mimo, że w każdej ze spraw wskazana tam wysokość kary nie będzie przekroczona.
Wobec powyższego Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] stycznia 2014 r.
Zaskarżona decyzja została wydana w odniesieniu do tej samej strony – A. Sp. z o.o. z siedzibą w L., w tym samym przedmiocie tj. nakazu zaprzestania prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej we W., przy ul. [...] i jej działalności oraz nałożenia kary pieniężnej, postępowanie dotyczyło też tego samego okresu.
Wobec powyższego Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] października 2014 r. w części utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją na podstawie art. 145 § 1 pkt 2) p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Wobec stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji bezprzedmiotowe było odnoszenie się do zarzutów podniesionych w skardze.
Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane na podstawie art. 152 p.p.s.a.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło