VI SA/Wa 1156/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi T. S. w przedmiocie wymierzenia grzywny Prezesowi Urzędu Patentowego RP z powodu bezczynności organu, po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 grudnia 2003 r., sygn. akt II SAB 195/03 w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej patentu na wynalazek 1. wymierza Prezesowi Urzędu Patentowego RP grzywnę w wysokości 10 000 zł (dziesięć tysięcy złotych); 2. zasądza na rzecz skarżącego T. S. od Urzędu Patentowego RP 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2006 r. w sprawie sygn. II GSK 35/06 uchylił zaskarżony przez T. S. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 1924/04 i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania zasądzając od Urzędu Patentowego RP na rzecz strony zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego został wydany w następującym stanie sprawy: Urząd Patentowy decyzją z [...] października 1992 r. udzielił na rzecz P. z D. patent nr 163338 na wynalazek "Sposób zabezpieczenia budowli, zwłaszcza budowli istniejących". Współtwórcą tego wynalazku był skarżący w rozpoznawanej sprawie T. S. Pismem z [...] czerwca 2003 r. skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] stycznia 1994 r. o wpisie patentu. W odpowiedzi Urząd Patentowy poinformował wnioskodawcę, że wniosek jest bezprzedmiotowy. T. S. wniósł skargę na bezczynność organu i Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 grudnia 2003 r., sygn. akt. II SAB 195/03 zobowiązał Urząd Patentowy do wydania decyzji w sprawie wniosku skarżącego z [...] czerwca 2003 r. W dniu 15 lipca 2004 r. T. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o wymierzenie grzywny Prezesowi Urzędu Patentowego na podstawie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a., z powodu niewykonania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2003 r. Zarzucił w uzasadnieniu, że pomimo znacznego upływu czasu od wydania wyroku (7 miesięcy) Urząd Patentowy nie wykonał nałożonego na niego obowiązku, wobec czego wezwał Prezesa Urzędu Patentowego do wydania decyzji zaznaczając, że wezwanie to należy traktować jako wypełnienie warunku do wniesienia skargi o wymierzenie grzywny. Jego zdaniem Urzędu Patentowego nie usprawiedliwia okoliczność, że akta sprawy znajdowały się w Sądzie Okręgowym w [...], gdyż wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie nie zawierał żadnej klauzuli, która warunkowałaby bieg terminu do wykonania wyroku od zwrotu wypożyczonych do Sądu Okręgowego w [...] akt postępowania w sprawie patentu. Zarzucił także, że Urząd Patentowy nie występował o zwrot akt administracyjnych, wypożyczonych temu Sądowi w 1999 r. Akta administracyjne zostały przesłane z Sądu Okręgowego w [...] do Urzędu Patentowego za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - w celu umożliwienia udzielenia odpowiedzi na skargę. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wnosił o jej oddalenie jako bezzasadnej. W jego ocenie nie było możliwe rozpatrzenie wniosku skarżącego z dnia [...] czerwca 2003 r., gdyż toczy się postępowanie cywilne przed Sądem Okręgowym w [...] o wywłaszczenie obecnie uprawnionego z patentu i przeniesienie praw wyłącznych na rzecz twórców. Wydanie decyzji w sprawie unieważnienia prawa z patentu organ uzależnił od uprzedniego rozstrzygnięcia sporu toczącego się przed Sądem. Wskazał także, że decyzja o udzieleniu patentu została wydana w dniu [...] października 1992 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 lipca 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 1924/04, oddalił skargę T. S. w przedmiocie wymierzenia grzywny Prezesowi Urzędu Patentowego RP z powodu bezczynności organu po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 grudnia 2003 r., sygn akt II SAB 195/03. Stwierdził w uzasadnieniu, że do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy zastosować art. 286 § 2 p.p.s.a. stanowiący, że termin do załatwienia sprawy przez organ administracyjny liczy się od doręczenia organowi akt sprawy. W sprawie sygn. II SAB 195/03 Urzędowi Patentowemu został doręczony jedynie odpis wyroku kończącego postępowanie w tej sprawie, zaś akta administracyjne sprawy zostały zwrócone Sądowi Okręgowemu w [...]. Urząd Patentowy otrzymał je dopiero w związku z wniesieniem przedmiotowej skargi. Sąd uznał zatem, że termin do wykonania przez Urząd Patentowy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 grudnia 2003 r. nie zaczął biec, ponieważ nie spełnione zostało wymaganie z art. 286 § 1 p.p.s.a., tj. zwrot przez sąd akt administracyjnych organowi administracji publicznej wraz z odpisem orzeczenia. T. S. wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżając orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 154 § 1 w związku z art. 286 § 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu podnosił, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie zobowiązujący Urząd Patentowy do wydania decyzji zapadł pod rządami ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sadzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.), a nie pod rządami ustawy p.p.s.a. Skarżący wskazał, że w ustawie o NSA nie było przepisu odpowiadającego unormowaniom art. 286 § 2 p.p.s.a. Tym samym ustalenie terminu wykonalności wyroku wydanego w poprzednim stanie prawnym na podstawie unormowań późniejszych jest stosowaniem prawa wstecz. Nie ma także zastosowania w rozpoznawanej sprawie art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U, Nr 153, poz. 1271 ze zm.), gdyż przepis ten dotyczy spraw, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. a postępowanie nie zostało zakończone do dnia wejścia w życie p.p.s.a., przewidując ich kontynuację według nowego stanu prawnego. Skarżący wywodził, że Sąd dokonał błędnej wykładni przepisów art. 286 § 1 i 2 p.p.s.a. Nie można przyjąć, że termin do wykonania wyroku rozpocznie bieg dopiero od chwili zwrotu akt przez sąd powszechny, któremu w niniejszej sprawie akta zostały wysłane po wydaniu wyroku, gdyż sąd ten nie uczestniczył w procedurze sądowoadministracyjnej i nie dotyczył go art. 286 § 1 i 2 p.p.s.a. Zdaniem skarżącego początkiem biegu terminu do wykonania wyroku ze skargi na bezczynność organu powinien być dzień uprawomocnienia się tego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny uchylając zaskarżony wyrok i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie wskazał w uzasadnieniu, że: - przyznał rację skarżącemu, co do kwalifikacji naruszenia art. 154 § 1 p.p.s.a. jako naruszenia prawa materialnego, ponieważ przepis ten, jakkolwiek zamieszczony w ustawie proceduralnej, jest materialnoprawną podstawą wymierzenia grzywny organowi administracyjnemu, który nie wykonał wyroku sadowego. - za trafny uznał zarzut, że art. 286 § 1 p.p.s.a nie miał zastosowania w odniesieniu do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 grudnia 2003 r., ponieważ ten wyrok został wydany przed wejściem w życie p.p.s.a. Stosownie do obowiązującego wówczas art. 57 ustawy o NSA, orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego były prawomocne od dnia ich wydania. W dniu wejścia w życie p.p.s.a., tj. 1 stycznia 2004 r. postępowanie sądowoadministracyjne było zatem zakończone. Nie było zatem podstaw do stosowania art. 97 przepisów wprowadzających, a tym samym do stosowania przepisów p.p.s.a. Stwierdził, że w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2003 r. nie było przepisu ustawowego, który byłby odpowiednikiem art. 286 § 1 p.p.s.a. Jednakże również wówczas - stosownie do § 8 ust. 2 zarządzenia Nr 17 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie biurowości - po ukończeniu postępowania wszczętego na podstawie skargi Naczelny Sąd Administracyjny zwracał akta organów administracji państwowej obu instancji organowi, który je nadesłał, doręczając odpis orzeczenia sądu z uzasadnieniem. Podniósł przy tym, że nie zawsze następuje zwrot akt administracyjnych organowi administracji publicznej po wydaniu prawomocnego orzeczenia; np. w sytuacji unormowanej w art. 55 § 2 p.p.s.a., zaś w poprzednim stanie prawnym: w art. 39 ust. 1 ustawy o NSA. Ponadto może wystąpić przypadek, gdy sąd zwróci akta sprawy administracyjnej innemu organowi lub sądowi i taka sytuacja wystąpiła w sprawie rozstrzygniętej przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 grudnia 2003 r.., sygn. II SAB 195/03. Wskazał nadto, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił się 12 września 2003 r. do Sądu Okręgowego w [...] o przesłanie akt administracyjnych w związku ze skargą T. S. Akta zostały przesłane przez ten Sąd przy piśmie z 2 października 2003 r. Po wydaniu wyroku 2 grudnia 2003 r. akta administracyjne zwrócono Sądowi Okręgowemu w [...] przy piśmie z dnia 10 stycznia 2004 r., zaś Urzędowi Patentowemu został doręczony odpis wyroku wraz z uzasadnieniem w dniu 16 stycznia 2004 r. Wbrew stanowisku wyrażonemu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w uchylonym wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął, że termin do wykonania przez Urząd Patentowy wyroku NSA z 2 grudnia 2003 r., II SAB 195/03, zaczął biec od dnia doręczenia organowi tego wyroku. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżony wyrok naruszył prawo przez błędną wykładnię, a w jej wyniku także niewłaściwe zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wyrok ten uchylił na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien rozważyć przesłanki wymierzenia grzywny organowi określone w art. 154 § 1 p.p.s.a., a w razie stwierdzenia ich wystąpienia w sprawie, ocenić czynniki, które mogłyby decydować o wysokości grzywny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustalił i zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 zd. 1 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Materialnoprawną podstawą wymierzenia grzywny organowi administracyjnemu, który nie wykonał wyroku sądowego jest zatem art. 154 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Poza sporem pozostaje także, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę T. S. na bezczynność Urzędu Patentowego wyrokiem z 2 grudnia 2003 r., sygn. akt. II SAB 195/03 zobowiązał organ do wydania decyzji w sprawie wniosku skarżącego z 2 czerwca 2003 r. Urząd Patentowy nie wykonał tego wyroku, mimo doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem w dniu 16 stycznia 2004 r. Mając ustawowe obowiązki procesowe sformułowane w art. 7, 12 § 1 i 77 § 1 k.p.a. nie podjął żadnych czynności formalnych, które mogłyby uzasadniać brak działania w celu wydania decyzji: - nie występował o udostępnienie akt administracyjnych wypożyczonych Sądowi Okręgowemu w [...], - nie zawiadomił strony w trybie art. 36 k.p.a. o przyczynach zwłoki, - nie podjął nawet czynności zmierzających do zawieszenia postępowania z przyczyn na które powoływał się w odpowiedzi na skargę, że wydanie decyzji administracyjnej zależało od uprzedniego wydania orzeczenia przez sąd powszechny. - nie wykonał żadnej z tych czynności nawet po wyczerpaniu instytucji wezwania przewidzianej także w art. 154 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która ma służyć temu, aby organ administracji wykonał wyrok lub załatwił sprawę - zanim interwencja sądu administracyjnego będzie konieczna. Wszak dopiero, gdy organ administracji po wezwaniu nie wykona wyroku lub nie załatwi sprawy, albo gdy uczyni to dopiero po wniesieniu przez stronę skargi na bezczynność, wówczas dopiero zaistniała przesłanka do ukarania organu grzywną. Z powyższego wynika, że w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki określone w art. 154 § 1 p.p.s.a. Zgodnie zaś z art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Na podstawie obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 17 lutego 2006 r. (MP, 06.13.180) przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w roku 2005 r. wyniosło 2038 zł. Zatem grzywna mogłaby być wymierzona w maksymalnej wysokości 10 x 2038 zł., czyli 20380 zł. Ustalając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze w szczególności fakt, iż do dnia obecnego, mimo upływu blisko 3 lat od doręczenia organowi odpisu wyroku NSA z uzasadnieniem (16 stycznia 2004 r.) - nie został on wykonany, ani nie podjęte zostały czynności procesowe dające wyraz przeszkodom w załatwieniu decyzji – czyli toczące się postępowanie cywilnoprawne. Taki bowiem argument organu przemawiał za wydaniem postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego, a nie informowaniu strony pismem o tym, że rozpoznanie wniosku jest uzależnione od wyników postępowania przed Sądem Okręgowym w [...]. Z drugiej strony na wymiar kary ograniczony do 10000 zł. wpłynął fakt, że nie wykonanie tego wyroku – wobec wskazania toczącego się postępowania cywilnego jako przeszkody do wydania decyzji – nie spowodowało w zasadzie rażąco negatywnych skutków społecznych, skoro uzasadnione zawieszenie postępowania (i prawomocne) spowodowałoby przeszkodę w wydaniu decyzji. Fakt ten uzasadnia zastosowanie stawki stanowiącej w zaokrągleniu połowę stawki najwyższej. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.