VI SA/Wa 1233/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Protokolant Iwona Sumikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę radców prawnych oddala skargę VI SA/Wa 1233/07 UZASADNIENIE Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2007 r. wydaną na podstawie art. 311 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.) i wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt K 30/06 (Dz. U. Nr 206, poz. 1522) w zw. z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się wpisowi A. W. na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. dokonanemu uchwałą Nr [...] Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] lutego 2007 r. Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 20 listopada 2006 r. do Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. wpłynął wniosek A. W. o wpis na listę radców prawnych na podstawie art. 25 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Z załączonych do wniosku dokumentów wynikało, iż wnioskodawca ukończył studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego z wynikiem bardzo dobrym w roku 2002. W latach 2003-2006 odbył aplikację sądową, zakończoną we wrześniu 2006 r. egzaminem sędziowskim zdanym na ocenę dobrą. Od 1987 r. do ukończenia aplikacji sędziowskiej w 2006 r. wnioskodawca pracował w K. w R. jako elektronik - zgodnie ze swoim wcześniejszym wykształceniem technika elektronika. W toku postępowania prowadzonego przed organem wpisowym wnioskodawca został zaproszony do uczestniczenia w rozmowie kwalifikacyjnej w dniu [...] listopada 2006 r. oraz do udziału w posiedzeniu Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych, na którym rozpatrywany był jego wniosek o wpis. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. uchwałą Nr [...] podjętą na posiedzeniu w dniu [...] listopada 2006 r. odmówiła wpisu A. W. na listę radców prawnych stwierdzając, iż wnioskodawca nie spełnia przesłanki rękojmiowej z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, gdyż nie posiada odpowiedniej praktyki zawodowej - na co wskazuje cały dotychczasowy przebieg jego pracy zawodowej, nie gwarantujący rękojmi właściwego wykonywania zawodu radcy prawnego. W odwołaniu od tej decyzji skierowanym do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych A. W. wniósł o zmianę zaskarżonej uchwały poprzez wpisanie go na listę radców prawnych zarzucając organowi I instancji naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 24 ust. 2c w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 5 oraz art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych. W uzasadnieniu odwołania zarzucił, że organ I instancji nie określił jakie doświadczenie zawodowe powinien spełniać kandydat, mający zdany jedynie egzamin sędziowski, aby uzyskać wpis. Podniósł jednocześnie, że w czasie aplikacji miał obowiązek zapoznać się ze stosowaniem prawa w czasie praktyk przewidzianych programem szkolenia. Zdany egzamin sędziowski daje mu natomiast prawo ubiegania się o etat asesora w sądownictwie powszechnym, a więc może orzekać w sprawach karnych i skazywać na kary pozbawienia wolności lub stosować tymczasowe aresztowanie. Zdany egzamin sędziowski, poprzedzony aplikacją, w pełni pozwala mu zatem na wykonywanie zawodu radcy prawnego. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych rozpoznając odwołanie uchwałą NR [...] podjętą na posiedzeniu w dniu [...] lutego 2007 r. uchyliło zaskarżoną uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. i orzekło o wpisaniu A. W. na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. W uzasadnieniu uchwały organ II instancji stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do odmowy wpisu z powodu niespełnienia przesłanki ustawowej z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych. Zasadą powszechnie stosowaną w orzecznictwie administracyjnym jest bowiem rozstrzyganie sprawy według stanu faktycznego istniejącego w dniu jej wszczęcia oraz - stanu prawnego uwzględniającego przepisy (a także ich wykładnię), obowiązujące w dniu rozstrzygnięcia. Z tych powodów, jakkolwiek stan prawny obowiązujący w niniejszej sprawie nie uległ zmianie o tyle, że na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r. w sprawie K 30/06 moc prawna niekonstytucyjnego przepisu art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych w brzmieniu nadanym nowelą czerwcową (2005) utrzymana została do dnia 31 grudnia 2006 r., to ze względu na zasadę "ochrony interesów w toku" - wnioski złożone przed tą datą należy rozpatrywać według niekonstytucyjnego "prawa czerwcowego". Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego oraz najnowsze orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ odwoławczy stwierdził, iż odmowa wpisu na listę radców prawnych osoby, która złożyła pozytywnie egzamin sędziowski możliwa jest jedynie w wypadkach wyjątkowych, np. ze względu na dawność zdanego egzaminu. Dotychczasowe zasady oceny przez organy radcowskiego samorządu zawodowego (obu instancji) wniosków wpisowych składanych w trybie art. 24 ust. 1 w związku z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych, nie znajdują w związku z tym uznania w zakresie odmów wpisu na listę radców prawnych osób, które zdały w ostatnich latach egzamin sędziowski, względnie zdały ten egzamin dawniej, ale posiadają praktykę zawodową w organach wymiaru sprawiedliwości. Z tych powodów, podporządkowując się wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego w części utrzymującej w obrocie prawnym normę uznaną za niezgodną z Konstytucją (art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych), organ odwoławczy orzekł jak w sentencji uchwały. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] maja 2007 r. wniósł sprzeciwił się od powyższej uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych o wpisie A. W. na listę radców prawnych. W uzasadnieniu tej decyzji Minister Sprawiedliwości wskazał, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt K 30/06 orzekł, że art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych w brzmieniu nadanym przez art. 2 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361 z późn. zm.), w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji. Przepis ten utracił moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2006 r. Organ powołał się jednocześnie na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1550/06 odnoszący się do wcześniejszego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt K 6/06, w którym Sąd ten stwierdził, że art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze jest niekonstytucyjny jedynie w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osoby, która po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazuje się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Może zatem ten przepis stanowić podstawę wpisu na listę adwokatów. Jednakże należy zbadać, czy osoba ubiegająca się o wpis może wykazać się stażem i doświadczeniem zawodowym. Samorząd powinien więc badać, czy konkretna osoba ubiegająca się o taki wpis daje rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata. Minister Sprawiedliwości podkreślił, że Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych podejmując w niniejszej sprawie uchwałę o wpisie A. W. na listę radców prawnych nie odniosło się w ogóle do praktyki zawodowej kandydata. Uchwały o wpisie mają zaś charakter decyzji uznaniowych. W związku z tym złożenie wniosku o wpis przez zainteresowanego nie jest równoznaczne z uzyskaniem żądanego wpisu. W dacie składania wniosku przez A. W. była mu znana treść orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r. W tej sytuacji brak jest podstaw do zastosowania zasady zachowania praw nabytych. W dacie podejmowania uchwały o wpisie A. W. na listę radców prawnych art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych utracił zaś moc obowiązującą w zakresie, w jakim stwarzał możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Dotychczasowy przebieg pracy wnioskodawcy, w tym brak praktyki w świadczeniu pomocy prawnej wskazują natomiast, że kandydat nie posiada odpowiedniej praktyki zawodowej pozwalającej na wykonywanie zawodu radcy prawnego. Organ wskazał przy tym, że zgodnie z art. 4 ustawy o radcach prawnych - wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej z wyjątkiem występowania w charakterze obrońcy w postępowaniu karnym i w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe. Rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego daje więc ta osoba, która wykazuje się cechami, od których uzależniona jest prawidłowość świadczenia pomocy prawnej w celu ochrony prawnej podmiotów, na rzecz których jest ona wykonywana. W skardze na tę decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. W. zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego tj. art. 24 ust. 1 pkt 5 oraz art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych w zw. z art. 2 i 7 Konstytucji RP. Według skarżącego art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych faktycznie utracił moc obowiązującą w dacie podejmowania uchwały z dnia [...] lutego 2007 r. o wpisie na listę