VI SA/Wa 1092/15
PostanowienieWSA w Warszawie2015-10-06
Skład orzekający: Andrzej Siwek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka prawa handlowego może uzyskać prawo pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych) bez wykazania swojej trudnej sytuacji majątkowej, w szczególności poprzez nieprzedłożenie wymaganych dokumentów?Ratio decidendi
Spółka prawa handlowego nie może uzyskać prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienia od kosztów sądowych), jeśli nie wykaże swojej trudnej sytuacji majątkowej. Ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskodawcy. Niewykazanie stanu majątkowego poprzez nieprzedłożenie wymaganych dokumentów na wezwanie sądu uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy.Stan faktyczny
Spółka M. Sp. z o.o. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w związku ze skargą na decyzję Prezesa NFZ. Spółka wskazała na problemy z płynnością finansową i zajęcie kont komornicze. Sąd wezwał spółkę do przedłożenia dodatkowych dokumentów finansowych i majątkowych, jednak spółka ich nie przedstawiła, a wezwanie zostało zwrócone z powodu niepodjęcia. W konsekwencji sąd odmówił przyznania prawa pomocy.Rozstrzygnięcie
Odmówiono stronie skarżącej M. Sp. z o.o. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Andrzej Siwek po rozpoznaniu w dniu 6 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Sp. z o.o. z siedzibą w L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym p o s t a n a w i a: odmówić stronie skarżącej M. Sp. z o.o. z siedzibą w L. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych
We wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca – M. Sp. z o.o. z siedzibą w L. - wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że w chwili obecnej spółka odnotowuje znaczne problemy z płynnością finansową. Na dzień 8 lipca 2015 r. strona skarżąca posiadała na rachunkach bankowych środki pieniężne w kwocie 37.968 zł jednakże według oświadczenia skarżącej konta te zostały objęte zajęciem komorniczym na rzecz Urzędu Skarbowego oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dotyczy środków zgromadzonych na kontach [...] oraz [...]). Zobowiązania wobec podwykonawców na dzień 8 lipca 2015 r. wynosiły 1.744.655,59 zł, natomiast należności od klientów – 1.057.007,66 zł. Wskazała, że jej zobowiązania rosną z każdym z dniem, m.in. w związku z realizacją projektów, jednakże spółka spłaca zobowiązania podatkowe, gromadzi na subkoncie środki w celu wypłaty poborów za dany miesiąc dla pracowników, jak również przygotowuje się do spłaty kredytu obrotowego.
W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, iż wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 50.000 zł, wartość środków trwałych to 618.409,33 zł, a zysk za okres styczeń-grudzień 2014 r. według bilansu wyniósł 18.192,21 zł. Ponadto skarżąca wskazała stany 11 posiadanych przez nią kont bankowych, z których wynika, że posiada na ww. kontach środki pieniężne w kwocie 89.606,95 zł.
Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej strony skarżącej, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia [...] lipca 2015 r. wezwano skarżącą spółkę, do nadesłania w terminie 14 dni:
a/ rocznego sprawozdania finansowego spółki za rok 2013,
b/ dokumentu wskazującego na wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2014 i 2015 r. np. odpisu z księgi rachunkowej na koniec grudnia 2014 r. oraz koniec czerwca 2015 r.
c/ dokumentów potwierdzających wskazaną w rubryce 5 urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczność dokonania zajęć komorniczych na należących do skarżącej spółki rachunkach bankowych,
d/ wyciągów z posiadanych przez skarżącą spółkę rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie.
Wezwanie Sądu, po uprzednim dwukrotnym awizowaniu w dniu [...] sierpnia i [...] sierpnia 2015 r. z uwagi na fakt, iż nie zostało podjęte w terminie, urząd pocztowy zwrócił w dniu [...] września 2015 r.
Skarżąca żądanych dokumentów nie przedstawiła, nie udzielając również żadnych wyjaśnień dotyczących jej sytuacji majątkowej.
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej cyt. jako p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Z treści powyższego przepisu wynika, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Jeżeli zatem strona nie dopełniła w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów, to fakt ten uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (patrz: J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wyd. II, Warszawa 2006 s. 527).
W niniejszej sprawie nienadesłanie przez stronę skarżącą na wezwanie Sądu dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego oraz dochodów skarżącej uniemożliwia dokonanie oceny spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.
Podkreślić bowiem należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej jest jej stan majątkowy. Wydanie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy umotywowane innymi przyczynami niż sytuacja materialna wnioskodawcy jest niedopuszczalne, ponieważ nie znajduje uzasadnienia w art. 246 § 2 pkt 2 ww. ustawy (patrz; postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt II OZ 118/05 – niepubl.). W związku z powyższym Sąd musi ustalić, czy ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy osoba prawna wypełnia ustawowe przesłanki przyznania tejże pomocy, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego strony skarżącej.
Dodatkowo podnieść należy, że wezwanie z dnia [...] sierpnia 2015 r. do nadesłania przez stronę skarżącą dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową, po uprzednim dwukrotnym awizowaniu w dniu [...] sierpnia i [...] sierpnia 2015 r. z uwagi na fakt, iż nie zostało podjęte w terminie, urząd pocztowy zwrócił w dniu [...] września 2015 r do Sądu.
W myśl art. 73 § 1 i 2 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w artykułach poprzedzających, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w wyżej wskazanym siedmiodniowym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia (§ 3 ww. przepisu). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia ww. czternastodniowego okresu (§ 4 ww. przepisu).
W niniejszej sprawie spełniono wymóg dwukrotnego awizowana. Tym samym termin do nadesłania ww. dokumentów biegł od dnia [...] września 2015 r. i upłynął w dniu [...] września 2015 r.
Należy również podkreślić, iż dla skuteczności doręczenia w trybie określonym w art. 73 p.p.s.a. niezbędne jest zaznaczenie przez doręczyciela na potwierdzeniu odbioru, gdzie umieścił zawiadomienie dla adresata: w skrzynce na korespondencję, na drzwiach mieszkania, w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń czy na drzwiach biura lub innego pomieszczenia (tak Bogusław Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II, str. 188, powołując się na wyrok SN z dnia 4 lipca 2002 r., I CKN 861/00, niepubl).
Na gruncie niniejszej sprawy, jak wynika z adnotacji poczynionej przez osobę doręczającą przesyłkę na zwrotnym potwierdzeniu jej odbioru, zawiadomienie dla adresata zostało umieszczone w drzwiach adresata.
Tym samym uznać należy, iż doręczenie w trybie art. 73 p.p.s.a. wezwania z dnia [...] sierpnia 2015 r. nastąpiło z zachowaniem kryteriów, od których spełnienia uzależniona jest jego prawidłowość
W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło