VI SA/Wa 1234/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska – Przewłoka po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego odmówić przyznania Z. D. prawa pomocy w żądanym zakresie. Z. D. (dalej też jako skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 262,00 złotych, skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W formularzu podniosła, iż jej sytuacja finansowa nie pozwala na wyłożenie kwoty 262,00 złotych. Podniosła, iż zaciągnęła dwa kredyty na zakup samochodu do przewozu osób. Skarżąca we wniosku podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, córką, zięciem, synem, synową i trojgiem małoletnich wnucząt, jednakże w piśmie z dnia 4 sierpnia 2010 r. wyjaśniła, iż córka z zięciem i dziećmi oraz syn z synową i dzieckiem prowadzą odrębne gospodarstwa domowe, a tylko wspólnie zamieszkują ze skarżącą i jej mężem w domu o powierzchni 220 m kw. i z tego tytułu partycypują w kosztach utrzymania domu. Z nadesłanych do akt dokumentów wynika, że małżonek skarżącej otrzymuje rentę w wysokości 846,33 zł brutto (przekaz pocztowy świadczenia rentowego za lipiec 2010 r. – karta 40 akt), a skarżąca prowadzi działalność gospodarczą m.in. w zakresie transportu drogowego, która w ubiegłym roku przyniosła jej stratę w wysokości 4.211,35 zł (przy kosztach uzyskania przychodu w kwocie 43.195,22 zł). Natomiast w okresie od 1 stycznia do 31 lipca 2010 r. skarżąca odnotowała stratę w wysokości 1.695,20 zł (przy obrocie netto na poziomie 18.784,99 zł, zakupie netto w kwocie 16.640,19 zł oraz kosztach amortyzacji sięgających kwoty 3.840 zł -zestawienie obrotów – karta 32 akt, kserokopie kart z księgi przychodów i rozchodów – karty 33 – 39 akt). W ubiegłym roku skarżąca pobierała także emeryturę lub rentę bądź inne świadczenie wymienione w art. 34 ust. 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) w łącznej wysokości 1.132,29 zł. Ponadto oboje małżonkowie uzyskali w 2009 r. dochody z tytułu dzierżawy lub najmu – w wysokości po 900 zł (vide przedłożone przez skarżącą dwie pierwsze strony deklaracji PIT-36 - karta 31 – 31 verte akt). Na miesięczne koszty utrzymania domu składają się: opłata za wodę – 96,16 zł (faktura VAT - karta 45 akt), opłata za energię elektryczną – 620,41 zł (polecenie zapłaty – karta 46 akt), opłata za gaz – ok. 117 zł (faktura VAT obejmująca opłatę za okres 2 miesięcy – karta 47 akt), telefon stacjonarny – 111,06 zł (faktura VAT – karta 44 akt). Podkreślić należy, że według oświadczenia skarżącej, powyższe koszty dzielone są pomiędzy 9 wspólnie mieszkających osób. W rezultacie na skarżącą i jej męża przypada do zapłaty kwota ok. 210 zł. Skarżąca spłaca kredyt w wysokości 9.747 zł, którego miesięczna rata spłaty wynosi 237,04 zł (spłata ostatniej raty przypada na lipiec 2013 r. – harmonogram spłat – karty 41-42 akt) oraz kredyt, którego miesięczna rata spłaty wynosi 1.872,38 zł (spłata ostatniej raty przypada na październik 2011 r. – harmonogram spłat – karta 43 akt). Nadto skarżąca przedstawiła wyciągi ze swojego rachunku bankowego obejmujące następujące okresy: od 9 do 26 kwietnia 2010 r. (karta 25 akt), od 25 do 27 maja 2010 r. (karta 27 akt) oraz od 10 do 28 czerwca 2010 r. (karta 29 akt). Saldo końcowe na tym rachunku (wg stanu na dzień 29 czerwca 2010 r.) wynosiło 40,19 zł. Postanowieniem z dnia 23 września 2010 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, uzasadniając, iż z przesłanych dokumentów wykazujących: wysokość zarobków, miesięczne koszty utrzymania oraz stan rachunku bankowego prowadzonego na rzecz skarżącej – nie przedstawiają w sposób zupełny sytuacji majątkowej jej i jej małżonka, co w konsekwencji uniemożliwiło uznanie , iż wnioskująca wypełniła ustawowe przesłanki przyznania pomocy państwa. Postanowienie zostało doręczone stronie w dniu 5 października 2010 r. W dniu 11 października 2010 r. (data nadania) Z. D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od powyższego postanowienia. W złożonym sprzeciwie podniosła, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Podkreśliła, iż koszty utrzymania domu nie powinny być dzielone na 9 osób, bowiem trzy z nich to dzieci w wieku od 3 do 7 lat. Wyjaśniła, iż ma zadłużenie wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dowód – pismo ZUS z dnia 13 września 2010 r., k.74 akt). Ponadto oświadczyła, iż świadczenie z tytułu renty otrzymywane przez jej męża netto wynosi około 700 złotych. Stwierdziła, iż nieprawdą jest to, iż pobierała ona jakiekolwiek świadczenie z tytułu emerytury, bowiem wnioskująca o przyznanie prawa pomocy otrzymywała świadczenie chorobowe. Przesłała także miesięczne rachunki i ponaglenia do zapłaty. Oświadczyła, iż spłaca w ratach miesięcznych kary administracyjne nałożone przez organy administracji publicznej – do 15 kwietnia 2010 r. (rata w wysokości 1350 złotych) oraz od lipca 2010 r. do listopada 2010 r. – rata w wysokości 550 złotych. Do sprzeciwu skarżąca dołączyła potwierdzenia dokonania spłat rat kredytu zaciągniętego w [...] Banku, wezwanie do zapłaty za energię elektryczną, wezwanie do zapłaty wystawione przez P. z dnia 20 września 2010 r., pismo ZUS z dnia 13 września 2010 r. o nieodnotowaniu wpłat składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych – za miesiąc lipiec 2010 r., wezwanie do zapłaty z dnia 14 września 2010 r. wystawione przez PGNiG za paliwo gazowe dostarczone w miesiącu czerwcu 2010 r., zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank z dnia 2 lipca 2009 r. na kwotę 370,44 złotych oraz z dnia 7 września 2010 r. na kwotę 1191,11 złotych, ponaglenie do wpłacenia składek wystawione przez ZUS w dniu 23 września 2010 r., 5 monitów [...] Banku dotyczących spłaty zobowiązań kredytowych wydanych od marca do sierpnia 2010 r., tytuł wykonawczy z 1 czerwca 2009 r. wystawiony przez Burmistrza Miasta na kwotę 328,00 złotych, wezwanie do uregulowania podatku od nieruchomości wydane w dniu 1 czerwca 2010 r. Zarządzeniem z dnia 1 grudnia 2010 r. skarżąca została wezwana do nadesłania wyciągów i wykazów bankowych z rachunków bankowych z okresu od stycznia do listopada 2010 r. skarżącej i jej małżonka, córki i zięcia skarżącej, a także syna i synowej skarżącej, a ponadto do nadesłania dokumentu wskazującego wysokość dochodów uzyskanych przez skarżącą z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w roku bieżącym. W odpowiedzi na powyższe zarządzenie, skarżąca pismem z dnia 14 grudnia 2010 r. nadesłała zestawienie obrotów i kosztów działalności gospodarczej od stycznia do listopada 2010 r., z którego wynika, iż obrót wyniósł 45.194,46 złotych, zakup – 31.337,60 zł., przy kosztach amortyzacji 8.960 zł. dochód osiągnął wielkość 9.392 zł, a strata – 4.495,14 zł. Skarżąca ponownie wskazała, iż spłaca już kary administracyjne. Oświadczyła, iż syn i córka nie pobierają zasiłku dla bezrobotnych, nie pracują i nie pobierają żadnego wynagrodzenia. Mąż jej nie ma rachunku bankowego. Skarżąca stwierdziła, iż nie ma możliwości dostarczenia wyciągów z kont bankowych jej dzieci, gdyż mają one swoje wydatki i muszą dbać o zaspokojenie swoich potrzeb i skarżąca nie będzie ich obciążać jej problemami finansowymi. Do pisma wnioskodawczyni dołączyła wyciągi z rachunku bieżącego F. na potwierdzenie, iż nie posiada na nich żadnych środków finansowych. Nadto poinformowała, iż nie ma zapłaconej raty kredytu za listopad 2010 r., nie zapłaciła składek ZUS za kilka miesięcy 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw został złożony w przewidzianym terminie. Sąd rozpoznał zatem wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy i stwierdził, iż stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powołanego przepisu wynika zatem, iż to wnioskodawca winien wykazać, iż jego dochody i sytuacja majątkowa nie pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Na nim spoczywa bowiem ciężar dowodu w tym zakresie. Dla dokonania przez Sąd oceny z punktu widzenia art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. istotne są zatem złożone przez skarżącą dokumenty obrazujące jej sytuację majątkową. Z załączonych dokumentów wynika, iż faktycznie na skarżącej ciążą zobowiązania finansowe wobec banków i instytucji publicznych z tytułu zaciągniętych kredytów i kar administracyjnych. Sam fakt przedstawienia ciążących zobowiązań finansowych musi być odniesiony do sytuacji majątkowej skarżącej. Podkreślić należy, iż skarżąca nadesłała wyciągi z bankowego rachunku bieżącego F. , a nie nadesłała (o co była wzywana) wyciągów z jej rachunku bieżącego. Należy zauważyć, iż skarżąca w odpowiedzi na wezwanie Sądu dotyczące nadesłania dokumentów obrazujących stan majątkowy skarżącej i zamieszkującej z nią rodziny, stwierdziła jedynie, iż sprawy finansowe jej dzieci i ich rodzin (zamieszkujących wraz ze skarżącą i jej mężem w jednym domu) są ich prywatną sprawą i do stwierdzenia nie dołączyła żadnych dokumentów potwierdzających ich stan majątkowy. Przesłała do Sądu decyzje, z których wynika, iż K. D. i D. M. nie pobierają zasiłku dla bezrobotnych, bowiem syn w październiku 2010 r. utracił status osoby bezrobotnej, a D. M. w listopadzie utraciła prawa do zasiłku. Ponadto, skarżąca nadmieniła, iż to że mieszkają wraz z rodziną "pod jednym dachem" nie świadczy, iż wszyscy prowadzą jedno gospodarstwo domowe, bowiem jak wynika z dalszej części odpowiedzi na wezwanie z dnia 1 grudnia 2010 r. , każda rodzina prowadzi własne gospodarstwo domowe, na które przeznacza odrębne środki finansowe. Zdaniem Sądu nic nie stoi na przeszkodzie, aby koszty utrzymania domu dzielone były na wszystkie rodziny w nim zamieszkujące. Wysokość kosztów utrzymania domu przypadających na skarżącą i jej męża stanowiłyby równowartość ok. 210 złotych miesięcznie, co zdaniem Sądu nie stanowi poważnego uszczuplenia majątku skarżącej i jej męża. Mając na uwadze fakt, iż skarżąca wykonując zarządzenie Sądu z dnia 1 grudnia 2010 r. nie udowodniła, iż mąż jej nie posiada żadnych rachunków bankowych, a także jednoznacznie podkreśliła, iż z rodzinami córki i syna nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, to należy stwierdzić, iż nie wykonała w pełni zarządzenia Sądu, a co za tym idzie nie wykazała swojej trudnej sytuacji majątkowej. Odnośnie spłacanych rat za udzielone kredyty i rat, na które zostały rozłożone kary pieniężne nałożone przez organy administracji publicznej, należy zauważyć, iż po pierwsze – bank udzielając kredytu sprawdza wypłacalność kredytobiorcy, zatem zdaniem banków strona zdolna była zaciągnąć dwa kredyty, których miesięczna rata spłaty przekracza 2000 zł., a po drugie – z akt sprawy wynika, iż strona nie wykazywała żadnych trudności w spłacie ww. rat. Załączone wyciągi z rachunku bankowego F., zdaniem Sądu, nie obrazują stanu majątkowego skarżącej, bowiem zostały one nadesłane wybiórczo tzn. nie obrazują pełnej sytuacji majątkowej skarżącej lecz jedynie wybrane okresy. Ponadto ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, iż obciążenia kredytowe skarżącej przekraczają w skali miesiąca kwotę 2.000 zł, a skarżąca nie sygnalizowała trudności czy zaległości w ich spłacie. Zatem fakt udzielenia skarżącej kredytów świadczy o jej możliwościach płatniczych i nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych. Kwestia dysponowania posiadanym majątkiem, w tym także jego obciążanie w drodze zaciągania zobowiązań jest indywidualną sprawą strony i nie może skutkować przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego przez nią postępowania sądowego. Spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie może więc korzystać z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2005 r., sygn. akt II GZ 56/05, z dnia 16 marca 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1247/04, z dnia 7 października 2005 r., sygn. akt II FZ 624/05 oraz z dnia 16 grudnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 105/05). Ponadto Sąd zauważa, że strata jaką skarżąca poniosła w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej wynika w głównej mierze z odpisów amortyzacyjnych. Nie sposób więc uznać, iż bieżące koszty działalności uniemożliwiły skarżącej zabezpieczenie odpowiedniej kwoty na poczet kosztów sądowych (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2004 r., sygn. akt III SA/Wa 679/04), Sąd stanowczo podkreśla, iż zgodnie z tezą zawartą w postanowieniu NSA z dnia 6 października 2004 r. (sygn. akt GZ 61/04, niepubl.) udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie – zestawiając dochód skarżącej i jej małżonka z kosztami ponoszonymi przez skarżącą na konieczne wydatki bieżące - nie zachodzi sytuacja, w której skarżąca nie jest w stanie uiścić kwoty 262 złotych tytułem opłaty za wpis stosunkowy od skargi wniesionej do WSA w Warszawie. W tym stanie faktycznym i prawnym, Sąd uznał, iż w świetle powołanego przepisu brak jest podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Skarżąca nie wykazała bowiem, że zachodzi przesłanka, o której w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. mowa. W tym stanie rzeczy, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.