radców prawnych przez Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, jednakże dla rozstrzygnięcia jego wniosku nie miało to żadnego znaczenia, gdyż decydujące znaczenie miała data wszczęcia postępowania w sprawie wpisu tj. 20 listopada 2006 r. Art. 25 ust. 1 pkt 2 jest bowiem przepisem prawa materialnego, a więc późniejsze jego zmiany nie mogą pogarszać sytuacji prawnej skarżącego i tym samym naruszać zasady demokratycznego państwa prawnego. Skarżący zarzucił w związku z tym Ministrowi Sprawiedliwości naruszenie zasad intertemporalnych. Nie zgodził się także ze stwierdzeniem organu, iż nie posiada odpowiedniej praktyki w zawodzie prawniczym. Skarżący podkreślił, że od daty wszczęcia postępowania w przedmiocie wpisu do chwili obecnej zmienił się w istotny sposób stan faktyczny, gdyż od 15 lutego 2007 r. do 15 maja 2007 r. pracował jako asystent sędziego w Sądzie Okręgowym w K., a od 16 maja 2007 r. do chwili obecnej pracuje w charakterze referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w B. Zatem odpadła negatywna przesłanka braku odpowiedniej praktyki w zawodzie prawniczym. Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. W myśl natomiast art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga A W. nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zaskarżoną decyzją Minister Sprawiedliwości wniósł sprzeciw od uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] lutego 2007 r. o wpisie A. W. na listę radców prawnych Izby K. stwierdzając, iż nie posiada on odpowiedniej praktyki w zawodzie prawniczym, która pozwalałaby na uzyskanie wpisu na listę radców prawnych. W podstawie prawnej swojej decyzji Minister Sprawiedliwości powołał się na art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r o radcach prawnych w myśl, którego na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego oraz na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt K 30/06 w zw. z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny w wyroku tym stwierdził, że art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, w brzmieniu nadanym przez art. 2 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji w zakresie w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Przepis art. 25 ust. 1 pkt 2 utracił moc obowiązującą, w tym zakresie, z dniem 31 grudnia 2006 r. Krajowa Rada Radców Prawnych podejmując w dniu [...] lutego 2007 r. uchwałę o wpisie A. W. na listę radców prawnych stanęła na stanowisku, że wniosek skarżącego o wpis należy rozpatrywać według stanu prawnego obowiązującego w dniu jego wniesienia tj. 20 listopada 2006 r. zgodnie z zasadą "ochrony interesów w toku". Organ wpisowy nie badał w związku z tym w ogóle kwestii posiadania przez skarżącego odpowiedniej praktyki w zawodzie prawniczym stwierdzając, że z uwagi na zdany przez niego egzamin sędziowski, odmowa wpisu mogła nastąpić tylko w wyjątkowych wypadkach. Minister Sprawiedliwości zgłaszając sprzeciw wobec tej uchwały wskazał na fakt, że w dacie podejmowania uchwały o wpisie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych utracił moc obowiązującą w zakresie, w jakim stwarzał możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. A. W. nie wykazał się zaś odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, która pozwalałaby na uzyskanie przez niego wpisu na listę radców prawnych. Stanowisko wyrażone przez Ministra Sprawiedliwości w zaskarżonej decyzji należy uznać za słuszne. Zgodnie z zasadą wyprowadzoną w orzecznictwie z art. 6 i art. 138 k.p.a., organ administracji publicznej wydając decyzję administracyjną, stosuje przepisy prawa materialnego obowiązujące w dniu wydania decyzji (wyrok NSA z dnia 7 lipca 1988 r. IV SA 451/88, GAP 1988, nr 22, s. 43; wyrok NSA z dnia 7 września 1994 r. III SA 1111/93, ONSA 1995, nr 3, poz. 120; wyrok NSA z dnia 24 lutego 1992 r. II SA 49/92, niepublikowany), z uwzględnieniem jednakże koniecznych wyjątków. W tezie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 28 września 1999 r. I SA/Wr 926/98 (OSP z 2000 r., nr 5, poz. 83) zwrócono uwagę na zasadę uzależniającą to, jakie przepisy prawa materialnego powinien stosować organ administracji wydając decyzję od tego, czy w sprawie ma być wydana decyzja konstytutywna, czy też deklaratoryjna. W przypadku decyzji konstytutywnych - kształtujących stosunek administracyjnoprawny w chwili ich wydania, należy stosować przepisy obowiązujące w tej właśnie chwili (przepisy nowe), a w przypadku decyzji deklaratoryjnych - stwierdzających ukształtowanie się stosunku administracyjnoprawnego z mocy samego prawa we wcześniejszym okresie, stosować należy przepisy obowiązujące w chwili konkretyzacji tego stosunku, na mocy których doszło do powstania stosunku prawnego (przepisy poprzednie). Uchwała o wpisie na listę radców prawnych ma charakter konstytutywny, kształtujący stosunek administracyjnoprawny w chwili jej wydania, a więc obowiązkiem organu wpisowego jest orzekanie na podstawie przepisów obowiązujących w dacie podejmowania uchwały o wpisie. Krajowa Rada Radców Prawnych rozpoznając wniosek skarżącego o wpis na listę radców prawnych (na skutek wniesionego przez niego odwołania) miała więc nie tylko prawo, a wręcz obowiązek zbadać, czy wnioskodawca wykazuje się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym niezbędną do wykonywania zawodu radcy prawnego. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt K 30/06 w kwestii zgodności z Konstytucją art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych w brzmieniu nadanym przez art. 2 pkt 6 lit a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw orzekł, że wadą tego przepisu w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą jest brak ustawowego wymogu jakiegokolwiek stażu zawodowego, a nadto - nieokreślenie maksymalnego okresu, jaki upłynął od momentu złożenia - przez ubiegającego się o wpis na listę radców prawnych - innego niż radcowski egzaminu prawniczego. Dopuszcza to ubieganie się o wpis na listę przez osoby, które uzyskały przed wielu laty dyplom ukończenia wyższych studiów prawniczych i odbyły inną niż radcowska aplikację w całkowicie odmiennym systemie prawnym, bez jakiejkolwiek weryfikacji znajomości aktualnie obowiązującego prawa. Nadto umożliwia dostęp do zawodu radcy osobom bez jakiegokolwiek praktycznego doświadczenia prawniczego, w tym - profilującej umiejętności praktyczne aplikacji zakończonej egzaminem. Sytuacja ta stwarza niebezpieczeństwo nienależytego wykonywania zawodu i w tym zakresie pozostaje w sprzeczności z art. 17 ust. 1 Konstytucji. W uzasadnieniu wcześniejszego wyroku z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt K 6/06 dotyczącego zmian wprowadzonych do ustawy o adwokaturze Trybunał Konstytucyjny wskazał natomiast, iż "W toku postępowania zainicjowanego wnioskiem osoby wymienionej w art. 66 ust. 1 pkt 2 tej ustawy o wpis na listę adwokatów samorząd adwokacki może, a nawet powinien badać, czy konkretna osoba ubiegająca się o wpis na listę adwokatów daje rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata. Trybunał Konstytucyjny stoi na stanowisku, że możliwy jest (także w świetle zasady wolności wyboru i wykonywania zawodu, ustanowionej w art. 65 ust. 1 Konstytucji) przepływ z jednego do innego zawodu prawniczego. Nie oznacza to jednak, że przepływ taki ma następować automatycznie, bez oceny umiejętności niezbędnych do należytego wykonywania nowego dla danej osoby zawodu prawniczego. W warunkach obowiązywania konstytucyjnej zasady równości i równego traktowania, przesłankami oceny winny być m.in. czas trwania aplikacji, zakres przedmiotowy szkolenia oraz praktyczny kontakt z wykonywaniem danego zawodu prawniczego. Kwestie te winien rozstrzygnąć jednoznacznie ustawodawca." A. W. złożył wniosek o wpis na listę radców prawnych bezpośrednio po ukończeniu aplikacji sądowej i zdaniu we wrześniu 2006 r. egzaminu sędziowskiego. Poza odbyciem aplikacji sądowej nie pracował w zawodzie prawniczym, a w latach 1987-2006 pracował jako elektronik zgodnie ze swoim wcześniejszym wykształceniem. Minister Sprawiedliwości w tak ustalonym stanie faktycznym miał, w ocenie Sądu, w pełni uzasadnione podstawy do zgłoszenia sprzeciwu wobec uchwały o wpisie skarżącego na listę radców prawnych z uwagi na niespełnienie przez niego przesłanki rękojmiowej z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych. Odnosząc się natomiast do załączonych przez skarżącego do skargi dokumentów tj. umowy o pracę na stanowisku asystenta sędziego oraz aktu mianowania na stanowisko referendarza sądowego wskazać należy, iż zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny kontrolę legalności zaskarżonej decyzji opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję, a przeprowadzenie przez sąd z urzędu lub na wniosek strony dowodów uzupełniających z dokumentów stanowi wyjątek od tej zasady i dopuszczalne jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 106 § 3 p.p.s.a. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki dla przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie określonym w tym przepisie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.