VI SA/Wa 1090/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie z wniosku T. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. K. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu T. K. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący, wniósł w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z informacjami zawartymi w formularzu o przyznanie prawa pomocy, skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez nadesłanie: 1. zeznań podatkowych za rok 2013 skarżącego i jego żony ewentualnie zaświadczeń właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie, 2. zaświadczeń pracodawców skarżącego oraz żony skarżącego potwierdzających wysokość wynagrodzenia miesięcznego określonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, 3. dokumentu wskazującego na wysokość dotacji przedmiotowej uzyskiwanej od jednostki samorządu terytorialnego na funkcjonowanie prowadzonych przez skarżącego szkół niepublicznych, z wyszczególnieniem kategorii wydatków objętych dotacją, 4. wyciągów z posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (w przypadku, jeśli takie rachunki posiadają, jeżeli ani skarżący ani jego żona nie posiadają rachunków bankowych, zobowiązano skarżącego do złożenia stosownego oświadczenia), 5. dokumentów potwierdzających wielkość posiadanych nieruchomości i miejsce ich położenia, W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przedłożył: 1. wystawione przez pracodawcę żony skarżącego – [...] zaświadczenie, że jej dochód z tytułu zatrudnienia na stanowisku [...] wynosi 2115 złotych brutto miesięcznie, 2. wystawione przez pracodawcę skarżącego - [...] sp. z o. o. zaświadczenie, że jego dochód z tytułu zatrudnienia na stanowisku Prezesa Spółki wynosi 3 000 złotych brutto miesięcznie, 3. zeznanie o wysokości dochodu osiągniętego przez skarżącego w 2013 roku z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, z którego wynika, iż przy przychodzie na poziomie 6 613, 81 złotych i kosztach jego uzyskania sięgających kwoty 2 988, 90 złotych, osiągnął on dochód na poziomie 3 624,91 złotych, 4. zeznanie o wysokości dochodu osiągniętego przez żonę skarżącego w 2013 roku z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, z którego wynika, iż przy przychodzie na poziomie 68 750 złotych i kosztach jego uzyskania sięgających kwoty 52 666, 11 złotych, osiągnęła stratę sięgającą kwoty 16 083, 89 złotych, 5. oświadczenie, iż nie uzyskał dopłat do gruntów rolnych, 6. oświadczenie, iż pełnienie przez skarżącego funkcji organu prowadzącego szkoły niepubliczne nie jest działalnością gospodarczą. Skarżący nie przedłożył natomiast wyciągów z rachunków bankowych swoich i żony. Nie wyjaśnił także, czy jakikolwiek rachunek bankowy posiada on sam lub jego żona. Wobec powyższego postanowieniem referendarza sądowego z dnia 31 lipca 2014 r. odmówiono skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Na powyższe postanowienie skarżący złożył sprzeciw, w którym wskazał na ilość spraw prowadzonych z jego udziałem przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Wskazał na ilość aktualnie prowadzonych spraw w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie oraz potencjalną ilość kolejnych założonych spraw. Do niniejszego sprzeciwu skarżący nie załączył żadnych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej "p.p.s.a.") od zarządzeń i postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 6 - 8 ww. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. W związku z tym należy uznać, iż właściwy do rozpatrzenia sprzeciwu jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Sprawa przyznania prawa pomocy rozpatrywana jest od początku w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przechodząc do analizy sytuacji majątkowej skarżącego, należy wskazać, iż skarżący, załączając do wniosku dokumenty (np. zaświadczenie o dochodach żony, zaświadczenie skarżącego o zarobkach otrzymywanych z tytułu pełnienia funkcji Prezesa Spółki C. Sp. o. o.) są niewystarczające do pełnego zobrazowania jego sytuacji majątkowej. Skarżący zarówno na etapie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy przez referendarza sądowego, jak i po wniesieniu sprzeciwu, nie przedłożył istotnych dla rozpoznania złożonego wniosku dokumentów wskazujących na jego dochody i stan majątkowy. Skarżący nie przedłożył bowiem wyciągów z rachunków bankowych. Nie oświadczył przy tym, iż ani on ani jego żona nie posiadają żadnych rachunków bankowych. Nie jest więc wiadome na etapie rozpoznawania wniosku, czy skarżący, jak też jego żona, posiadają rachunki bankowe, ani jakie operacje były wykonywane na tych rachunkach oraz jaka była wysokość salda w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tym samym, skoro skarżący nie przesłał na wezwanie Sądu żądanych dokumentów w zakresie dotyczącym kwestii posiadanych rachunków bankowych i dokonywanych na nich operacji, brak było możliwości ustalenia, czy wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący nie przedstawił ponadto dokumentu wskazującego na wysokość dotacji przedmiotowej uzyskiwanej od jednostki samorządu terytorialnego na funkcjonowanie prowadzonych przez skarżącego szkół niepublicznych, z wyszczególnieniem kategorii wydatków objętych dotacją. Oświadczył jedynie, że pełnienie przez niego roli organu prowadzącego dla szkół niepublicznych nie jest działalnością gospodarczą. Z uzasadnienia wniosku oraz złożonego oświadczenia wynika bowiem, że skarżący w istocie zmierza do wykazania, iż skoro cała działalność polegająca na prowadzeniu szkoły niepublicznej pokrywana jest z dotacji podmiotowej udzielanej przez jednostki samorządu terytorialnego, to oznacza że szkoły nie generują żadnego przychodu i stąd zasadnym jest właśnie wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Argumentacja skarżącego nie znajduje jednakże uzasadnienia. W świetle definicji działalności gospodarczej, zawartej w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, prowadzenie niepublicznych szkół, o których mowa w ustawie o systemie oświaty, jest rodzajem aktywności określonej jako działalność podjęta w celu zarobkowym, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. W konsekwencji w przypadku podmiotu prowadzącego szkołę niepubliczną, będącego osobą fizyczną, otrzymane przez niego dotacje na jej prowadzenie, są kwalifikowane jako przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, zwolniony jednakże od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 129 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dotacja, jaką otrzymuje szkoła ma charakter dotacji przedmiotowej, zgodnie z ustawą o finansach publicznych. Ma ona na celu przede wszystkim finansowanie wydatków bieżących, a więc wydatków bezpośrednio związanych z funkcjonowaniem szkoły tj. wydatków związanych z wynagrodzeniami pracowników, naliczanymi od nich składkami, a także wydatków związanych z realizacją statutowych zadań. Kluczową kwestią, której skarżący nie wyjaśnił, jest jednakże przy tym to, czy skarżący, jako organ założycielski pobiera wynagrodzenie za prowadzenie szkół bezpośrednio z otrzymywanej dotacji przedmiotowej. Skarżący w ogóle się na ten temat nie wypowiedział. Tymczasem oczywistym jest, że prowadzenie szkoły niepublicznej związane jest z całym szeregiem działań. Osoba prowadząca zapewnia strukturę organizacyjno-prawną działania szkoły poprzez: zapewnienie sal i budynków do prowadzenia zajęć, zakup wyposażenia i niezbędnych pomocy dydaktycznych, zawieranie umów z nauczycielami i innymi osobami współpracującymi ze szkołami oraz sprawowanie nadzoru nad ich funkcjonowaniem. Irrelewantnym jest w tym przypadku podnoszona przez skarżącego okoliczność, że środków otrzymywanych z dotacji na prowadzenie szkoły nie może przeznaczyć na koszty sądowe. Istotnym jest natomiast, czy to on, jako podmiot prowadzący, pobiera wynagrodzenie za prowadzenie szkół bezpośrednio z otrzymywanej dotacji przedmiotowej i w jakiej ewentualnie to wynagrodzenie jest skali. Wobec powyższego w sprawie niniejszej ma zastosowanie art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, czego nie uczynił. Stosownie natomiast do treści 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2006 s. 504). Biorąc pod uwagę fakt, skarżący nie przesłał na wezwanie Sądu żądanych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową, brak było możliwości ustalenia, czy skarżący wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego). Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o prawo pomocy wypełnia ustawowe przesłanki jej przyznania, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego skarżącego. Reasumując, w sprawie niniejszej nie wykazano okoliczności uzasadniających istnienia przesłanek do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. Mając zatem powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.