VI SA/Wa 1134/16
WyrokWSA w Warszawie2017-02-09
Skład orzekający: Urszula Wilk, Ewa Frąckiewicz, Agnieszka Łąpieś-Rosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Główny Inspektor Farmaceutyczny, rozpatrując ponownie sprawę po uchyleniu jego poprzedniej decyzji przez WSA, prawidłowo uwzględnił wskazania sądu zawarte w wyroku z dnia 1 czerwca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2611/14, poprzez analizę całości zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności obu wydań gazety "P.", czy też ograniczył się jedynie do jednego wydania, naruszając tym samym art. 153 PPSA?Ratio decidendi
Główny Inspektor Farmaceutyczny naruszył art. 153 PPSA, nie uwzględniając w pełni wskazań sądu zawartych w poprzednim wyroku. Organ odwoławczy, rozpatrując ponownie sprawę, ograniczył się do analizy jednego wydania gazety "P.", podczas gdy materiał dowodowy obejmował dwa wydania, co stanowiło podstawę rozstrzygnięcia organu I instancji. Brak analizy całości materiału dowodowego stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 KPA, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego (GIF) w przedmiocie umorzenia postępowania w części dotyczącej nakazania zaprzestania reklamy apteki oraz nałożenia kary pieniężnej. Wcześniejsza decyzja GIF została uchylona przez WSA z powodu wadliwości formalnych. W ponownym postępowaniu GIF, uwzględniając częściowo uwagi sądu, umorzył postępowanie w części dotyczącej nakazania zaprzestania reklamy, ale nałożył karę pieniężną za prowadzenie reklamy aptek poprzez umieszczenie ich danych w gazecie "P.". Skarżąca spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię zakazu reklamy aptek oraz nierówne traktowanie w porównaniu do wydawcy gazety. WSA uznał skargę za zasadną z powodu naruszenia art. 153 PPSA przez GIF.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego i zasądził od niego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2017 r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w części dotyczącej nakazania zaprzestania prowadzenia reklamy apteki oraz nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz skarżącej F. Sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. Główny Inspektor Farmaceutyczny po rozpatrzeniu odwołania F. Sp. z o.o. z siedzibą w P. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., znak: [...], którą organ:
1. stwierdził naruszenie przez F. Sp. z o.o. z siedzibą w P. art. 94a ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne poprzez prowadzenie reklamy działalności aptek ogólnodostępnych "A." w K. , ul. [...] i "A." w G., ul. [...], tj. zachęcanie do zakupów w w/w aptekach przez umieszczenie w dwumiesięczniku "P." danych dotyczących nazw i adresów przedmiotowych aptek obok reklam suplementów diety oraz produktów leczniczych z podanymi cenami sugerowanymi dla pacjenta i nakazał zaprzestanie jej prowadzenia;
2. nałożył na powyższą spółkę karę pieniężną w wysokości 10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych) na podstawie art. 129b ust. 1 i 2 ustawy - Prawo farmaceutyczne;
3. nakazowi określonemu w pkt 1 nadał rygor natychmiastowej wykonalności,
uchyla zaskarżoną decyzję w całości i orzekł w następujący sposób:
1. umorzył postępowanie w części dotyczącej nakazania F. Sp. z o.o. z siedzibą w P. zaprzestania prowadzenia reklamy działalności aptek ogólnodostępnych "A." w K., ul. [...] i "A." w G., ul. [...], polegającej na umieszczeniu w dwumiesięczniku "P." danych nazw i adresów przedmiotowych aptek obok reklam suplementów diety oraz produktów leczniczych z podanymi cenami sugerowanymi dla pacjenta, wobec zaniechania przez spółkę powyższych działań;
2. nałożył na F. Sp. z o.o. z siedzibą w P. karę pieniężną w wysokości 5 000 zł (pięć tysięcy złotych) za prowadzenie reklamy działalności aptek ogólnodostępnych "A." w K., ul. [...] i "A." w G., ul. [...], polegającej na umieszczeniu w dwumiesięczniku "P." danych nazw i adresów przedmiotowych aptek obok reklam suplementów diety oraz produktów leczniczych z podanymi cenami sugerowanymi dla pacjenta.
Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 112 ust. 3 i art. 115 pkt 4 w związku z art. 94a ust. 1 oraz art. 129b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271, ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23), w komparycji decyzji wskazano też, że uwzględnia ona wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 czerwca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 709/13.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w [...] (dalej: "WIF"):
Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., znak; [...],[...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w [...] (dalej: "WIF"):
1. stwierdził naruszenie przez F. Sp. z o.o. z siedzibą w P. art. 94a ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne (dalej: "u.p.f."), poprzez prowadzenie reklamy działalności aptek ogólnodostępnych:
a. "A.", K., ul. [...];
b. "A.", G., ul. [...], polegającej na zachęcaniu do dokonywania zakupów przez pacjentów w ww. aptekach poprzez umieszczanie na stronach dwumiesięcznika zatytułowanego "P.", zamieszczonego w prasie oraz rozprowadzanego do skrzynek pocztowych pacjentów, danych dotyczących nazw i adresów aptek obok reklam suplementów diety i produktów leczniczych z podanymi cenami sugerowanymi dla pacjenta i nakazał zaprzestania jej prowadzenia;
2. na podstawie art. 129b ust. 1 i 2 ustawy, nałożył na przedsiębiorcę F. Sp. z o.o. z siedzibą w P. karę pieniężną w wysokości 10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych);
3. nakazowi zawartemu w pkt 1 nadał rygor natychmiastowej wykonalności.
Strona wniosła od decyzji odwołanie do Głównego Inspektora Farmaceutycznego (dalej: "GIF"), zarzucając jej naruszenie następujących przepisów: art. 6, art. 8, art. 9, art. 11, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 94a i art. 129b u.p.f.
GIF, decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., znak: [...], utrzymał w całości decyzję organu pierwszej instancji w mocy.
Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dalej: "WSA", który wyrokiem z dnia 1 czerwca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2611/14, WSA uchylił zaskarżoną decyzję GIF. Sąd dostrzegł, że WIF powołał się w swojej decyzji na dwóch różnych przedsiębiorców oraz różne apteki. W konsekwencji niemożliwym było stwierdzenie, którego przedsiębiorcy i których aptek dotyczy przedmiotowa decyzja, a jej rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie nie spełniają wymogów art. 107 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.").
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Główny Inspektor Farmaceutyczny wydał opisaną na wstępie decyzję.
Organ uwzględniając uwagi zawarte w wyroku WSA z dnia 1 czerwca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2611/14, GIF ustalił, że F. Sp. z o.o. z siedzibą w P. prowadzi dwie apteki: "A." w K., ul. [...] (zezwolenie WIF z dnia [...] października 2010 r., znak: [...]) i "A." w G., ul. [...] (zezwolenie WIF z dnia [...] listopada 2011 r., znak: [...]). Wskazał, że przedmiotem postępowania jest gazeta "P." (nr [...] październik 2013 r.). Jest to kilkustronicowa gazeta, która na pierwszej stronie zawiera tytuł, informacje o numerze wydania, nakładzie (600 000 egzemplarzy) oraz o tym, że jest to dwumiesięcznik, egzemplarz bezpłatny. Gazetę wypełniają w przeważającej części tzw. moduły, w których umieszczone są zdjęcia i krótkie opisy produktów leczniczych, suplementów diety, wyrobów medycznych i kosmetyków z podaniem cen. Każda z cen opatrzona jest informacją: "sugerowana cena dla pacjenta" i znakiem "*", którego wyjaśnienie znajduje się w dolnej części każdego z modułów: "sugerowana cena producenta w okresie promocji". Na pierwszej i ostatniej stronie znajdują się natomiast (wyraźnie widoczne, napisane dużą, pogrubioną czcionką) nazwy aptek z podaniem danych adresowych i godzin otwarcia, w tym informacje o przedmiotowych aptekach strony (dowód: przykładowe egzemplarze gazetki). Gazeta ukazuje się na terenie województwa [...] (dowód: Umowa Ramowa z dnia [...] lutego 2012 r.).
Wydawcą gazety jest M. Sp. z o.o. z siedzibą w O.. Strona zleciła wydawcy umieszczenie w odpowiednim module informacji o lokalizacji i godzinach otwarcia swoich aptek (dowód: Umowa Ramowa z dnia [...] lutego 2012 r.). Umowa została wypowiedziana przez stronę "po wydaniu pierwszej decyzji ostatecznej przez organy inspekcji farmaceutycznej w przedmiocie stwierdzenia, że taka działalność stanowi reklamę" (dowód: pismo strony z dnia 28 września 2015 r., oświadczenie o wypowiedzeniu umowy).
Powołując art. 94a ust. 1 u.p.f. organ wskazał na zakaz reklamy aptek. Jednocześnie podniósł, że wobec braku ustawowej definicji "reklamy aptek" sposób rozumienia tego pojęcia został wypracowany w doktrynie i orzecznictwie. Organ wywodził, że "za reklamę działalności apteki należy uznać każde działanie, skierowane do publicznej wiadomości, niezależnie od sposobu i metody jego przeprowadzenia oraz środków użytych do jego realizacji, jeżeli jego celem jest zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych i wyrobów medycznych oferowanych w danej aptece".
Odnosząc do niniejszej sprawy treść art. 94a ust. 1 u.p.f. GIF ocenił przedmiotową gazetę jako naruszającą zakaz reklamy aptek i ich działalności.
Organ wskazywał, że ma świadomość ustanowionego w art. 94a ust. 1 zd. 2 u.p.f. wyłączenia spod zakazu reklamy aptek informacji o lokalizacji i godzinach otwarcia apteki. Niemniej jednak pozostaje na stanowisku, że dane powyższego rodzaju nie naruszają zakazu reklamy aptek i ich działalności, jeśli nie są elementem szerszego przekazu, mogącego zachęcać do zakupu w konkretnych aptekach.
Umieszczenie danych przedmiotowej apteki na zlecenie strony postępowania w czasopiśmie "P." stanowi, w ocenie GIF, działanie podjęte w celu zwiększenia poziomu sprzedaży w prowadzonych przez spółkę aptekach. Czasopismo, z perspektywy przeciętnego czytelnika, jawi się przecież jako jeden (całościowy, złożony) przekaz. Stąd, odbiorca może skojarzyć reklamy przedstawionych w gazetce produktów z ofertą (asortymentową, jak również cenową) aptek przedstawionych na jednej ze stron.
Samo odzwierciedlenie cen rzeczywiście obowiązujących w aptekach, bądź jego brak, nie przesądza o reklamowym charakterze przekazu. Istotne jest natomiast, aby działanie miało niejako zachęcać do zakupu w danej aptece. W przedmiotowej gazetce, przy cenach produktów podawana jest informacja: "cena sugerowana dla pacjenta" oraz znaczek "*". Wyjaśnienie znajdujące się w dolnej części każdego z modułów brzmi: "cena sugerowana przez producenta w okresie promocji'. Taki komunikat, zdaniem organu, przemawia za powiązaniem przez przeciętnego odbiorcę przedstawionej w gazecie oferty z ofertą aptek, których dane są w niej umieszczone. Promocja nie obowiązuje przecież w stosunku do danego produktu w jakiejkolwiek placówce, w której jest dostępny, ale w punktach określonego przedsiębiorcy. Takie wnioski wzmaga również fakt, że kilkustronicowa gazetka składa się w zasadzie wyłącznie z jednego artykułu, reklam produktów z podaniem cen i informacją o aptekach (noszących w większości identyczne/podobne nazwy). Z pewnością zauważy to krytyczny i uważny konsument (odpowiadający modelowi, na jaki powołuje się strona) analizujący treść dwumiesięcznika. Nie będzie on przecież poszukiwał produktów w podanych "cenach sugerowanych" w innych aptekach, niż wskazane w gazecie.
Zdaniem organu nie sposób przyjąć, że w czasopiśmie "P." mamy do czynienia jedynie z reklamą prezentowanych w niej produktów - tylko w miejscach oznaczonych słowem "reklama". Takiego rodzaju oznaczenia nie determinują, czy dana aktywność jest reklamą apteki i jej działalności w rozumieniu nadanym przez art. 94a ust. 1 u.p.f. i orzecznictwo sądów administracyjnych. Ponadto, w obowiązującym stanie prawnym, prowadzenie reklamy produktów leczniczych, o której mowa w art. 52 u.p.f., w żaden sposób nie wyklucza, że jednocześnie może ona (realnie) stanowić reklamę apteki lub jej działalności, zakazaną przez art. 94a ust. 1 u.p.f. Istotne pozostaje również to, że przeciętny klient apteki nie posiada stosownej wiedzy z zakresu prawa farmaceutycznego, pozwalającej na odróżnienie reklamy produktów leczniczych od reklamy aptek w ich ustawowym rozumieniu. Prawne rozróżnienie tych reklam nie wpływa zatem na całościową ocenę czasopisma przez przeciętnego odbiorcę.
W ocenie Głównego Inspektora Farmaceutycznego, wyżej opisane działania strony miały na celu obejście przepisów prawa dotyczących zakazu prowadzenia reklamy aptek i ich działalności. Przedmiotowe materiały, pod pozorem neutralnej informacji rzekomo dotyczącej reklamy produktów leczniczych i suplementów diety, jak również przedstawienia cen sugerowanych przez producenta, służyły wzbudzeniu zainteresowania ofertą handlową prowadzonych przez stronę aptek.
Odnosząc się do argumentacji spółki dotyczącej jej ograniczonego wpływu na treść gazety (w tym umieszczenie danych przedmiotowej apteki w sąsiedztwie reklam produktów leczniczych i suplementów diety), organ zaznaczył, że umowa zlecenia zawarta między stroną a spółką M. Sp. z o.o. z siedzibą w O. w żaden sposób nie przenosi, czy też nie wyłącza ciążącego na zezwoleniobiorcy obowiązku przestrzegania zakazu reklamy apteki, ani też odpowiedzialności za ewentualne naruszenia. Spółka jako profesjonalny uczestnik obrotu, mając na uwadze rygorystyczny zakaz reklamowania aptek i ich działalności, powinna weryfikować sposób realizacji zawieranych przez nią umów. Z zebranych w sprawie dowodów wynika, że umowa z wydawcą gazetki "P." została zawarta jeszcze w 2012 r. Strona miała zatem wielokrotnie możliwość zapoznania się z treścią kolejnych wydań i dążyć do ewentualnej zmiany treści lub układu informacji zamieszczanych w gazecie. Skoro tego nie uczyniła, należy zatem uznać, że akceptowała formę w jakiej umieszczane są informacje o jej aptekach.
Organ wskazał też, że nałożenie kary nie jest uzależnione do faktu zaprzestania prowadzenia reklamy, natomiast wypowiedzenie umowy z wydawcą gazety uzasadnia umorzenie postępowania w części dotyczącej nakazania zaprzestania prowadzenia reklamy.
Organ odwoławczy uznał karę pieniężną w wysokości 5 000 zł za odpowiednią do okoliczności przedmiotowej sprawy.
Wskazał, że konstrukcja przepisu art. 129b ust. 2 u.p.f. (zwrot "nakłada") przesądza o konieczności nałożenia kary pieniężnej w przypadku naruszenia art. 94a ust. 1 u.p.f. Jednocześnie, obowiązujące przepisy nie stanowią o jakichkolwiek okolicznościach pozwalających na odstąpienie od jej nałożenia. Dotyczy to również zaprzestania prowadzenia reklamy jeszcze przed wydaniem decyzji. W konsekwencji, organ ma jedynie możliwość miarkowania kary (maksymalnie 50 000 zł) z uwzględnieniem przesłanek określonych w art. 129b ust. 2 u.p.f., w szczególności okresu, stopnia i okoliczności naruszenia, uprzedniego naruszenia przepisów.
Główny Inspektor Farmaceutyczny wskazał, że na ustalenie wysokości kary pieniężnej miały wpływ następujące okoliczności:
1. przedmiotem postępowania był jeden rodzaj działalności (gazetka "P."), wielość rodzajów naruszeń art. 94a ust. 1 u.p.f. stwierdzonych w postępowaniu mogłaby wpłynąć na wymierzenie wyższej kary;
2. postępowanie dotyczyło tylko jednego wydania gazetki (nr [....] październik 2013 r.), co przemawia za nałożeniem kary w dolnych granicach;
3. uwzględniając stan rzeczy istniejący w chwili wydawania niniejszej decyzji, w stosunku do spółki wydano decyzję nakładającą karę za prowadzenie reklamy apteki - decyzja WIF z dnia [...] marca 2015 r., znak: [...], utrzymana w mocy decyzją GIF z dnia [...] lipca 2015 r" znak: [...], WSA oddalił skargę w tym zakresie wyrokiem z dnia 21 marca 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 2582/15;
4. strona podjęła działania służące zaniechaniu naruszania art. 94a ust. 1 u.p.f. co stanowi "okoliczność łagodzącą";
5. nakład wydania to 600 000 egzemplarzy (strona podnosi w tym miejscu, że nie miała wpływu na tę okoliczność, jednak podejmując współpracę z M. Sp. z o.o. w ramach gazety "P.", niejako zgodziła się na umieszczanie danych swoich aptek w konkretnym periodyku o określonym nakładzie i zasięgu);
6. postępowanie dotyczyło prowadzenia reklamy dwóch aptek.
Skargę na opisaną wyżej decyzję wniosła F. Spółka z o.o. z siedzibą w P..
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 107 ust. 1 i 3 k.p.a., polegające na braku jakiegokolwiek wskazania lub wyjaśnienia, czy i jeśli tak, to z jakich przyczyn Organ wyłączył z niniejszego postępowania wydanie gazety numer [...] z marca 2013 r. (bowiem Organ jednoznacznie wskazuje, iż przedmiotem postępowania jest wyłącznie jedno wydanie gazety - z października 2013, numer [...]), podczas gdy z dotychczasowego toku sprawy wynika, iż przedmiotem postępowania było zarówno wydanie gazety z października 2013 r., numer [...] jak i z marca 2013 roku, numer [...], co stanowi również naruszenie art. 9 k.p.a.,
2. naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne, polegające na niewłaściwej wykładni tego przepisu oraz błędnym przyjęciu, że strona skarżąca, poprzez zlecenie zamieszczenia na łamach dwumiesięcznika "P." ogłoszeń informacyjnych o lokalizacji i godzinach pracy prowadzonych przez nią aptek, naruszyła zakaz prowadzenia działalności reklamowej aptek i punktów aptecznych, podczas gdy przepis ten wyraźnie wyłącza spod zakazu reklamy aptek informację o lokalizacji i godzinach pracy apteki,
3) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 6, 7, 8, 9, 11 k.p.a. polegające przede wszystkim na nierównym traktowaniu Strony oraz wydawcy gazety, tj. M. sp. z o.o. zarówno w zakresie zbierania materiału dowodowego jak i na etapie rozstrzygnięcia sprawy; co spowodowało, iż tożsame postępowanie w stosunku do M. sp. z o.o. zostało umorzone przez organ I instancji jako bezprzedmiotowe, natomiast w stosunku do Strony uznano, że prowadziła ona działalność reklamową i nałożono karę finansową.
Z najdalej idącej ostrożności procesowej zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 129b ust. 2 Prawa farmaceutycznego polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że kara w wysokości 5.000,00 zł jest adekwatna do stopnia rzekomego naruszenia.
Wskazując na powyższe uchybienia skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi rozwinięto przytoczone zarzuty.
Główny Inspektor Farmaceutyczny w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2016.1066 j.t.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.
Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. - Dz. U. 2016.718 j.t.).
Podkreślenia wymaga również, iż stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.
Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja narusza bowiem przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s a. skutkuje jej uchyleniem.
Podkreślenia przy tym wymaga, że Sąd nie jest organem odwoławczym od decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego i jego zadaniem nie jest dokonanie ponownej i własnej oceny sprawy. Zadaniem Sądu jest skontrolowanie zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej zgodności z prawem. W przedmiotowej sprawie wskazana ocena dokonywana była przy uwzględnieniu dyspozycji art. 153 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W wyroku z dnia 7 lutego 2013 r. (sygn. akt II OSK 1865/11; LEX nr 1293568) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania".
W wyroku z dnia 6 lutego 2013 r. (sygn. akt II GSK 2101/11) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "1. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych,
2. sformułowanie "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd" oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną istotnej zmianie przepisy" (LEX nr 1277944).
Z kolei w wyroku z dnia 21 sierpnia 2012 r. (sygn. akt II FSK 5/11) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "naruszenie art. 153 p.p.s.a. może polegać na pominięciu wiążącej oceny i przyjęciu stanowiska odmiennego niż z niej wynikające bądź niewykonaniu wytycznych, co do dalszego postępowania" (LEX nr 1244358).
W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu doszło do naruszenia art. 153 p.p.s.a. przez niepełne uwzględnienie wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2611/14.
W uzasadnieniu tego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] czerwca 2014 r. wskazał m.in., że organ I instancji wydając decyzję, w której komparycja i osnowa decyzji pomimo, że dotyczą tego samego postępowania różnią się od siebie, co powoduje, że decyzja nie jest jasna, pełna i nie nasuwająca wątpliwości co do zakresu rozstrzygnięcia, naruszył art. 107 § 1 k.p.a. w zakresie zarówno samego rozstrzygnięcia jak i uzasadnienia przedmiotowej decyzji. Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazał, że wyżej omówionej wady decyzji w zakresie naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. nie dostrzegł.
Sąd przypomniał, że obowiązkiem organu II instancji, jest ponownie rozpatrzeć sprawę i poddać analizie całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także decyzję organu I instancji.
Sąd uchylił jedynie decyzję zaskarżoną organu II instancji, gdyż materiał w sprawie został zgromadzony w sposób prawidłowy, tak więc organ II instancji rozpatrując ponownie sprawę miał uchylić decyzję organu I instancji i orzec co do istoty sprawy formułując w sposób prawidłowy osnowę decyzji oraz jej uzasadnienie.
Rozpatrując ponownie sprawę i wydając zaskarżoną decyzję Główny Inspektor Farmaceutyczny wskazał prawidłowo nazwy i adresy aptek prowadzonych przez skarżącą spółkę, choć w komparycji decyzji nie ustrzegł się omyłki wskazując, iż uwzględnia ona wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 czerwca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 709/13. Organ nie poddał jednak analizie całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, na co słusznie zwraca uwagę skarżąca.
W znajdującym się w aktach administracyjnych zawiadomieniu strony skarżącej o wszczęciu postępowania w przedmiocie prowadzenia zabronionej reklamy działalności aptek ogólnodostępnych wskazano na treść dwumiesięcznika "P." - nr [...] z marca 2013 r. W aktach zgromadzono kopię tego numeru wskazanego dwumiesięcznika oraz kopię numeru [...] z października 2013 r. Decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] stycznia 2014 r. odnosiła się do obydwu tych wydań wskazanego periodyku uwzględniając ich treść jako niedozwoloną reklamę aptek oraz wielkość ich nakładów jako jedną z przesłanek określenia wysokości kary.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Główny Inspektor Farmaceutyczny wyraźnie wskazał, że przedmiotem postępowania jest gazeta "P." - nr [...] październik 2013 r. Również ustalając wysokość kary pieniężnej organ wskazał, że postępowanie dotyczyło tylko jednego wydania gazetki nr [...] październik 2013 r.
W tym miejscu przypomnieć należy, że istotą postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy, która była przedmiotem rozpatrzenia i rozstrzygnięcia organu I instancji. Organ odwoławczy nie może ograniczyć się do kontroli zaskarżonej decyzji obejmującej jedynie niektóre elementy stanu faktycznego, co ewidentnie miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Przy tym Główny Inspektor Farmaceutyczny w żaden sposób nie wyjaśnił tego pominięcia.
Tym samym zdaniem Sądu, wydając przedmiotową decyzję, organ dopuścił się obrazy normy prawnej wyrażonej w przepisie art. 153 p.p.s.a. przez niepełne uwzględnienie wskazań co do dalszego postępowania. To jest brak poddania analizie całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji tego uchybienia - również, mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. - polegającego na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonaniu w następstwie tego nieprawidłowej (niepełnej) oceny sprawy.
Tym samym organ administracji, rozpatrując ponownie niniejszą sprawę, dopuścił się także naruszenia przepisu art. 8 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa.
Naruszenie wspomnianych przepisów mogło mieć - w ocenie Sądu - istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, a więc stanowi dostateczną podstawę prawną do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji.
Jednocześnie wobec niepełnej oceny sprawy przedwczesne jest odnoszenie się do zarzutów skarżącej dotyczących naruszenia prawa materialnego.
Rzeczą Głównego Inspektora Farmaceutycznego będzie zatem ponowne rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie z uwzględnieniem powyższych wskazań, a przez to pełne wykonanie wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 czerwca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2611/14.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło