VI SA/Wa 1133/24
WyrokWSA w Warszawie2025-01-16
Skład orzekający: Aneta Lemiesz, Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Agnieszka Dauter-Kozłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Komisja Nadzoru Finansowego zasadnie wydała decyzję o zakazie wykonywania działalności w charakterze małej instytucji płatniczej z powodu rażącego naruszenia obowiązków, w tym uniemożliwienia kontroli i nieprzekazania informacji sprawozdawczych?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że Komisja Nadzoru Finansowego prawidłowo ustaliła stan faktyczny i zastosowała przepisy prawa. Niewykonanie obowiązku przekazania informacji i wyjaśnień, uniemożliwienie kontroli oraz nieprzekazanie informacji sprawozdawczych stanowiło rażące naruszenie obowiązków, uzasadniające wydanie zakazu wykonywania działalności w charakterze małej instytucji płatniczej. Sąd uznał, że organ działał zgodnie z prawem, a zastosowana sankcja była adekwatna i proporcjonalna.Stan faktyczny
Spółka skarżyła decyzję Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) o zakazie wykonywania działalności w charakterze małej instytucji płatniczej. KNF wydała decyzję z powodu rażącego naruszenia obowiązków, w tym niewykonania wezwania do przekazania informacji, uniemożliwienia kontroli w siedzibie spółki oraz opóźnionego przekazania informacji sprawozdawczych. Spółka zarzuciła KNF naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących przekazywania informacji i kontroli. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 16 stycznia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Asesor WSA Agnieszka Dauter-Kozłowska Protokolant ref. Anna Arendt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zakazu wykonywania działalności w charakterze małej instytucji płatniczej oddala skargę
Komisja Nadzoru Finansowego ("KNF", "Komisja", "organ nadzoru"), decyzją z dnia 26 stycznia 2024 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.. z 2023 r. poz. 775 ze zm. - dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 117s ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz.U. z 2024 r., poz. 30 - dalej "u.u.p.") w zw. z art. 11 ust. 1, 5 i 6 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 753, ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. ("spółka", "strona", "skarżąca") o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymała własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2023 r. w przedmiocie zakazu wykonywania przez spółkę działalności w charakterze małej instytucji płatniczej, w związku z rażącym naruszeniem obowiązków związanych z prowadzeniem działalności w charakterze małej instytucji płatniczej, wynikających z:
- art. 102 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 117s ust. 3 u.u.p. - wobec niewykonania obowiązku przekazania informacji i wyjaśnień określonych w piśmie KNF z dnia 26 września 2022 r.;
- art. 103 ust. 1 i 4 w zw. z art. 117s ust. 3 ustawy o u.u.p. - wobec uniemożliwienia przeprowadzenia przez KNF kontroli w Spółce;
- art. 117r ust. 1 pkt 1 lit. a u.u.p. - wobec nieprzekazania informacji sprawozdawczych o łącznej wartości i liczbie transakcji płatniczych wykonanych przez spółkę w III kwartale 2022 r.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że KNF pismem z dnia 21 lipca 2022 r., doręczonym w dniu 28 lipca 2022 r., wezwała spółkę do przekazania materiałów i informacji niezbędnych dla realizacji celów nadzoru.
Pismem z dnia 5 sierpnia 2022 r., doręczonym stronie w dniu 11 sierpnia 2022 r., organ nadzoru poinformował spółkę, że pracownicy Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego (dalej także: UKNF) przeprowadzą czynności kontrolne w spółce w zakresie badania jakości zarządzania małą instytucją płatniczą, w tym systemu zarządzania ryzykiem działalności i kontroli wewnętrznej oraz zgodności działalności małej instytucji płatniczej z u.u.p., a także w zakresie jakości zarządzania ryzykiem operacyjnym.
W dniu 29 sierpnia 2023 r., na podstawie upoważnienia Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego nr 256/2022 z dnia 26 sierpnia 2022 r., pracownicy UKNF udali się pod adres siedziby spółki ujawniony w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Pod wskazanym adresem nie ustalono jednak obecności zarządu spółki, ani jej pracownika lub przedstawiciela ani żadnej osoby mającej reprezentować spółkę podczas kontroli. Ustalono, że lokal wskazany jako adres siedziby spółki, jest adresem siedziby spółki świadczącej ogólnodostępne usługi m.in. w zakresie prowadzenia biur serwisowych, coworkingu i biur wirtualnych. Pod adresem tym nie było pracowników spółki ani nie była przez nią prowadzona działalność.
Pismem z dnia 26 września 2022 r., doręczonym stronie w dniu 29 września 2022 r., KNF wezwała spółkę do przekazania w terminie 3 dni informacji na temat sposobu realizacji przez spółkę obowiązku przechowywania dokumentów niezbędnych do wykazania spełniania warunków wymaganych do wykonywania działalności przez okres co najmniej 5 lat od ich wytworzenia lub otrzymania oraz informacji na temat miejsca przechowywania przez spółkę tych dokumentów. Ponadto KNF wezwała do przedstawienia opisu procesu realizacji usług płatniczych oraz opisu ewentualnych innych świadczonych przez spółkę usług związanych z transakcjami płatniczymi wraz z regulaminami tych usług lub przykładowymi umowami na ich świadczenie. Spółka została poinformowana, że niewykonanie lub nieprawidłowe wykonanie wskazanego obowiązku przekazania wymaganych informacji stanowić może podstawę do zastosowania przez KNF przewidzianych prawem środków i sankcji nadzorczych, włącznie z zakazem prowadzenia działalności w charakterze małej instytucji płatniczej. Spółka nie udzieliła odpowiedzi na to pismo.
Ponadto spółka uchybiła terminowi na przekazanie informacji o łącznej wartości i liczbie transakcji płatniczych wykonanych w trzecim kwartale 2022 r. Informacje te przekazała, za pośrednictwem aplikacji sprawozdawczej udostępnionej na stronie KNF, dopiero w dniu [...] stycznia 2023 r., a zatem po upływie ustawowego terminu.
Pismem z dnia 15 grudnia 2022 r., KNF zawiadomiła spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie zakazania wykonywania przez stronę działalności w zakresie usług płatniczych w charakterze małej instytucji płatniczej, w związku z podejrzeniem rażącego naruszenia obowiązków związanych z prowadzeniem działalności w charakterze małej instytucji płatniczej.
W dniu 26 marca 2023 r. spółka wysłała wiadomość e-mail zawierającą załącznik, w której przekazała formularze z informacjami o łącznej wartości i liczbie transakcji płatniczych wykonanych w różnych okresach sprawozdawczych.
W wyniku analizy materiałów zgromadzonych w ramach postępowania prowadzonego w pierwszej instancji KNF uznała, że w odniesieniu do spółki zachodzi przesłanka wydania decyzji o zakazie wykonywania działalności w charakterze małej instytucji płatniczej, o której mowa w art. 117s ust. 7 pkt 2 u.u.p., czyli stwierdzenie rażącego naruszenia obowiązków związanych z prowadzeniem działalności w charakterze małej instytucji płatniczej.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r. Komisja zakazała spółce wykonywania działalności w charakterze małej instytucji płatniczej.
Wnioskiem z dnia 22 maja 2023 r., spółka wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie. Spółka wniosła także o wydanie decyzji mniej dla niej dolegliwej, w szczególności przez zastosowanie środków, o których mowa wart. 105 ust. 1 u.u.p. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dołączyła dowody w postaci wydruków z korespondencji spółki prowadzonej z UKNF za pośrednictwem poczty elektronicznej.
Spółka powołała m.in. treść wiadomości e-mail z dnia 10 sierpnia 2022 r., w której opisała, że raporty były składane przy użyciu starego numeru i nazwy spółki oraz że raporty dotyczyły okresu od maja 2021 r. do czerwca 2022. Z w ww. wiadomości e-mail wynikało również, że liczba i wartość transakcji płatniczych wykonanych w okresach sprawozdawczych miała wartości zerowe. W treści wiadomości znalazły się również informacje, że dane okresowe przekazywane przez spółkę były oznaczane poprzednią firmą i numerem spółki działającej jako biuro usług płatniczych. Spółka zadeklarowała również, że chce "kontynuować prawidłowe składanie raportów". Treść wiadomości e-mail z dnia 10 sierpnia 2022 r. została powołana przez spółkę na okoliczność "zaangażowania spółki w przesyłanie do KNF prawem wymaganych informacji".
W zaskarżonej decyzji Komisja utrzymała w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2023 r.
W uzasadnieniu decyzji KNF uznała odmowę poddania się kontroli za bezsporną. Wskutek uniemożliwienia przez spółkę przeprowadzenia kontroli, KNF została pozbawiona możliwości weryfikacji jakości zarządzania spółką jako małą instytucją płatniczą, w tym systemu zarządzania ryzykiem występującym w jej działalności i kontroli wewnętrznej oraz zgodności jej działalności jako małej instytucji płatniczej z u.u.p.
Za nie mającą znaczenia w sprawie KNF uznała okoliczność, na którą powołuje się prezes zarządu spółki, tj. fakt jego nieobecności na terenie Rzeczpospolitej Polskiej w czasie, gdy organ nadzoru zamierzał przeprowadzić kontrolę ("... wcześniej z wiadomych przyczyn nie miałem możliwości przekroczenia granicy państwa, teraz jestem w Polsce i jak jest taka potrzeba mogę wstawić do kontroli"). KNF wskazała, ze spółka mogła wyznaczyć osobę do udziału w czynnościach kontrolnych. Dodatkowo KNF zwróciła uwagę, że w spółce od dnia 25 marca 2019 r. ustanowiony jest prokurent, którego umocowanie obejmuje czynności sądowe i pozasądowe związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, a zatem mógł reprezentować spółkę w miejscu wykonywania przez nią działalności.
KNF wskazała, że nie ma znaczenia powoływany przez spółkę fakt nieprowadzenia działalności i niewykonywania transakcji. Okoliczność ta nie została bowiem ujawniona w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego.
Uniemożliwienie przez spółkę przeprowadzenia kontroli organ nadzoru uznał za oczywisty i bezsprzeczny.
Komisji wskazała także, że nie budzi wątpliwości, że spółka naruszyła obowiązek przekazania informacji i wyjaśnień na żądanie organu nadzoru. Oczywiste jest również, że nie przekazała w terminie do ostatniego dnia miesiąca następującego po miesiącu kończącym dany kwartał informacji sprawozdawczych o łącznej wartości i liczbie transakcji płatniczych wykonanych przez spółkę w trzecim kwartale 2022 r.
Nałożenie na stronę sankcji nadzorczych, o których mowa w art. 105 ust. 1 u.u.p. nie byłoby - w ocenie KNF - adekwatne do zakresu i charakteru stwierdzonych naruszeń. Spółka nie wypełniła żądania KFN dotyczącego przekazania organowi nadzoru informacji i wyjaśnień oraz spowodowała, że organ nadzoru został pozbawiony możliwości weryfikacji spełniania przez nią warunków prowadzenia działalności polegającej na świadczeniu usług płatniczych w charakterze małej instytucji płatniczej. Twierdzenia spółki, że nie prowadziła ona żadnej działalności od sierpnia 2018 r. nie mogły zostać uznane za wyjaśnienia uzasadniające odstąpienie przez organ nadzoru od przeprowadzenia kontroli w spółce. Tym bardziej, że zawieszenie działalności gospodarczej podlega ograniczeniu czasowemu i fakt ten wymaga ujawnienia w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Za uzasadnione zatem organ uznał nałożenie na spółkę zakazu wykonywania działalności w charakterze małej instytucji płatniczej, stosownie do art. 117s ust. 7 pkt 2 u.u.p.
Skarżąca wniosła skargę na decyzję Komisji z dnia [...] stycznia 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ww. decyzję w całości i wnosząc o jej uchylenie w całości lub o stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz o zasądzenie od KNF kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Ww. decyzji skarżąca zarzuciła:
- rażące naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wadliwą treść wydanej decyzji oraz przepisów prawa materialnego, a to w szczególności:
1) art. 102 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 117s ust. 3 u.u.p. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na tym, że KNF nieprawidłowo zinterpretowała treść ww. przepisów i wadliwie ustaliła wynikającą z nich normę prawną, a także podciągnęła okoliczności opisane w uzasadnieniu do decyzji pod hipotezę powyższych przepisów, co doprowadziło do błędnego uznania, że znajdują one w niniejszej sprawie zastosowanie, a skarżąca nie wykonywała obowiązku przekazania informacji i wyjaśnień określonych w piśmie KNF z dnia 26 września 2022 r. - co w konsekwencji doprowadziło do cofnięcia jej uprzednio udzielonego zezwolenia na świadczenie usług płatniczych w charakterze małej instytucji płatniczej;
2) art. 103 ust. 1 i 4 w zw. z art. 117s u.u.p. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na tym, że KNF nieprawidłowo zinterpretowała treść wyżej wymienionych przepisów i wadliwie ustaliła wynikającą z nich normę prawną, a także podciągnęła okoliczności opisane w uzasadnieniu do decyzji pod hipotezę ww. przepisów, co doprowadziło do błędnego uznania, że znajdują one w niniejszej sprawie zastosowanie, a skarżąca uniemożliwiała przeprowadzenie przez KNF kontroli w spółce, mimo licznych kontaktów i oświadczenia o gotowości poddania się kontroli - co w konsekwencji doprowadziło do cofnięcia jej uprzednio udzielonego zezwolenia na świadczenie usług płatniczych w charakterze małej instytucji płatniczej;
3) art. 117r ust. 1 pkt. 1 lit. a) u.u.p., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na tym, że KNF nieprawidłowo zinterpretowała treść ww. przepisów i wadliwie ustaliła wynikającą z nich normę prawną, a także podciągnęła okoliczności opisane w uzasadnieniu do decyzji pod hipotezę powyższych przepisów, co doprowadziło do błędnego uznania, że znajdują one w niniejszej sprawie zastosowanie, a skarżąca nie przekazała informacji sprawozdawczych o łącznej wartości i liczbie transakcji płatniczych wykonanych przez spółkę w III kwartale 2022 r., mimo że informacje takie KNF posiada - co w konsekwencji doprowadziło do cofnięcia jej uprzednio udzielonego zezwolenia na świadczenie usług płatniczych w charakterze małej instytucji płatniczej;
4) brak podjęcia przez organ wszystkich czynności niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego i wyjaśnienia sprawy, wbrew art. 7, art. 7a, art. 12, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz dowolną jego ocenę, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji niezawierającej dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy;
5) art. 8 § 1 k.p.a. i art. 33 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez naruszenie zasady równego traktowania w ten sposób, że w podobnych okolicznościach faktycznych w stosunku do innych podmiotów organ nie podejmował decyzji o wydaniu zakazu wykonywania przez te podmioty działalności w charakterze małej instytucji płatniczej;
6) art. 78 § 1, w zw. z art. 11 § 1, w zw. z art. 80 oraz w zw. art. 10 § 1, w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych spółki, których przedmiotem były okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy przedłożonych organowi w korespondencji mailowej, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego spraw oraz oparciem decyzji tylko na częściowo zgromadzonym materialne dowodowym dotyczącym przedmiotu postępowania;
7) art. 77 § 1, w zw. z art. 80, w zw. z art. 10 § 1, w zw. z art. 8 § 1, art. 7 oraz art. 7a § 1 k.p.a. poprzez:
- oparcie ustaleń faktycznych na informacjach nie dotyczących spółki;
- rozstrzygnięcie nieusuniętych przez KNF obiektywnych wątpliwości co do ustalonego stanu faktycznego sprawy na niekorzyść spółki;
- dokonanie oceny stanu faktycznego z naruszeniem zasad obiektywizmu, polegające na w nieprzeprowadzeniu dowodów mogących przemawiać na korzyść spółki;
8) art. 69 ust. 1 pkt 6 u.u.p., art. 8 § 1- 2, w zw. z art. 77 § 1 - § 4, art. 8 § 1- § 2 k.p.a. oraz w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie przez KNF ustawowych i orzeczniczych dyrektyw uznania administracyjnego, polegające na dokonywaniu przez organ wzajemnie wykluczających się ocen tych samych dowodów oraz lekceważącego traktowania skarżącej w toku postępowania i ignorowania próśb kierowanych przez zarząd spółki co do umożliwienia wykonania obowiązków w sposób uzgodniony z organem,
9) art. 77 § 1, w zw. z art. 80 w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez dokonanie oceny ustalonego stanu faktycznego w sposób dowolny a nie swobodny, oraz zastosowaniu najbardziej dolegliwej sankcji w miejsce środków mniej dla spółki dolegliwych;
10) art. 107 § 1 pkt 6 i § 3, w zw. z art. 11 kpa, poprzez uzasadnienie decyzji w sposób sprzeczny z ustawowymi przesłankami uzasadniania decyzji administracyjnych, a polegające w szczególności na niewyjaśnieniu w uzasadnieniu decyzji powodów, dla których organ uznał za nie mające znaczenia dla sprawy dowody zgłaszanym przez spółkę, oraz niewyjaśnieniu zasadności przesłanek wydanej decyzji, co skutkuje utrudnieniem kontroli sądowej decyzji.
W odpowiedzi na skargę KNF wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).
Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a) i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 p.p.s.a. - poprzedzającej ją decyzji wykazała, że decyzje te nie naruszają przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
W sprawie zaskarżone zostało rozstrzygnięcie w przedmiocie zakazu wykonywania działalności w charakterze małej instytucji płatniczej w związku z rażącym naruszeniem obowiązków związanych z prowadzaniem takiej działalności.
Jak wynika z art. 117f ust. 1 u.u.p. działalność w charakterze małej instytucji płatniczej podlega reglamentacji, co oznacza, że Państwo dysponuje wobec tej działalności zakresem władztwa regulacyjnego, koniecznego i niezbędnego do zapewnienia ochrony interesów użytkowników usług płatniczych.
W ramach tego władztwa, KNF - w art. 117s u.u.p. - przyznane zostały środki nadzorcze, które organ ten może zastosować wobec małych instytucji płatniczych m.in. w przypadku, gdy instytucja taka narusza warunki wymagane prawem lub obowiązki związane z prowadzeniem działalności w tym charakterze. Stosowne normy kompetencyjne w ww. zakresie zostały zawarte w przepisach art. 117s ust. 4-8 u.u.p. oraz w art. 105 ust. 1 pkt 1-3 u.u.p., który w związku z art. 117s ust. 5 u.u.p. jest stosowany wprost do małych instytucji płatniczych.
Podstawę prawną działania organu w niniejszej sprawie stanowił art. 117s ust. 7 pkt 2 u.u.p. w zw. z art 102 ust 1 pkt 1 oraz art 103 ust. 1 i 4 w zw. z art 117s ust. 3, a także art 117r ust. 1 pkt 1 lit a) u.u.p.
Zgodnie z art. 117r ust. 1 pkt 1 lit. a) u.u.p. mała instytucja płatnicza przekazuje KNF informacje o łącznej wartości i liczbie transakcji płatniczych wykonanych w zakresie poszczególnych rodzajów usług płatniczych, w tym przez jej agentów, w danym kwartale, w terminie do ostatniego dnia miesiąca następującego po miesiącu kończącym dany kwartał.
Zgodnie z art. 102 ust. 1 u.u.p. KNF w ramach sprawowanego nadzoru może wezwać krajową instytucję płatniczą do przekazania w wyznaczonym terminie wszelkich informacji niezbędnych dla realizacji celów nadzoru, o których mowa w art. 99 ust. 2 u.u.p., określając cel takiego wezwania. Przepis ten na mocy odesłania z art. 117s ust. 3 u.u.p. stosuje się odpowiednio do małych instytucji płatniczych.
Zgodnie z art. 103 ust. 1 u.u.p. w związku z art. 117s ust. 3 u.u.p. KNF może przeprowadzać kontrolę działalności i sytuacji finansowej małej instytucji płatniczej. Stosownie do art. 103 ust. 4 w związku z art. 117s ust. 3 u.u.p. pracownicy Urzędu KNF po okazaniu legitymacji służbowej oraz doręczeniu upoważnienia wydanego przez Przewodniczącego KNF lub upoważnioną przez nią osobę maja prawo do: 1) wstępu do pomieszczeń kontrolowanego podmiotu; 2) swobodnego dostępu do oddzielnego pomieszczenia biurowego i środków łączności; 3) wglądu do dokumentów kontrolowanego
Na podstawie zaś art. 117s ust. 7 pkt 2 u.u.p., KNF może wydać decyzję o zakazie wykonywania działalności w charakterze malej instytucji płatniczej, w przypadku gdy stwierdzi rażące naruszenie warunków wymaganych prawem do prowadzenia działalności w charakterze małej instytucji płatniczej lub wynikających z przepisów ustawy obowiązków związanych z prowadzeniem działalności w charakterze małej instytucji płatniczej.
Podstawę faktyczną decyzji z kolei stanowiło niewykonanie przez spółkę obowiązku przekazania informacji i wyjaśnień określonych w piśmie KNF z dnia 26 września 2022 r., uniemożliwienie przeprowadzenia przez KNF kontroli w spółce oraz nieprzekazanie informacji sprawozdawczych o łącznej wartości i liczbie transakcji płatniczych wykonanych przez spółkę w III kwartale 2022 r.
Okoliczności ww. naruszeń Komisja ustaliła zgodnie z przepisami procedury administracyjnej, w tym art. 6 k.p.a. ("Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa."), art. 7 k.p.a. ("W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli."), art. 7a § 1 k.p.a. ("Jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ."), art. 8 § 1 k.p.a. ("Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania."), art. 77 § 1 k.p.a. ("Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.") oraz art. 80 k.p..a ("Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona."). Ponadto uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymaganiom z art. 107 § 3 k.p.a., pozwala na poznanie motywów, jakimi KNF kierowała się przy podjęciu rozstrzygnięcia i nie ma podstaw do uznania, że doszło do naruszenia zasady przekonywania.
I tak, prawidłowo organ uznał, że nieobecność spółki (tj. jej zarządu, prokurenta, pracownika lub innej upoważnionej osoby) w dniu (tj. 29 sierpnia 2022 r.) i w miejscu kontroli (siedziba spółki - ul. [...], [...] K.), przy jednoczesnym wykazaniu prawidłowego doręczenia zawiadomienia o zamiarze przeprowadzenia kontroli przez organ nadzoru, jest wystarczającą podstawą do przyjęcia, że stan ten wyczerpał znamiona niepoddania się kontroli.
Przywołane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz w skardze okoliczności związane z nieobecnością prezesa zarządu w miejscu kontroli z uwagi na brak możliwości powrotu do Polski nie może zmienić kwalifikacji stanu faktycznego w ww. zakresie jako naruszenia. Bez znaczenia jest przy tym wyrażenie przez prezesa spółki gotowości do udziału w takiej kontroli, po 6 miesiącach od daty, w której kontrola miała zostać przeprowadzona.
W tym zakresie należy uwzględnić następujące okoliczności.
Po pierwsze, skarżąca została prawidłowo powiadomiona o kontroli.
Po drugie, spółka posiada prawidłowo powołany i obsadzony organ w postaci zarządu, który prowadzi sprawy spółki i reprezentuje ją, również wobec organów administracji. Spółka ustanowiła też prokurenta (od 2019 r.), którego ustawowy zakres umocowania upoważnia go do podejmowania czynności sądowych i pozasądowych w imieniu spółki.
Po trzecie, spółka mogła wyznaczyć osobę do udziału w czynnościach kontrolnych. Poza tym KNF pouczyła spółkę o możliwości przeprowadzenia kontroli bez konieczności obecności fizycznej kontrolowanego i wykonania czynności kontrolnych zdalnie. W tym celu KNF przekazała spółce stosowny formularz udzielenia zgody. Spółka pomimo stworzonych jej ułatwień nie skorzystała z tej możliwości.
Po czwarte, spółka nie skorzystała również z możliwości zwrócenia się do KNF o przesunięcie terminu kontroli. W zawiadomieniu podano telefoniczny numer kontaktowy do organu. Gdyby więc po stronie skarżącej spółki była rzeczywista wola umożliwienia organowi przeprowadzenia kontroli, to nie było przeszkód, by skontaktować się telefonicznie z organem przed dniem planowanej kontroli, powiadomić o zaistniałej sytuacji i spróbować uzgodnić nowy - odpowiedni - dla obu stron termin kontroli. Takich działań jednak spółka nie podjęła, co należy ocenić jako brak woli umożliwienia przeprowadzenia kontroli.
Również bezsporne są okoliczności niewykonania obowiązku przekazania informacji i wyjaśnień określonych w piśmie KNF z dnia 26 września 2022 r.
KNF w ww. piśmie wezwała spółkę do przekazania w terminie 3 dni informacji na temat sposobu realizacji przez Spółkę obowiązku przechowywania dokumentów niezbędnych do wykazania spełniania warunków wymaganych do wykonywania działalności przez okres co najmniej 5 lat od ich wytworzenia lub otrzymania oraz informacji na temat miejsca przechowywania przez spółkę tych dokumentów. Ponadto KNF wezwała do przedstawienia opisu procesu realizacji usług płatniczych oraz opisu ewentualnych innych świadczonych przez spółkę usług związanych z transakcjami płatniczymi wraz z regulaminami tych usług lub przykładowymi umowami na ich świadczenie. Spółka została poinformowana, że niewykonanie lub nieprawidłowe wykonanie wskazanego obowiązku przekazania wymaganych informacji stanowić może podstawę do zastosowania przez KNF przewidzianych prawem środków i sankcji nadzorczych, włącznie z zakazem prowadzenia działalności w charakterze małej instytucji płatniczej.
Spółka nie udzieliła odpowiedzi na pismo.
Także bez naruszenia prawa organ ustalił, że spółka uchybiła terminowi na przekazanie informacji o łącznej wartości i liczbie transakcji płatniczych wykonanych w trzecim kwartale 2022 r. Informacje te przekazała, za pośrednictwem aplikacji sprawozdawczej udostępnionej na stronie KNF, dopiero w dniu 12 stycznia 2023 r., a zatem po upływie ustawowego terminu.
Zgodnie z przywołanym wyżej art. 117r ust. 1 pkt 1 lit. a) u.u.p., mała instytucja płatnicza przekazuje KNF informacje o łącznej wartości i liczbie transakcji płatniczych wykonanych, w tym przez jej agentów, w danym kwartale - w terminie do ostatniego dnia miesiąca następującego po miesiącu kończącym dany kwartał.
Wskazać należy, że strona w skardze i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powołała się ww. zakresie na okoliczność, że wymagane raporty były składane przy użyciu poprzedniego numeru i nazwy spółki oraz sformułowała zarzut, że KNF nie dokonała kontroli, czy doszło do wadliwego dołączenia ich pod numerem właściwym dla spółki jako biura usług płatniczych a także, czy dokumentacja dotycząca spółki nie została automatycznie wysyłana i zapisywana pod innym numerem rejestrowym małej instytucji płatniczej działającej poprzednio jako [...] sp. z o.o.
Należy wskazać, że przedstawiona w ww. zakresie argumentacja nie wpływa na obiektywny fakt niezłożenia sprawozdania w ustawowym terminie.
Prawidłowość (w tym terminowość) wykonania obowiązków informacyjnych obciąża spółkę. Ją też obciąża wykazanie, że z ww. obowiązków się wywiązała.
KNF wyczerpująco i przekonująco w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wykazała przyjęte założenia oraz podstawy kwalifikacji prawnej ustalonego faktycznego oraz zasadność wyboru i konkretyzacji zastosowanej sankcji. Wobec jednoznaczności ustaleń w powyższym zakresie zbyteczne było prowadzenie dalszego postępowania dowodowego.
KNF - jako niezależny, kolegialny i specjalistyczny organ państwowy - korzysta z istotnej swobody decyzyjnej w zakresie wyboru i konkretyzacji prawnie przewidzianych środków nadzorczych w celu zapewnienia skutecznego osiągnięcia celów ogólnych nadzoru nad rynkiem finansowym, a więc zapewnienia prawidłowego funkcjonowania tego rynku, jego stabilności, bezpieczeństwa i przejrzystości oraz zaufania do niego, a także zapewnienia ochrony interesów uczestników tego rynku również poprzez rzetelną informację dotyczącą jego funkcjonowania, przez realizację celów szczególnych określonych w ustawach sektorowych.
Również kwalifikacja - jako rażącego - naruszenia wynikających z przepisów ustawy o usługach płatniczych obowiązków związanych z prowadzeniem działalności w charakterze małej instytucji płatniczej, o których mowa w art. 102 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 117s ust. 3, art. 103 ust. 1 i 4 w zw. z art. 117s ust. 3 oraz art. 117r ust. 1 pkt 1 lit. a) tej ustawy, została dokonana prawidłowo w warunkach i w granicach swobody specjalistycznej oceny ustalonych okoliczności faktycznych na tle zidentyfikowanych przez KNF uwarunkowań i kierunków skutecznej realizacji celów nadzoru nad całym rynkiem finansowym, a więc jego prawidłowego funkcjonowania, stabilności, bezpieczeństwa, przejrzystości, zaufania użytkowników oraz zapewnienia ochrony ich interesów.
Dokonany w ramach wykonywania kompetencji uznaniowej wybór rodzaju sankcji w postaci zakazu wykonywania działalności należy ocenić jako racjonalnie uzasadniony, adekwatny i proporcjonalny. W przedmiotowej sprawie nie doszło zatem do przekroczenia granic administracyjnej swobody konkretyzacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 17 września 2024 r. sygn. akt II GSK 713/21).
Oczywiście niezasadny jest zarzut skargi odnoszący się do naruszenia zasady równego traktowania jednostki przez władze publiczne (zarzut ten w skardze powiązano z naruszeniem m.in. art. 8 k.p.a.). Skarżąca nie przywołała żadnych weryfikowalnych okoliczności potwierdzających jej zarzuty w ww. zakresie.
Z tych względów Sąd uznał, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa, a dodatkowo Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.
Na koniec negatywnie należy ocenić praktykę wspierania argumentacji w sprawie przywołanymi in extenso w skardze i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (i do niego dołączonymi) wiadomościami mailowymi strony kierowanych do organu nadzoru, w których to wiadomościach ich daty, adresaci i odbiorcy oraz przedmiot zapisane są cyrylicą.
W Polsce - w sądach i innych urzędach - obowiązuje język polski. W tym języku należy komunikować się z organami w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej. W języku polskim proceduje także Sąd. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, wyrażonym w postanowieniu z dnia 24 lipca 2013 r., sygn. akt III CZ 34/13, jeśli od treści dokumentu sporządzonego w języku obcym zależy dalszy tok postępowania, to należy dokonać jego oficjalnego tłumaczenia, tylko bowiem tłumaczenie dokonane przez tłumacza przysięgłego może stanowić miarodajny punkt odniesienia dla decyzji procesowych sądu; znajomość języka obcego przez strony lub członków składu orzekającego nie ma w tym wypadku żadnego znaczenia. Musi istnieć zobiektywizowany - niezależny od umiejętności językowych poszczególnych osób oraz od sposobu objaśniania przez nich pojęć wyrażanych w języku obcym - punkt odniesienia pozwalający na rzeczową, bezstronną interpretację tekstu.
Dlatego poza kompetencją pełnomocnika strony leżało tłumaczenie - obcojęzycznych elementów - poszczególnych wiadomości kierowanych przez stronę do organu nadzoru.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło