VI SA/Wa 1150/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2010 r. sprawy ze skargi "D." S.A. z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego udzielonego na wzór użytkowy pt.: "Z." nr [...] oddala skargę Firma D. S.A. z siedzibą w W. wniosła do tutejszego Sądu skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lipca 2007r. nr [...], działającego w trybie spornym, o oddaleniu wniosku tejże spółki o unieważnienie prawa ochronnego nr [...] udzielonego na wzór użytkowy pt. Z. na rzecz J. M. z powodu niewykazania przez wnioskodawcę interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu (art. 89 ust. 1 w zw. z art. 100 p.w.p.). Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2005 r., wydaną na podstawie art. 77, art. 11 w zw. z art. 82 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117) oraz art. 315 ust. 3 i art. 52 w zw. z art. 100 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117, z późn. zm., p.w.p.), po rozpatrzeniu zgłoszenia dokonanego w dniu [...] grudnia 2000 r. udzielono p. J. M., [...] (uprawnionemu), prawa ochronnego na wzór użytkowy pt.: "Z." Wniosek o unieważnienie prawa ochronnego nr [...] na wzór użytkowy pt.: "Z." złożyła w dniu [...] października 2005 r. D. S.A. z siedzibą w W. W złożonym wniosku został podniesiony zarzut, iż w świetle znanych spółce rozwiązań przedmiot wzoru nie spełniał warunków definicji wzoru użytkowego (art. 94 p.w.p) i powodował, że D. S.A. nie będzie mogła produkować zamknięcia, bowiem we wzorze tym zawarta jest także ochrona konstrukcji. We wniosku podniesiono również zarzut braku nowości chronionego rozwiązania. Wywodząc posiadanie interesu prawnego w postępowaniu o unieważnienie wzoru, spółka D. podniosła, że jest producentem zakrywek do butelek a uprawniony ze spornego wzoru wystosował w dniu [...] września 2005 r. pismo do firmy C. (która jest odbiorcą zakrywek od Wnioskodawcy) o zawarcie umowy licencyjnej. D. przedłożyła również dowody, które w jej ocenie świadczą o udzieleniu spornego prawa ochronnego pomimo niespełnienia wymogu nowości w rozumieniu art. 94 ust. 1 p.w.p. W odpowiedzi na wniosek uprawniony J. M. wniósł o oddalenie żądania jako bezzasadnego ze względu na brak interesu prawnego wnioskodawcy a także uznał za pozbawione usprawiedliwionych podstaw merytoryczne zarzuty wobec udzielonego prawa. Odpierając zarzut braku legitymacji czynnej do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem firma D. w piśmie z dnia [...] maja 2005 r. stwierdziła, że jako producent ma interes prawny w niniejszym postępowaniu ponieważ uprawniony skierował swoje roszczenia do odbiorcy jego produktów i jest zagrożony interes techniczny i ekonomiczny spółki D. Następnie pismem z dnia [...] sierpnia 2006 r. w uzupełnieniu wniosku spółka D. wniosła dodatkowo o "dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony poprzez przyjęcie, że posiada interes prawny w przedmiotowym postępowaniu ponieważ jest producentem spornego wzoru i w związku z tym nie jest w stanie swobodnie wykonywać swojej działalności gospodarczej". Oddalając wniosek Urząd Patentowy RP stwierdził, że w świetle przedstawionych przez wnioskodawcę okoliczności jego interes prawny w domaganiu się unieważnienia przedmiotowego prawa ochronnego nie został wykazany. Organ podniósł, że z przedstawionych materiałów i wyjaśnień stron wynika, iż wnioskodawca jest jedynie producentem półfabrykatu, z którego dopiero u odbiorcy jego produkt nabiera ostatecznego kształtu o cechy na które zostało przyznane prawo wyłączne na przedmiotowy wzór. Tak więc zakres ochrony naruszany jest dopiero w momencie zamykania butelki, a nie już przy produkcji samej zakrywki. W ocenie organu wnioskodawca nie jest w żaden sposób ograniczony przez przedmiotowy wzór, nie musi ponosić z tego tytułu żadnych dodatkowych kosztów i nie stanowi konkurencji dla uprawnionego. Dowodem tego jest fakt, że uprawniony nie wystąpił do wnioskodawcy z roszczeniami a uczynił to jedynie wobec odbiorcy. W skardze na powyższą decyzję Urzędu Patentowego RP spółka D. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo. Zdaniem skarżącej organ nieprawidłowo stwierdził brak interesu prawnego wnioskodawcy. D. podniosła, że w toku postępowania przed Urzędem Patentowym, na rozprawie w dniu [...] lutego 2007 r. organ uznał, że spółka ma interes prawny i wydał w tej mierze postanowienie. W tym stanie rzeczy, zdaniem strony, w dalszym toku sprawy kwestia interesu prawnego nie powinna być rozważana. Ponadto zarzucono, że zakwestionowana decyzja nie spełnia warunków art. 107 § 3 k.p.a. bowiem zawiera same ogólniki i nie ustosunkowuje się do żadnego z przedłożonych dowodów. Jednocześnie wnioskodawca zwrócił uwagę na fakt, że w identycznej sprawie prowadzonej przez V. w Z. prawie ten sam skład Kolegium unieważnił przedmiotowe prawo ochronnego [...] między innymi z powodu braku cechy nowości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do argumentów zawartych w skardze organ podniósł, że faktycznie na posiedzeniu w dniu [...] lutego 2007 r. Urząd Patentowy RP, na podstawie słownych wyjaśnień wstępnie uznał interes prawny wnioskodawcy, gdyż wyjaśnienia te wskazywały na istnienie związku pomiędzy roszczeniami uprawnionego do klientów wnioskodawcy. Jednakże, jak podkreślił organ, związek ten nie został potwierdzony materiałami przedłożonymi przez wnioskodawcę po tym posiedzeniu. Gdy idzie o decyzję w sprawie z wniosku V. w Z. przytoczona sprawa ma zupełnie inny charakter i nie jest, wbrew twierdzeniom skarżącej, identyczna z niniejszą sprawą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości zarówno materialnych jak i procesowych aspektów stosunku administracyjnoprawnego, skonkretyzowanego w zaskarżonej decyzji. Dla wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego naruszała przepisy prawa materialnego lub przepisy procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zakwestionowanego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Przedmiotem skargi jest decyzja z dnia [...] lipca 2007r. nr [...], Urzędu Patentowego RP działającego w trybie spornym, o oddaleniu wniosku spółki D. o unieważnienie prawa ochronnego nr [...] udzielonego na wzór użytkowy pt. Z. na rzecz J. M. z powodu niewykazania przez wnioskodawcę interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu (art. 89 ust. 1 w zw. z art. 100 p.w.p.). Zgodnie z art. 89 ust. 1 w zw. z art. 100 p.w.p. prawo ochronne może być unieważnione na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny i wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki do uzyskania prawa ochronnego. Stosownie do art. 255 ust. 1 pkt 1 p.w.p. i art. 255 ust.4 p.w.p. sprawy o unieważnienie rozpatruje Urząd Patentowy RP w trybie postępowania spornego w granicach wniosku , przy czym w myśl art. 255(1) ust. 3 tej ustawy wniosek powinien zawierać wskazanie środków dowodowych. Z zestawienia powyższych przepisów wynika, że kwestia istnienia bądź nieistnienia interesu prawnego wnioskującego o unieważnienie udzielonego prawa ochronnego wysuwa się na plan pierwszy przed rozważeniem okoliczności czy zostały spełnione ustawowe warunki do uzyskania tego prawa. Ponieważ w niniejszej sprawie organ oddalił wniosek o unieważnienie prawa ochronnego nr [...] udzielonego na wzór użytkowy pt. Z. z powodu braku interesu prawnego wnioskodawcy tj. spółki D. słusznie poza rozważaniami organu (a teraz sądu administracyjnego) zostały pozostawione kwestie merytoryczne podnoszone przez skarżącą a odnoszące się do ustawowych warunków uzyskania przedmiotowego prawa. Wnioskodawca nie może bowiem zostać dopuszczony do wyjaśnienia kwestii merytorycznych dopóki nie wykaże kwestii pierwszorzędnej a mianowicie interesu prawnego w domaganiu się unieważnienia spornego prawa ochronnego. Niewątpliwie kwestia interesu prawnego powinna zostać rozstrzygnięta finalnie w decyzji organu uwzględniającej bądź oddalającej wniosek o unieważnienie prawa ochronnego. W razie stwierdzenia braku interesu prawnego wnioskodawcy organ wydaje decyzję w której wniosek o unieważnienie prawa ochronnego oddala. Zdaniem Sądu, nie ma zatem nie tylko potrzeby ale wręcz podstawy prawnej do wydania odrębnego postanowienia w zakresie istnienia interesu prawnego wnioskodawcy. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego niemożności ponownego rozważenia przez organ kwestii interesu prawnego wnioskodawcy po wydaniu postanowienia o uznaniu tego interesu prawnego stwierdzić należy, że powyższy zarzut nie zasługuje na uwzględnienie W niniejszej sprawie faktycznie, jak podaje strona skarżąca, organ na rozprawie w dniu [...] lutego 2007 r. "uznał interes prawny wnioskodawcy" (v. treść protokołu rozprawy tom I akt adm. str. 118). Zdaniem Sądu, powyższy zapis nie wskazuje jednak na to, że jest to postanowienie organu chociażby z tego powodu, że brak w nim elementów obligatoryjnych wymienionych w art. 124 k.p.a. Ale nawet gdyby uznać to stwierdzenie za postanowienie organu, jak chce tego skarżąca, to wydanie tego postanowienia nastąpiło bez podstawy prawnej. Zarówno przepisy kodeksu postępowania administracyjnego jak i przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej nie dają podstaw do wydawania odrębnego aktu orzekającego, czy określony podmiot jest stroną postępowania. Status strony wynika z przepisów prawa materialnego ustanawiających prawa lub obowiązki, a nie z uznania danego podmiotu za stronę przez organ administracyjny (v. przykładowo: wyroki NSA z dnia 30 czerwca 1986r. III SA 97/86, z dnia 10 marca 1989r. IV SA 1254/88). Reasumując ten wątek stwierdzić należy, iż wydanie przez Urząd Patentowy RP, w toku postępowania o unieważnienie prawa ochronnego, postanowienia o uznaniu interesu prawnego wnioskodawcy w żadnym razie nie niweczy możliwości dokonania odmiennej oceny w zakresie wzmiankowanego interesu w decyzji merytorycznej, kończącej postępowanie w sprawie. Przeciwnie, organ ma poczynić rozważania odnośnie omawianej kwestii dopiero w decyzji kończącej postępowanie w sprawie o unieważnienie prawa ochronnego. Jak już wspomniano, w rozpatrywanej sprawie oddalenie wniosku nastąpiło z powodu braku interesu prawnego spółki D. w domaganiu się unieważnienia spornego prawa. Skarżąca swój interes prawny do występowania w przedmiotowym postępowaniu wywodziła z wolności działalności gospodarczej (art. 20 Konstytucji RP i art. 6 ustawy o działalności gospodarczej). Wskazywała, że nie jest w stanie wykonywać swobodnie swojej działalności gospodarczej, skoro jest postrzegana przez swoich kluczowych odbiorców przez pryzmat zaskarżonej decyzji. Akcentowała, że gdyby decyzja nie została unieważniona, spółka musiałaby zaprzestać w tym obszarze swojej produkcji lub chociażby ją znacząco ograniczyć. Oddalając przedmiotowy wniosek organ stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał, że ma interes prawny w rozpatrywanym postępowaniu. Podniósł, że spółka D. jest producentem jedynie półproduktu zamknięcia objętego prawem ochronnym. Produkuje bowiem jedynie zakrywki, które dopiero u odbiorcy nabierają ostatecznego kształtu o cechy na które zostało przyznane prawo wyłączne na przedmiotowy wzór. Zdaniem Sądu, stanowisko organu jest prawidłowe. Niewątpliwie wnioskodawca jest jedynie producentem półfabrykatu, który to produkt nie posiada cech objętych prawem wyłącznym w decyzji z dnia Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2005 r. Z opisu ochronnego przedmiotowego wzoru użytkowego oraz jego zastrzeżeń ochronnych wynika, że zamknięcie butelki, zwłaszcza do napojów alkoholowych, jest znamienne tym, że w dolnej części kołpaka (1) poniżej poziomu nacięcia (4) znajduje się obwodowe wytłoczenie (5), nakładane na odpowiedni występ na materiale szyjki butelki, a na zewnętrznej powierzchni denka (2) i na pobocznicy kołpaka (1) znajdują się pola (A) i (B), w których umieszczone są holograficzne oznaczenia akcyzy oraz producenta, jak wskazuje się w opisie ochronnym, zamknięcie według wzoru łączy w sobie kilka funkcji, z których najważniejsze jest zabezpieczenie przed zsunięciem kołpaka w czasie próby zrywania nacięcia, a ponadto holograficzne oznaczenie akcyzy, oznaczenie producenta oraz plomba zawartości. Dokonując analizy opisu ochronnego stwierdzić trzeba, iż do wykonania zamknięcia zgodnego z przedmiotowym wzorem użytkowym nie było wystarczające wyprodukowanie przez wnioskodawcę elementu w postaci zakrywki. Uwzględniając wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2008r. sygn. akt II GSK 525/08 o oddaleniu skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie oddalającego skargę na decyzję o unieważnieniu spornego wzoru na wniosek złożony przez V. w Z. - do wykonania spornego wzoru oprócz zakrywki niezbędna jest, co najmniej butelka z karbikiem, gdyż pasek hologramowy wskazany w opisie wzoru uznany został za nie stanowiący elementu zamknięcia. W ocenie Sądu, stanowisko organu w niniejszej sprawie jest prawidłowe, gdyż zakres przedmiotowej ochrony naruszany był dopiero w momencie zamykania butelki, a nie już przy produkcji samej zakrywki. Pismo na które powołuje się skarżąca (z dnia [...] września 2005 r.) nie było skierowane do spółki D. (producenta zakrywek) ale do odbiorcy przedmiotowego elementu zamknięcia. Zarówno z tego pisma, jak i z innych okoliczności sprawy nie wynika, iż wnioskodawca jest czy też był ograniczony przez sporny wzór. W szczególności spółka D. nie wykazała, że musi ponosić z tego tytułu dodatkowe koszty a także, że stanowi konkurencję dla uprawnionego ze wzoru. Zdaniem Sądu, upatrywanie interesu prawnego w przepisach regulujących wolność gospodarczą, jak czyni to strona, wymaga potwierdzenia względów leżących u źródła powołanych przepisów w stanie faktycznym danej sprawy. W ocenie Sądu, na gruncie rozpoznawanej sprawy wnioskująca spółka wcale nie domagała się zapewnienia jej wolności, o której mowa w tych przepisach, gdyż w żaden sposób nie wykazała aby wolność prowadzenia przez nią działalności gospodarczej była zagrożona. Zdaniem Sądu, okoliczność wytwarzania jedynie wspomnianego na wstępie półproduktu zamknięcia objętego prawem ochronnym tj. zakrywki sama przez się nie kreuje interesu prawnego dla żądania unieważnienia przedmiotowego prawa ochronnego. Nie jest to bowiem okoliczność wystarczająca do uznania, iż zachodzi realne zagrożenie ze strony uprawnionego do wzoru dla prowadzenia przez skarżącą spółkę działalności gospodarczej w której wykorzystuje się pewien tylko element tego wzoru (a nie wzór jako taki). Podkreślenia przy tym wymaga, że uprawniony jak dotąd nie wystąpił wobec skarżącej spółki o zaprzestanie korzystania z elementu zastrzeżonego wzoru. Ponieważ przytoczone wyżej twierdzenia strony uzasadniające, jej zdaniem, interes prawny w domaganiu się unieważnienia spornego wzoru cechują się dużym stopniem ogólności i nie zostały w żaden sposób poparte dowodami za prawidłowe należy uznać stanowisko organu, który uznał, że spółka nie wykazała własnego, realnego interesu prawnego w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu interes prawny musi być własny (osobisty), nie można bowiem interesu prawnego wywodzić wyłącznie z sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeśli w konkretnej sprawie związki między nimi byłyby silne i nawet, gdy związki te miałyby charakter nie tylko faktyczny, ale i prawny. Ponadto musi być to interes rzeczywiście istniejącej a nie tylko przewidywalny w przyszłości, hipotetyczny. Z uwagi na to, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a