VI SA/Wa 1234/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 23 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej Z. D. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca Z. D. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Przedmiotowy wniosek skarżąca uzasadniła trudną sytuacją finansową. W tym kontekście podniosła, iż spłaca dwa kredyty udzielone na zakup samochodu do przewozu osób. Skarżąca we wniosku podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, córką, zięciem, synem, synową i trojgiem małoletnich wnucząt, jednakże w piśmie z dnia [...] sierpnia 2010 r. wyjaśniła, iż córka z zięciem i dziećmi oraz syn z synową i dzieckiem prowadzą odrębne gospodarstwa domowe, a tylko wspólnie zamieszkują ze skarżącą i jej mężem w domu o powierzchni 220 m kw. i z tego tytułu partycypują w kosztach utrzymania domu. Z nadesłanych do akt dokumentów wynika, że małżonek skarżącej otrzymuje rentę w wysokości 846,33 zł brutto [...], a skarżąca prowadzi działalność gospodarczą m.in. w zakresie transportu drogowego, która w ubiegłym roku przyniosła jej stratę w wysokości 4.211,35 zł (przy kosztach uzyskania przychodu w kwocie 43.195,22 zł). Natomiast w okresie od 1 stycznia do 31 lipca 2010 r. skarżąca odnotowała stratę w wysokości 1.695,20 zł (przy obrocie netto na poziomie 18.784,99 zł, zakupie netto w kwocie 16.640,19 zł oraz kosztach amortyzacji sięgających kwoty 3.840 zł [...]). W ubiegłym roku skarżąca pobierała także emeryturę lub rentę bądź inne świadczenie wymienione w art. 34 ust. 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) w łącznej wysokości 1.132,29 zł. Ponadto oboje małżonkowie uzyskali w 2009 r. dochody z tytułu dzierżawy lub najmu – w wysokości po 900 zł [...]. Na miesięczne koszty utrzymania domu składają się: opłata za wodę – 96,16 zł [...], opłata za energię elektryczną – 620,41 zł [...], opłata za gaz – ok. 117 zł [...], telefon stacjonarny – 111,06 zł [...]. Podkreślić należy, że według oświadczenia skarżącej, powyższe koszty dzielone są pomiędzy 9 wspólnie mieszkających osób. W rezultacie na skarżącą i jej męża przypada do zapłaty kwota ok. 210 zł. Skarżąca spłaca kredyt w wysokości 9.747 zł, którego miesięczna rata spłaty wynosi 237,04 zł (spłata ostatniej raty przypada na lipiec 2013 r. [...]) oraz kredyt, którego miesięczna rata spłaty wynosi 1.872,38 zł (spłata ostatniej raty przypada na październik 2011 r. [...]). Nadto skarżąca przedstawiła wyciągi ze swojego rachunku bankowego obejmujące następujące okresy: od 9 do 26 kwietnia 2010 r. [...], od 25 do 27 maja 2010 r. [...] oraz od 10 do 28 czerwca 2010 r. [...]. Saldo końcowe na tym rachunku (wg stanu na dzień 29 czerwca 2010 r.) wynosiło 40,19 zł. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej ppsa), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). W pierwszej kolejności należy podnieść, iż w odpowiedzi na wezwanie Sądu do nadesłania odpisów zeznań podatkowych za 2009 r. skarżącej i jej małżonka oraz wyciągów i wykazów z rachunków bankowych skarżącej i jej małżonka, skarżąca przedstawiła: dwie pierwsze strony (z sześciu) zeznania podatkowego jej i jej męża, a także wyciągi z należącego do niej rachunku bankowego obejmującego wybrane przez nią okresy (od 9 do 26 kwietnia, od 25 do 27 maja oraz od 10 do 28 czerwca 2010 r.), podczas których na rachunku nie były dokonywane żadne transakcje. Natomiast skarżąca nie przedłożyła wyciągów i wykazów z rachunków bankowych jej małżonka. Jednocześnie nie wskazała, że jej mąż nie posiada żadnych rachunków bankowych. Powyższe uniemożliwia dokonanie oceny rzeczywistego stanu majątkowego skarżącej i pozostającego z nią we wspólnym gospodarstwie męża. Tymczasem jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Ponadto ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, iż obciążenia kredytowe skarżącej przekraczają w skali miesiąca kwotę 2.000 zł, a skarżąca nie sygnalizowała trudności czy zaległości w ich spłacie. Zatem fakt udzielenia skarżącej kredytów świadczy o jej możliwościach płatniczych i nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych. Kwestia dysponowania posiadanym majątkiem, w tym także jego obciążanie w drodze zaciągania zobowiązań jest indywidualną sprawą strony i nie może skutkować przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego przez nią postępowania sądowego. Spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie może więc korzystać z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2005 r., sygn. akt II GZ 56/05, z dnia 16 marca 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1247/04, z dnia 7 października 2005 r., sygn. akt II FZ 624/05 oraz z dnia 16 grudnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 105/05). Zauważyć też wypada, że strata jaką skarżąca poniosła w okresie pierwszych siedmiu miesięcy bieżącego roku wynika w głównej mierze z odpisów amortyzacyjnych. Nie sposób więc uznać, iż bieżące koszty działalności uniemożliwiły skarżącej zabezpieczenie odpowiedniej kwoty na poczet kosztów sądowych (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2004 r., sygn. akt III SA/Wa 679/04), zwłaszcza, że skarżąca w dniu 25 lutego 2010 r. uiściła wpis sądowy od skargi w wysokości 110 zł w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 288/10. W ocenie rozpoznającego niniejszy wniosek, dokumenty nadesłane przez skarżącą nie przedstawiają w sposób zupełny sytuacji majątkowej jej i jej małżonka, co w konsekwencji uniemożliwia uznanie, iż ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy Z. D. wypełnia ustawowe przesłanki przyznania pomocy państwa. W tym miejscu zaakcentować należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, iż może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną – pozbawionych środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało postanowić jak w sentencji.