VI SA/Wa 1186/16

WyrokWSA w Warszawie2016-11-03

Skład orzekający: Danuta Szydłowska, Izabela Głowacka-Klimas, Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba, której skazanie za przestępstwo uległo zatarciu, może zostać wpisana na listę adwokatów, jeśli popełnione czyny podważają jej nieskazitelny charakter i rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że nawet po zatarciu skazania, czyny przeciwko wolności seksualnej i obyczajności popełnione w przeszłości mogą stanowić podstawę do odmowy wpisu na listę adwokatów. Ocena nieskazitelności charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata uwzględnia fakty społeczne, które legły u podstaw skazania, nawet jeśli formalnie zostało ono wymazane z rejestru karnego. Zatarcie skazania nie jest równoznaczne z przywróceniem utraconych cech etyczno-moralnych.
Stan faktyczny
Skarżący K.N. ubiegał się o wpis na listę adwokatów, korzystając z możliwości zwolnienia z aplikacji i egzaminu jako były prokurator. Okręgowa Rada Adwokacka oraz Minister Sprawiedliwości odmówili wpisu, uznając, że skarżący nie spełnia wymogu nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu z powodu popełnienia w przeszłości czynów przeciwko wolności seksualnej i obyczajności. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. oraz błędnej wykładni Prawa o adwokaturze i Konstytucji RP, argumentując, że zatarcie skazania powinno wykluczyć możliwość powoływania się na te fakty.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2016 r. sprawy ze skargi K.N. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę adwokatów oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2016 r. Minister Sprawiedliwości, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 68 ust. 6a oraz z art. 65 pkt 1 i art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 maja 1982 r.-Prawo o adwokaturze ( Dz. U. z 2015 r.,poz. 615 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania K. N. utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2016 r. utrzymującą w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] listopada 2015 r. w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów Okręgowej Rady Adwokackiej w W. W uzasadnieniu swojego stanowiska Minister Sprawiedliwości wskazał, że dniu [...] października 2015 r. K. N. wystąpił na podstawie art. 68 ust. 2 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o adwokaturze do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z wnioskiem o wpis na listę adwokatów w związku z zajmowaniem stanowiska prokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej we W. Okręgowa Rada Adwokacka w W., uchwałą z dnia [...] listopada 2015 r., odmówiła wpisu na listę adwokatów uznając, iż wnioskujący nie spełnia przesłanki z art. 65 pkt 1 Prawo o adwokaturze. Wskazała, że uchwałą z dnia [...] czerwca 2014 skreśliła K. N. z listy adwokatów Izby Adwokackiej w W. w trybie art. 74 ustawy Prawo o adwokaturze w związku z czynami popełnionymi w 2009 roku w Afganistanie przeciwko wolności seksualnej i obyczajności. Uchwała ta została utrzymana w mocy przez Naczelną Radę Adwokacką w [...], a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 maja 2015 r. w sprawie VI SA/Wa 4092/14 oddalił skargę K. N. na decyzję Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] września 2014 r. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w [...] uchwałą z dnia [...] stycznia 2016 r., utrzymało w mocy uchwałę o odmowie wpisu na listę adwokatów. Podzielając argumentację organu I instancji stwierdziło, iż Okręgowa Rada Adwokacka w W. dokonała prawidłowej oceny zachowania skarżącego i słusznie przyjęła, iż nie spełnia on przesłanki określonej w art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze. Minister Sprawiedliwości wyjaśnił, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa o adwokaturze wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego nie stosuje się do osób, które zajmowały stanowisko sędziego, prokuratora lub wykonywały zawód adwokata, radcy prawnego lub notariusza. Natomiast stosownie do treści art. 66 pkt 1 cytowanej ustawy na listę adwokatów może być wpisany ten kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Minister Sprawiedliwości wskazał, że wnioskujący w dniu 28 czerwca 1999 r. ukończył wyższe studia magisterskie na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu W. uzyskując tytuł magistra prawa. Następnie odbył aplikację prokuratorską i w dniach [...] i [...] listopada 2002 r. złożył z wynikiem pozytywnym egzamin prokuratorski. Z dniem [...] listopada 2002 r. został powołany na stanowisko asesora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej we W., a następnie od listopada 2004 r. zajmował stanowisko prokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej we W., gdzie pełnił obowiązki do dnia 30 kwietnia 2010 r. tj. odwołania ze stanowiska w związku ze zrzeczeniem się stanowiska prokuratora, na podstawie art. 110 ust. 2 i art. 111 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (Dz. U. z 2008 r. Nr 7 poz. 39, ze zm.) Zainteresowany został wpisany na listę adwokatów Izby Adwokackiej w [...] uchwałą z dnia [...] kwietnia 2010 roku nr [...] i zawód adwokata wykonywał do dnia 26 czerwca 2014 r. kiedy to na podstawie art. 74 ustawy Prawo o adwokaturze został skreślony z listy adwokatów. K. N. spełnia zatem przesłanki z art. 68 ust. 2 w związku z art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o adwokaturze. Minister Sprawiedliwości podzielił stanowisko organów samorządu adwokackiego, że zainteresowany nie spełnia przesłanki z art. 66 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze, tj. swoim dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Minister za okoliczności przemawiające za brakiem nieskazitelności charakteru oraz wiarygodności uznał zachowania K. N. przeciwko wolności seksualnej i obyczajności w okresie zajmowania stanowiska prokuratora wojskowego, będące przedmiotem prawomocnie zakończonego postępowania karnego. W ocenie Ministra Sprawiedliwości usunięcie wzmianki o ukaraniu usunęło skutki prawne czynu przez uznanie ukarania za niebyłe, ale nie uniemożliwia dokonania oceny moralno-etycznej tych faktów. Wyjaśnił, że przez "rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata" należy rozumieć - zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego - taki zespół cech osobistych charakteru i dotychczasowego zachowania składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jego wiarygodność. Naczelny Sąd Administracyjny w orzecznictwie niejednokrotnie stwierdził, że nieskazitelność charakteru to szlachetność, prawość, uczciwość, czyli cechy wartościujące kandydata w sferze etyczno-moralnej. Pojęcie "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata" ma charakter klauzuli generalnej - to uroczyste poręczenie, zagwarantowanie, zapewnienie, że z racji posiadanych cech zawód zaufania publicznego, w tym wypadku adwokata, będzie wykonywany prawidłowo. Utrwalone orzecznictwo sądowoadministracyjne, jako cechy nieskazitelności charakteru wskazuje takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, czyli cechy wartościujące kandydata w sferze etyczno- moralnej. Oznacza to w konsekwencji pełną wiarygodność kandydata oraz brak jakichkolwiek okoliczności negatywnych ją podważających. Wyrażenie ustawowe "dotychczasowe zachowanie" oznacza zachowanie - postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów do czasu wpisania na tę listę i to takie, które, odpowiadając ocenom moralnym i etycznym, gwarantuje właściwe wykonywanie zawodu adwokata. Brak rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata jest więc implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania, odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym. Są to pojęcia jednolite i niepodzielne. Wpływ na ocenę nieskazitelności charakteru zainteresowanego do wykonywania zawodu zaufania publicznego pod kątem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata ma przede wszystkim fakt dopuszczenia się w okresie od listopada 2009 r. do stycznia 2010 r. w Afganistanie zachowań przeciwko wolności seksualnej i obyczajności. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości dopuszczenie się tych zachowań, podczas pełnienia przez wnioskodawcę funkcji prokuratora wojskowego, rzutuje na jego wiarygodność, odpowiedzialność oraz uczciwość. Swoim zachowaniem wnioskodawca sprzeniewierzył się podstawowym zasadom wykonywanego zawodu prokuratora wynikającym z art. 96 ust 2 ustawy Prawo o prokuraturze, które nakazywały strzeżenie w służbie i poza służbą powagi sprawowanego urzędu i unikania wszystkiego co mogłoby przynieść ujmę godności prokuratora i naruszyć zaufanie obywateli do organów ścigania. Charakter zachowań, których dopuścił się K. N. wskazuje, iż nie dysponuje on cechami charakteru, które łącznie składają się na przymiot rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata i podważają pozytywną ocenę jego kandydatury do sprawowania tego zawodu. Nie można przyjąć, iż jest on osobą wiarygodną, rzetelną i odpowiedzialną za własne czyny, a więc dającą swoim zachowaniem rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Minister podkreślił, że adwokaci, poprzez swoje czynności zawodowe, wpływają na sprawowanie wymiaru sprawiedliwości. Sprawowanie wymiaru sprawiedliwości jest natomiast jedną z funkcji państwa, wobec czego członkowie samorządu prawniczego mają również pośredni wpływ na prawidłowe funkcjonowanie państwa. Nie jest zatem obojętne, jakim charakterem, moralnością oraz poziomem etyki się legitymują. Oceny tej nie zmienia fakt, iż na dzień złożenia wniosku o wpis na listę adwokatów, wnioskujący nie figurował w Kartotece Karnej Krajowego Rejestru Karnego, gdyż prawomocny wyrok wydany przez Wojskowy Sąd Okręgowy w P. w dniu [...] listopada 2012r. w sprawie [...] uległ zatarciu. Kandydat na adwokata oprócz odpowiednich kwalifikacji zawodowych, powinien wyróżniać się jednocześnie nieposzlakowaną opinią, która ma istotny wpływ na ocenę postrzegania przez społeczeństwo tej grupy zawodowej. Istotne znaczenie ma również fakt, że od wydania uchwały o skreśleniu z listy adwokatów, tj. dnia 26 czerwca 2014 r. upłynął stosunkowo krótki okres czasu. Obowiązujący obecnie przepis art. 82 ust 2 ustawy Prawo o adwokaturze, w przypadku orzeczenia wobec adwokata kary wydalenia z adwokatury pociąga za sobą skreślenie z listy adwokatów bez prawa ubiegania się o ponowny wpis na listę adwokatów przez okres 10 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia. W ocenie Ministra Sprawiedliwości dotychczasowa postawa wnioskodawcy, szczególnie, gdy zważy się na bardzo krótki okres, jaki upłynął od zatarcia skazania, nie daje podstaw do tego, aby podważyć ustalenie braku przydatności do wykonywania zawodu adwokata jako zawodu zaufania publicznego. Sam fakt zatarcia skazania nie powoduje bowiem automatycznie przywrócenia wszelkich cech charakteru i przymiotów osobistych jakie posiadał on przed skazaniem a jakie składają się na pojęcie nieskazitelnego charakteru. Wobec skreślenia wnioskodawcy z listy adwokatów Izby Adwokackiej w W., za zachowania podjęte z winy umyślnej, okres jaki upłynął od skreślenia jest jeszcze niewystarczający aby uznać, że K. N. wykonując zawód adwokata zagwarantuje wiarygodność, uczciwość i odpowiedzialność przy podejmowanych czynnościach. Na poparcie swojej argumentacji Minister powołał się na konkretnie wskazne orzeczenia. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, K. N. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzających ją decyzji NRA oraz ORA w W., skierowanie sprawy do ORA w W. celem ponownego rozpoznania i wpisania skarżącego na listę adwokatów Okręgowej Izby Adwokackiej w W. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący podniósł zarzut naruszenia: -art. 7 k.p.a. które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do pełnego ustalenia stanu faktycznego oraz nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego poprzez ograniczenie jego uprawnień w rozwijaniu działalności zawodowej, -art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nieinformowanie skarżącego o priebiegu postępowania, uniemożliwienie mu udziału w poszczególnych stadiach postępowania oraz uniemożliwienie wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów, -art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokonania wszechstronnej obiektywnej analizy całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, -art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione i dowodów, na których oparł się przy wydawaniu decyzji -błędną wykltadnię art. 65 ust, 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. prawo o adwokaturze (tj. Dz. U. 2014.635 ze zm.), -art. 65 ust. 1 Konstytucji RP poprzez pozbawienie skarżącego wolności wyboru i wykonywania zawodu. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził m.in., że organ pomija całkowicie wcześniejsze i późniejsze dokonania zawodowe i życiowe skarżącego, który zawsze wykazywał rzetelność w wykonywaniu zarodu prawniczego, w tym też zawodu adwokata. Argumentował, że powoływanie się przez Ministra Sprawiedliwości na okoliczność skazania jest ewidentnym nadużyciem prawa a nawet wchodzeniem w kompetencje Sądu Karnego, poprzez wyciąganie z wyroku wniosków nieznajdujących się w jego sentencji. Nadto organ nie wskazał w uzasadnieniu swojej decyzji dowodów przemawiających za uznaniem spełnienia przez skarżącego przesłanek z art. 65 ust. 1 ustawy prawo o adwokaturze, jakim jest bez wątpienia ponad 20-letnia nienaganna działalność skarżącego w szeroko pojętym wymiarze sprawiedliwości oraz powodów, jakimi się organ kierował odmawiając wiarygodności tym dowodom. Minister Sprawiedliwości pomija całkowicie skutki prawne, jakie wywołuje dla osoby skazanej fakt zatarcia skazania. Istota zatarcia skazania powoduje, bowiem, iż skazanie takie traktuje się, jako niebyłe i żaden organ publiczny nie może powoływać się na te fakty. Okoliczności te organ bezzasadnie uznał, jako nieistotne, gdyż w jego ocenie karalność skarżącego nadal ma wpływ na nieskazitelność jego charakteru. Stanowisko reprezentowane w tym zakresie przez Ministra Sprawiedliwości jest zaprzeczeniem instytucji zatarcia skazania. Zgodnie z treścią art. 106 k.k. zatarcie skazania powoduje przywrócenie statusu osoby niekaranej, tj. osoby, która nie popełniła przestępstwa. W aspekcie pozytywnym od chwili zatarcia skazania prawdziwe - z punktu widzenia porządku prawnego - jest, zatem stwierdzenie, że danego przestępstwa nie popełniono. Tym samym Minister Sprawiedliwości jest związany faktem niekaralności skarżącego i nie może z tego powodu powoływać sie na nieistniejący stan prawny. Instytucja zatarcia skazania ma przecież na celu umożliwienie powrotu osób, którym zdarzył sie incydentalny konflikt z prawem, do pełni praw obywatelskich, bez jakichkolwiek negatywnych skutków z tego tytułu. Jest wiele dziedzin życia publicznego, gdzie warunkiem sine qua non uczestniczenia w nich jest fakt uprzedniej niekaralności. Zatarcie skazania umożliwia obywatelowi ponowne uczestniczenie w tych dziedzinach życia. Na poparcie swojego stanowiska skarżący powołał się na konkretnie wskazane orzeczenia. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia W działaniu organu rozstrzygającego w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowi art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze zgodnie z którym na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu. W wyroku z dnia 23 lutego 1999 r. (sygn. II SA 1888/98) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przesłanka wymieniona w art. 65 pkt 1 w/w ustawy ma charakter uznaniowy. Ocena czy skarżący spełnia warunek o którym mowa w art. 65 pkt 1 ustawy o adwokaturze należy do organów adwokatury i Ministra Sprawiedliwości, a zadaniem sądu administracyjnego jest zaś ocena, czy rozstrzygnięcie w tym zakresie jest zgodne z przepisami prawa materialnego i procesowego ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2014 r. sygn. II GSK 1958/12). Sądowa kontrola decyzji uznaniowych cechuje się ograniczonym zakresem, sprowadzając się do ustalenia, czy decyzja podjęta została przez uprawniony do tego organ w przepisany sposób, czy przepisy prawa materialnego pozwalały na podjęcie takiej decyzji i czy badane rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności. Uznanie administracyjne stanowi bowiem uprawnienie administracji do kształtowania w danej sprawie i w danym stanie faktycznym skutków prawnych w ramach swobody administracyjnej ograniczonej przez przepisy prawa materialnego i obowiązujące reguły proceduralne. Tak więc organ administracji ma obowiązek zebrania materiału dowodowego i dokonania jego oceny pod kątem spełniania warunków określonych przepisem przy jednoczesnym wyważeniu słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego. W