VI SA/Wa 1175/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2013 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz rzecznika patentowego Z. C. kwotę 738 (siedemset trzydzieści osiem) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w tym kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem wynagrodzenia oraz kwotę 138 (sto trzydzieści osiem) złotych stanowiącej 23% podatku VAT. Pismem z dnia 8 marca 2013 r. J. W. (dalej skarżący), skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej Urząd Patentowy RP, organ) z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] kwietnia 2012 r. odmawiającą udzielenia patentu na wynalazek. Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] czerwca 2005 r. wpłynęło do Urzędu Patentowego RP podanie skarżącego o udzielenie patentu na wynalazek pt. "Urządzenie do wiatrowego napowietrzania stawów". Organ w dniu 14 czerwca 2005 r. wydał skarżącemu zaświadczenie potwierdzające powyższy fakt, informując, że zgłoszenie oznaczone zostało numerem [...]. Urząd Patentowy RP, po zebraniu i przeanalizowaniu dowodów i materiałów dotyczących ww. zgłoszenia, pismem z [...] marca 2010 r. powiadomił skarżącego, że zgłoszony wynalazek nie spełnia wymogów art. 24 i art. 25 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) – dalej p.w.p. Zdaniem organu, wynalazek przedstawiony w zastrzeżeniach patentowych nr 1-2, nie jest nowy. Wskazano, że "urządzenie do wiatrowego napowietrzania stawów", przedstawione w zastrzeżeniu nr 1 jest znane ze stanu techniki, np. z dokumentów patentowych [...],[...] czy [...]. Jak podał organ, w każdym z tych dokumentów zostało przedstawione urządzenie do wiatrowego napowietrzania zbiorników wodnych z wirnikiem wiatrowym sprzężonym bezpośrednio z pompą sprężającą na osi wału korbowego. Zdaniem organu, wszystkie cechy techniczne urządzenia przedstawionego w zastrzeżeniu nr 1 są objęte przez zespół cech technicznych urządzeń ujawnionych w ww. dokumentach. Z tego względu organ przyjął, że wynalazek zgłoszony przez skarżącego w zastrzeżeniu nr 1 nie spełnia wymogu nowości. Nadto, w ocenie organu, zastrzeżenie patentowe nr 2 przedstawia rozwiązanie szczegółowe, które w połączeniu z zastrzeżeniem nr 1 także nie jest nowe. Skarżący, w związku z ww. pismem organu, zwrócił się o przesunięcie terminu do ustosunkowania się wobec zarzutów w nim postawionych i piśmie z dnia [...] sierpnia 2010 r. przedstawił założenia techniczne zgłoszonego wynalazku. Urząd Patentowy RP zauważył, że zarzut braku nowości proponowanego rozwiązania został postawiony wobec wynalazku takiego, jaki został przedstawiony w zastrzeżeniu niezależnym nr 1. Urząd wyjaśnił, że przy analizie nowości rozwiązania badana jest zgodność cech technicznych lub brak takiej zgodności pomiędzy rozwiązaniem określonym w zastrzeżeniu niezależnym a rozwiązaniami znanymi ze stanu techniki. Dla wyniku badania istotne jest, że przeciwstawione rozwiązanie obejmuje wszystkie cechy techniczne rozwiązania pokazanego przez zgłaszającego w zastrzeżeniu niezależnym nr 1. Urząd dodał, że zastrzeżenia zależne (w tym przypadku jedno zastrzeżenie nr 2) określają szczególne przypadki rozwiązania podstawowego przedstawionego w zastrzeżeniu niezależnym, a zatem jeśli rozwiązanie podstawowe nie jest nowe, to w konsekwencji jego szczególne przypadki również nie są nowe. W związku z powyższym skarżący w dniu [...] lutego 2011 r. przesłał organowi poprawione zastrzeżenia patentowe. W piśmie z dnia [...] lipca 2011 r. skarżący oświadczył, że jego syn jest współzgłaszającym i współtwórcą zgłoszenia patentowego nr [...]. W związku z tym, Urząd Patentowy RP wezwał skarżącego, by jego syn podpisał wspominane pismo i potwierdził wszystkie dokonane w niniejszej sprawie czynności dokonane przez skarżącego. Wezwanie w powyższym zakresie zostało wykonane a organ pismem z dnia [...] września 2011 r. potwierdził dokonanie zmiany w zakresie osoby zgłaszającego oraz osoby będącej twórcą wynalazku. W piśmie z dnia [...] lutego 2012 r. Urząd stwierdził niedopuszczalność uzupełnień i poprawek rozszerzających pierwotny zakres żądanej ochrony określony zastrzeżeniami patentowymi i wezwał zgłaszającego do usunięcia niedopuszczalnych zmian. Urząd stwierdził, że zastrzeżenie zmienione nr 1 obejmuje znacznie szerszą klasę rozwiązań niż zastrzeżenie patentowe z daty zgłoszenia, ponieważ po dodaniu do zastrzeżenia fragmentu dotyczącego osi wału korbowego miechów, zastrzegane urządzenie obejmuje wszystkie analogiczne rozwiązania, w których zamiast sprężarki (oryginalnie: pompy sprężającej) użyte są miechy. Zdaniem Urzędu, o ile można się zgodzić na zastąpienie określenia "pompa sprężająca" synonimicznym określeniem "sprężarka", to jednak w ujawnieniu wynalazku w dacie zgłoszenia nie było mowy o jakichkolwiek miechach. Urząd podkreślił, że wprowadzenie miechów do zastrzeżenia nr 1 poprzez alternatywę (za pomocą spójnika "lub") jednoznacznie wskazuje, że wspomniane miechy nie pełnią roli sprężarki, a zatem są innym urządzeniem, przeznaczonym do innego celu. Taki przypadek nie został ujawniony w dacie zgłoszenia. Skarżący w odpowiedzi na pismo organu z dnia [...] lutego 2012 r. anulował wszystkie wniesione poprawki i potwierdził aktualność wersji uznanej w dowodzie pierwszeństwa. Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. odmówił skarżącemu udzielenia patentu na wynalazek wskazując, że nie spełnia on wymogu nowości. Jak podał organ, skoro skarżący powrócił w postępowaniu do zastrzeganej wersji wynalazku, wobec której Urząd postawił zarzut braku nowości wynalazku, to dalsze procedowanie zgłoszenia uznać należy za bezcelowe, ponieważ stanowiłoby powtarzanie dokonanej procedury, przedłużając postępowanie i narażając skarżącego na zbędne koszty. Organ, po ponownym przeanalizowaniu zgłoszenia i całego przebiegu postępowania, nie zmienił swojego stanowiska co do braku zdolności patentowej zgłoszonego wynalazku. Urząd nie znalazł też możliwości takiej dopuszczalnej modyfikacji przez skarżącego zakresu ochrony żądanej w zastrzeżeniach patentowych, przy której możliwe byłoby udzielenie mu patentu na wynalazek. W dniu [...] maja 2012 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie zgłoszenia [...], nie zgadzając się z decyzją Urzędu z dnia [...] kwietnia 2012 r. Uznał w szczególności, że z przeciwstawionych dokumentów nie wynika podobieństwo do rozwiązania objętego jego zgłoszeniem. Pismem z dnia [...] października 2012 r. Urząd wezwał skarżącego do nadesłania uzupełnień i wyjaśnień oraz usunięcia wszelkich mankamentów w dokumentacji zgłoszeniowej. Jak podał organ, brak znajomości lub zrozumienia przez skarżącego przepisów p.w.p. oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych, uniemożliwia prawidłowe zredagowanie dokumentacji zgłoszenia wynalazku, a w konsekwencji właściwe określenie szczególnych cech technicznych rozwiązania, mających stanowić oczekiwany zakres praw wyłącznych wynikających z ewentualnego patentu na wynalazek. Skarżący nadesłał swoje stanowisko, nie zgadzając się z zarzutami postawionymi przez Urząd. Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. utrzymał w mocy wcześniejszej rozstrzygnięcie odmawiające skarżącemu udzielenia patentu na wynalazek pt. "Urządzenie do wiatrowego napowietrzania stawów". W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że jak wynika z dotychczasowej dokumentacji, Urzędowi Patentowemu RP nie udało się skłonić zgłaszającego do nadesłania dokumentacji wolnej od wad redakcyjnych i spełniającej wymogi ustawy - Prawo własności przemysłowej oraz cytowanego wyżej rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r., z kolei materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie nie dał podstaw do zmiany stanowiska organu. Urząd Patentowy RP po ponownym rozpatrzeniu sprawy stwierdził, że należy utrzymać w mocy decyzję odmawiającą udzielenia patentu na zgłoszone rozwiązanie, ponieważ nie spełnia ono warunku nowości zgodnie z art. 24 i art. 25 p.w.p. Jak podał, przy ocenie wymogu nowości zawartego w art. 25 p.w.p., oparto się na treści zastrzeżeń, opisie zgłoszenia i rysunkach, jednoznacznie, zdaniem organu, wskazujących na tożsamość cech mających być przedmiotem ochrony z cechami przeciwstawionego rozwiązania. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze z dnia 8 marca 2013 r. skarżący wniósł o cofnięcie decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. i przyznanie patentu. Skarżący nie zgodził się z tym, że rozwiązanie patentu nr [...] jest znane z przeciwstawionych dokumentów o numerach: [...],[...] oraz [...], podając, że jedyną wspólną cechą powyższych rozwiązań jest wiatr, którego energia generuje funkcjonalność każdego z nich. Skarżący podniósł w skardze, że w przeciwstawionym dokumencie nr [...] rozwiązanie osadzone jest w zbiorniku napowietrzanym i zakotwiczone na dnie w obudowie, w której znajduje się mechanizm magnetyczny, mechaniczny, napędzany pionowym wirnikiem poprzez wiatr. Sprężone powietrze przechodzi z pompy sprężającej do zbiornika zbiorczego, skąd przepływa przewodami z dyfuzorami do napowietrzanego zbiornika. Stwierdził też, że w chińskim dokumencie patentowym [...] rozwiązanie jest osadzone na brzegu zbiornika na stojaku o konstrukcji kratownicy, gdzie śmigło napędza generator prądu, który napędza sprężarkę, z której przewodem powietrze jest przekazywane do zbiornika zbiorczego, skąd przewodami z dyfuzorami do zbiornika wody. Skarżący wskazując na przeciwstawiony trzeci dokument patentowy stwierdził, że w rozwiązaniu zawartym w brytyjskim opisie zgłoszeniowym nr [...] urządzenie osadzone jest w wodzie i obudowie, wirnik z łopatami obraca się wokół pionowej osi, które powodują sprężanie cylindra skąd przewodem do zbiornika wlatuje powietrze. W tym rozwiązaniu energia wiatru jest skierowana w części na pokonanie oporów pompy sprężającej. W związku z dokonaną powyżej analizą rozwiązań i porównaniem ich z rozwiązaniem [...] skarżący podał, że nie są one tożsame z jego zgłoszeniem. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; cytowanej dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.), lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Rozpoznając skargę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga skarżącego jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn, aniżeli w niej wskazane. Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. Sąd uchyli zaskarżoną decyzję, jeżeli w wyniku rozpoznania sprawy ustali, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Przyczyny wznowienia postępowania określone zostały w art. 145 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 267, cytowanej dalej jako "Kpa."). Zgodnie z § 1 pkt 4 tego przepisu, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Mając na uwadze treść powołanego przepisu i stan faktyczny niniejszej sprawy stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja zapadła w postępowaniu dotkniętym wadą określoną w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa., skutkującą wznowieniem postępowania. Innymi słowy, dla konieczności zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. nie ma znaczenia, czy strona, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym złożyła o jego wznowienie, ani też okoliczność czy strona pozbawiona możliwości czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym zaskarżyła decyzję kończącą to postępowanie do sądu administracyjnego. W każdym bowiem przypadku sąd powinien uwzględnić wystąpienie przesłanki stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, także tej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2009 r., sygn. akt I OSK 1220/08). Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy, decyzja Urzędu Patentowego RP z dnia [...] kwietnia 2012 r. odmawiająca udzielenia patentu na wynalazek, wydana została na skutek zgłoszenia dokonanego przez J. W. oraz P. W.. Co prawda pierwotnym zgłaszającym był sam skarżący, jednakże jego syn w piśmie z dnia [...] lipca 2011 r. oświadczył, że jest współzgłaszającym i współtwórcą wynalazku, co organ potwierdził w swoim piśmie z dnia [...] września 2011 r. i w konsekwencji wydał decyzję odmową po rozpatrzeniu zgłoszenia ich obu, doręczając z kolei tę decyzję wyłącznie J. W.. Organ pouczył skarżącego o prawie wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W wyniku złożonego przez skarżącego wniosku, organ powtórnie rozpoznał sprawę zgłoszenia wynalazku i zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] lutego 2013 r. utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie. Urząd Patentowy orzekając w powyższym zakresie wskazał jako stronę zgłaszającą J. W., doręczając mu wydaną decyzję. W tym stanie sprawy przyjąć należy, że Urząd Patentowy pomimo uznania zgłaszającego i współtwórcy wynalazku w osobie P. W. oraz jego przywołania w decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r., de facto pominął go w prowadzonym postępowaniu wszczętym na skutek zgłoszenia, którego był on autorem wspólnie z J. W.. Nie doręczył bowiem temu zgłaszającemu wydanej decyzji odmownej, poprzestając tym samym na jej doręczeniu wyłącznie skarżącemu. Okoliczność tę utożsamić należy z pozbawieniem wspomnianego zgłaszającego uprawnień strony i powiązanej z tym możliwości wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a co za tym idzie ponownego rozpatrzenia sprawy, w której był współzgłaszającym wynalazek. Analiza akt postępowania administracyjnego wskazuje, że wbrew wymogowi wynikającemu z art. 10 Kpa. Urząd Patentowy RP nie zapewnił stronie, której udział w sprawie był niezbędny, udziału w prowadzonym postępowaniu. Sytuacja zaś, w której strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, stosownie do art. 145 § 1 pkt 4 Kpa., stanowi uchybienie dające podstawę do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją. Stwierdzając brak udziału strony w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na skutek zgłoszenia wynalazku, koniecznym jest uchylenie decyzji obu instancji, celem przeprowadzenia ponownego postępowania w prawidłowy sposób, tj. między innymi z uwzględnieniem jego podmiotowego charakteru. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien zatem jednoznacznie określić strony postępowania i kontynuować postępowanie z ich udziałem. Dodać również należy, że z uwagi na okoliczność powodującą uwzględnienie skargi, przedwczesne jest zajmowanie przez Sąd stanowiska co do meritum rozstrzygnięcia podjętego przez Urząd Patentowy RP, albowiem poglądami tymi organ byłby związany w sytuacji, w której w postępowaniu nie brały udziału wszystkie strony. Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, jak i decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O niewykonalności obu decyzji orzeczono na zasadzie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a. Orzekając o kosztach Sąd zauważa, że kwota 600 złotych przyznana na rzecz ustanowionego z urzędu rzecznika patentowego, określona w § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz.U. z 2003 r. nr 212, poz. 2076 ze zm.), jest i tak kwotą podwyższoną przez ustawodawcę w stosunku do wynagrodzenia adwokata i radcy prawnego, a co za tym idzie, dostosowaną do nakładu pracy rzecznika patentowego.