VI SA/Wa 1201/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. S. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1201/11 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Pismem z dnia 26 kwietnia 2011 r. J..S. (nazywany dalej “skarżącym") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2011 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VI z dnia 31 maja 2011 r. skarżący zostal wezwany do uiszczenia, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, wpisu sądowego od skargi na decyzję Urzedu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej w kwocie 1000 złotych. W dniu 30 czerwca 2011 r. skarżący zlożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W formularzu wniosku skarżący podał, że jest samotny i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Prowadzi działalność gospodarczą, z której dochód oszacował średnio na kwotę 2 000 złotych miesięcznie, zaznaczając, że aktualnie nie otrzymuje zleceń, skutkiem czego powstały zaległości w spłacie zobowiązań publicznoprawnych oraz prywatnych. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, zgodnie z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., nazywanej dalej "p.p.s.a."), zarządzeniem referendarza sądowego wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez przedłożenie: a) dokumentów wskazujących wysokość dochodów uzyskanych przez skarżącego w roku 2010, np. zeznania podatkowego skarżącego za rok 2010, ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie, b) dokumentów wskazujących wysokość dochodów uzyskanych w roku bieżącym przez skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej (w zależności o formy opodatkowania np. ostatni PIT-5, kopie księgi przychodów i rozchodów, ewidencji przychodów), c) dokumentów potwierdzających wskazane przez skarżącego zaległości wobec ZUS i banku, d) wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, (w przypadku, jeśli takie rachunki posiada, jeżeli nie posiada rachunków bankowych, zobowiązać go do złożenia stosownego oświadczenia), e) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania, oraz innych obciążeń. Wezwanie po uprzednim dwukrotnym awizowaniu w dniach 1 i 9 sierpnia 2011 r., z uwagi na fakt, iż nie zostało podjęte w terminie, urząd pocztowy zwrócił do Sądu. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 29 sierpnia 2011 r. przesyłkę uznano za skutecznie doręczoną z dniem 16 sierpnia 2011 r., w trybie art. 73 p.p.s.a. Termin do przedłożenia żądanych dokumentów upłynął w dniu 30 sierpnia 2011 r. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 4 października 2011 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podkreślono, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący, mimo prawidłowego wezwania nie dopełnił obowiązku. Zatem, fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadniał oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pismem z dnia 2 listopada 2011 r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 października 2011 r., wnosząc o jego uchylenie i ponowne rozpoznanie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podkreślił, że nie jest w stanie, bez uszczerbku koniecznego dla swego utrzymania, uiścić należnych kosztów sądowych. Skarżący wyjaśnił, że prowadzi działalność gospodarczą, której przedmiotem są szkolenia i warsztaty z zakresu filozofii i etyki. Działalność nie przynosi dochodów, pozwalając jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Ubiegłoroczna działalność zakończyła się deficytem. Skarżący jest zadłużony w Banku [...] i spłaca zadłużenie w ramach ugody. Wskutek zbyt niskich dochodów skarżący zalega ze składkami ZUS. Skarżący wyjaśnił również przyczynę nieprzedłożenia w terminie wymaganych dokumentów, powołując się na pobyt w tym okresie na wykopaliskach. Skarżący jest studentem I roku dziennych studiów na Wydziale Archeologii Uniwersytetu [...]. W związku z podjęciem studiów stacjonarnych sytuacja materialna skarżącego i jego możliwości zarobkowe uległy znacznemu pogorszeniu. W piśmie skarżący zobowiązał się do przedłożenia w terminie 3 dni stosownych dokumentów, poświadczających jego sytuację materialną. Do sprzeciwu skarżący dołączył kopię legitymacji studenckiej, zaświadczenie z dnia [...] października 2011 r. wydane przez Instytut Archeologii Uniwersytetu [...], że skarżący jest studentem studiów stacjonarnych oraz kopie umów ugody z dnia [...] maja 2011 r. zawartych przez skarżącego z [...] S.A. z siedzibą w [...], kopii zawiadomienia Zakładu Ubezpieczeń społecznych I Oddział w [...] o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenia zdrowotne z dnia [...] sierpnia 2011 r. Zarządzeniem z dnia 10 listopada 2011 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie następujących dokumentów: a) dokumentów wskazujących wysokość dochodów uzyskanych przez skarżącego w roku 2010, np. zeznania podatkowego skarżącego za rok 2010, ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie, b) dokumentów wskazujących wysokość dochodów uzyskanych w roku bieżącym przez skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej (w zależności o formy opodatkowania np. ostatni PIT-5, kopie księgi przychodów i rozchodów, ewidencji przychodów), c) dokumentów potwierdzających wskazane przez skarżącego zaległości wobec ZUS i banku, d) wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, (w przypadku, jeśli takie rachunki posiada, jeżeli nie posiada rachunków bankowych, zobowiązać go do złożenia stosownego oświadczenia), e) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania, oraz innych obciążeń, w terminie 7 dni, pod rygorem rozpatrzenia wniosku na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie, po dwukrotnym awizowaniu w dniu 22 listopada 2011 r. oraz w dniu 30 listopada 2011 r. została zwrócona do Sądu z adnotacją "nie podjęto w terminie". Zarządzeniem Sędziego z dnia 16 grudnia 2011 r. została uznana za prawidłowo doręczona skarżącemu, w trybie art. 73 p.p.s.a. z dniem 6 grudnia 2011 r. Skarżący w dniu 13 grudnia 2011 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) przedłożył: pismo Zakładu Ubezpieczeń Zdrowotnych I Oddział w [...] z dnia [...] listopada 2011r. odnośnie zaległości strony w stosunku do Zakładu, zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2010: PIT-37, PIT-36L, PIT/B, elektroniczne zestawienia operacji za okres od 1 stycznia 2011 r. do dnia 13 grudnia 2011 r. (rachunek [...], [...]). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w cytowanym przepisie określenie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Inaczej mówiąc, to strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż od tego będzie zależało rozstrzygniecie Sądu (J. P. Tarno - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Z wyjaśnień skarżącego wynika, że prowadzi on samodzielnie jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnych zasobów finansowych ani łatwego do spieniężenia majątku. Prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza przynosi średnio miesięcznie 2000 złotych, jednakże dochody te nie są regularne. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez strony na urzędowym formularzy (art. 252 § 1 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy oświadczenie takie okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, Sąd może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego (art. 255 p.p.s.a.). Z tej przyczyny skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy (v. zarządzenie z dnia 10 listopada 2011 r.). Do sprzeciwu z dnia 2 listopada 2011 r. skarżący dołączył kopie umów ugody zawartych w dniu [...] maja 2011 r. Nr [...] i Nr [...] z [...] S.A. z siedzibą w [...], z których wynika, że dłużnik w osobie skarżącego zobowiązał się do spłaty zadłużenia w wysokości odpowiednio: 31.412,62 złotych oraz 8.589,07 złotych w ratach w łącznej wysokości 1000 złotych od maja 2011 r. do listopada 2013 r. Informacja ta wskazuje, iż skarżący musi posiadać źródło stałych dochodów pozwalających na terminowe wywiązywanie się ze zobowiązania podjętego wobec banku. Z przedłożonych wyciągów operacji na rachunkach [...] i [...] posiadanych w [...] nie wynika, aby w dacie gdy była zwierana ugoda z [...] S.A. skarżący posiadał dochody pozwalające na uznanie, że będzie w stanie spłacać kwotę 1000 złotych objętych ugodą (na koncie [...] była tylko comiesięczna kapitalizacja odsetek po 0,02 zł, a na rachunku [...] przelew przekraczający kwotę 1000 zł nastąpił w dniu 31 maja 2011 r., czyli już po zawarciu ugody). Ustalona miesięczna kwota rat wskazuje również, że nie wpływa ona nadmiernie na działalność skarżącego. Potwierdzeniem takiego wniosku są operacje dokonywane na posiadanych w [...] kontach skarżącego, z których wynika, iż jego konto jest zasilane przelewami zewnętrznymi, przy czym skarżący nie wyjaśnił, czy jest to jedyne konto, którego jest posiadaczem, gdyż nie wynika z niego, aby następowała comiesięczna spłata rat na rzecz [...] S.A. Nadto, fakt posiadania przez stronę dochodów można wywieść na podstawie analizy danych zawartych w zeznaniach podatkowych przesłanych przy piśmie z dnia 12 grudnia 2011 r. (PIT-37, PIT-36L). Dochody wynikają z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, na którą strona wskazała w piśmie z dnia 2 listopada 2011r., jak również z praw majątkowych w rozumieniu art. 18 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307). Wymaga zauważenia, że skarżący umowy ugód z [...] S.A. zawarł w dacie, gdy złożył skargę w niniejszej sprawie, a wpis jest równy miesięcznej wysokości obu rat. Skarżący, do pisma z dnia 12 grudnia 2011 r., dołączył kopię pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z dnia [...] listopada 2011 r. w sprawie określenia wysokości zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (FUS) za okres od kwietnia do września 2011 r., ubezpieczenie zdrowotne (FUZ) za marzec-wrzesień 2011 r. i maj 2010 r., w łącznej wysokości 2.158,88 złotych. Nadmienić należy, że zaległości te pochodzą także z okresu, gdy skarżący zawarł ugodę z [...] S.A. Skarżący nie wyjaśnił natomiast, czy w związku z podjęciem studiów stacjonarnych nadal prowadzi działalność gospodarczą, ponosząc zobowiązania publicznoprawne, czy też uległa ona np. zawieszeniu. W przypadku kontynuowania działalności gospodarczej przez skarżącego, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy byłyby m.in. dane dotyczące dochodów i wydatków obejmujących 2011 r. związanych z prowadzoną działalnością. Informacja tego rodzaju mogłaby mieć wpływ na rzeczywistą ocenę sytuacji majątkowej skarżącego. Należy zauważyć, że pisma ZUS, czy PIT/B wskazują jako miejsce działalności skarżącego – [...], ul. [...] [...]. Skarżący nie przedstawił tytułu do tego lokalu i kosztów związanych z jego utrzymaniem. Ponadto, skarżący nie wskazał w jaki sposób uległa zmianie jego sytuacja materialna po podjęciu studiów, czy te studia są odpłatne. Biorąc pod uwagę zarówno informacje ujęte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i dokumenty przedstawione przez skarżącego, należy stwierdzić, że skarżący nie uprawdopodobnił w wystarczający sposób okoliczności świadczących o zasadności przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Oprócz wyżej wymienionych okoliczności skarżący nie wskazał, jakim wykształceniem już się legitymuje , z jakich źródeł dysponował środkami w wysokości 200 zł na wpłatę w dniu 3 listopada 2011 r. na rachunek [...]. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący jest nauczycielem filozofii i pracuje w [...]. Dochodów z tejże działalności nie ujawnił, a przynajmniej nie wskazał, czy przelewy na rachunek [...] są przychodami z tejże działalności. W tej sytuacji, w oparciu o przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.