konsekwencji, istota sprawy niniejszej dotyczy kontroli przez Sąd prawidłowości przeprowadzonej oceny osoby skarżącego jako kandydata do wykonywania zawodu adwokata w oparciu o kryteria wymienione w art. 65 pkt 1 p.o.a. w kontekście zachowania wymienionych powyżej wymogów niezbędnych przy wydawaniu decyzji uznaniowej. Organy orzekające w sprawie uznały, że skarżący spełnia przesłanki z art. 68 ust. 2 w związku z art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o adwokaturze natomiast nie spełnia przesłanki określonej w art. 65 pkt 1 w/w ustawy, zgodnie z którym na listę adwokatów może być wpisany ten kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.. Pojęcie "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata " zdefiniowane zostało w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego jako zespół cech osobistych charakteru i zachowań składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Pojecie "rękojmi" to uroczyste poręczenie, zagwarantowanie, zapewnienie, że z racji posiadanych cech zawód zaufania publicznego, w tym wypadku adwokata, będzie wykonywany prawidłowo. Na rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata w rozumieniu art. 65 pkt 1 ustawy składają się zatem dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać adwokatem. O nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. Wyrażenie ustawowe "dotychczasowe zachowanie" oznacza natomiast zachowanie- postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów do czasu wpisania na tę listę i to takie, które, odpowiadając ocenom moralnym i etycznym, gwarantuje właściwe wykonywanie zawodu adwokata (wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2001 r. sygn. II SA 725/00). O posiadaniu wyżej wymienionych przymiotów może świadczyć postępowanie i zachowanie danej osoby zarówno w sferze zawodowej, jak i prywatnej również dłuższym okresie czasu i do oceny tej są uprawnione organy właściwe w sprawie (por. także wyrok NSA z dnia 7 marca 2013 r. sygn. II GSK 1825/12). Brak rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata jest więc implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym. Są to pojęcia jednolite i niepodzielne. Nieskazitelność charakteru, o której mowa w art. 65 pkt 1 ustawy – Prawo o adwokaturze jest wprawdzie pojęciem nieostrym, co oznacza, że decyzja organu w tym zakresie ma charakter ocenny, jednak nieskazitelność charakteru nie jest stopniowalna (nie można być nieskazitelnym znacząco albo minimalnie). Popełnienie przestępstwa zawsze czyni skazę na charakterze sprawcy (źle świadczy o jego cechach osobowych), w szczególności popełnienie przestępstwa umyślnego. Nie można zatem powiedzieć, że osoba, która popełniła przestępstwo jest nieskazitelna, nawet jeżeli wcześniej i później jej życiowa postawa i zachowanie nie budziły jakichkolwiek zastrzeżeń. Poza sporem pozostaje fakt ukarania skarżącego za czyny przeciwko wolności seksualnej i obyczajności popełnionione podczas pełnienia funkcji prokuratora wojskowego w 2009 roku w Afganistanie. Nie jest także sporne, że prawomocny wyrok wydany przez Wojskowy Sąd Okręgowy w P. w dniu [...] listopada 2012 r. w sprawie [...] uległ zatarciu. Okoliczność ukarania wnioskodawcy w postępowaniu karnym ma znaczenie dla oceny dawania rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata. Ukaranie to przecież skutek określonego zachowania, postępowania podlegającego ocenie w aspekcie przesłanki "rękojmiowej". Organy władne były ocenić samodzielnie ową przesłankę. Zdaniem Sądu, ocena ta nie jest dowolna. Znajduje uzasadnienie w przepisach prawa i bogatym orzecznictwie sądowym. Popełnione przez skarżącego czyny dyskwalifikują go do wykonywania zawodu adwokata. Są bowiem takie czyny w życiu człowieka, których, niezależnie od okoliczności, nie popełniłaby osoba prawa, uczciwa, rzetelna a które mimo osiągnięć na różnych płaszczyznach, osiągnięcia te niweczą. Wszechstronne badając, czy kandydat daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, zarówno organ samorządu zawodowego, jak i Minister Sprawiedliwości, powinien brać pod uwagę wszystkie okoliczności składające się na wizerunek kandydata, a więc także znane mu zdarzenia, które legły u podstaw wydania wyroku skazującego, mimo iż skazanie uległo zatarciu. Zachowania te, jako fakty społeczne nadal bowiem istnieją i mogą być brane pod uwagę przy ocenie sylwetki kandydata do wykonania zawodu zaufania publicznego. Natomiast z faktu zatarcia skazania nie można wywodzić, że takie okoliczności i zachowania nie miały miejsca i nie mogą być poddawane ocenie przez pryzmat zasad etycznych i moralnych. W uchwale z dnia 27 listopada 1984 r. sygn. akt IIIAZP 6/84 (OSNC 8/1985, poz. 105) Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że zatarcie skazania nie oznacza zmiany oceny sprawcy w sferze etyczno-moralnej. Osoby wykonujące zawód zaufania publicznego muszą legitymować się cechami gwarantującymi prawidłowe wykonywanie tego zawodu, a sam fakt zatarcia skazania nie powoduje automatycznie przywrócenia wszelkich cech charakteru i przymiotów osobistych jakie strona posiadała przed skazaniem, a jakie składają się na pojęcie nieskazitelnego charakteru. Jednoznaczne stanowisko dotyczące rozumienia zatarcia skazania na gruncie innych postępowań przedstawił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt SDI 32/10, zgodnie z którym : "Zatarcie skazania jest pewną fikcją prawną i oznacza, że skazanemu ponownie przysługuje status osoby niekaranej, bowiem przyjmuje się, że skazanie, jako zdarzenie historyczne, nie miało w ogóle miejsca. Trafny jest jednak pogląd, że nie oznacza to, że zatarcie skazania stwarza niewzruszalne prawne domniemanie niewinności w stosunku do danego czynu. Nie chodzi tu bowiem o domniemanie, lecz o fikcję prawną. Trudno mówić o domniemaniu, skoro zostało ono już wcześniej obalone prawomocnym wyrokiem. (...) Zatarcie skazania nie oznacza więc anulowania treści wyroku, tj. wyeliminowania go z mocą wsteczną z porządku prawnego jako w ogóle niewydanego, i nie niweluje też całkowicie wszystkich skutków skazania, bowiem skazany nie odzyskuje wszystkich utraconych np. praw, urzędów, orderów czy też odznaczeń". Zwrotu "skazanie uważa się za niebyłe" nie można interpretować w ten sposób, że uważa się je za niebyłe z mocą wsteczną, a więc, że skazany odzyskuje m.in. wypracowane przed zapadnięciem wyroku dobre imię (por. B. J. Stefańska, "Skutki zatarcia skazania", Prokuratura i Prawo 10/2007, s .55). Oznacza to, że błędny jest pogląd skarżącego, że informacja o niekaralności kandydata (a taka jest treść informacji w razie zatarcia skazania) jest równoznaczna ze spełnieniem wymogu dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Podobnie jak to przyjęto w orzecznictwie NSA na gruncie innych zawodów prawniczych (por. wyrok NSA z 11 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 2052/12, publ. Baza Orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), należy uznać, że nie każdy, kto jest niekarany, daje rękojmię prawidłowego wykonywania zaufania publicznego. Nietrafny jest zatem również pogląd, że po zatarciu skazania niebyłe są także zdarzenia, które legły u jego podstaw. Zatarcie bowiem nie musi automatycznie usuwać zastrzeżeń, co do wysokich walorów etycznych lub nieposzlakowanego charakteru. Zachowanie skarżącego przyniosło ujmę zawodowi prokuratora, który wykonywał. Nie mógł więc oczekiwać innej jego oceny, aniżeli ta, której dokonały organy orzekajace w sprawie. Przytoczona argumentacja jest logiczna i przekonywująca. Ocena materiału dowodowego, leżąca przecież w gestii organu wpisowego, została oparta na wszechstronnej jego ocenie. Organ dokonał oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. Nie są także zasadne zarzuty pozbawienia skarżącego możliwości obrony swoich praw. Skład orzekający w niniejszej sprawie opowiada się za taką linią orzecznictwa, która naruszenia art. 10 k.p.a. nie traktuje w sposób automatyczny, upatrując w nim bezwzględnego uchybienia zasadzie czynnego udziału strony w postępowaniu. Dopiero wykazanie przez stronę, że brak możliwości zajęcia stanowiska oraz złożenia ewentualnych wniosków dowodowych, uniemożliwił podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej, mogącej mieć przy tym wpływ na wynik sprawy, daje podstawę do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia, 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło