VI SA/Wa 1238/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2009 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia biegłym sądowym oddala skargę W wyniku wszczętego w dniu [...] października 2008 r., na wniosek T. G. postępowania Prezes Sądu Okręgowego w [...], na podstawie art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz § 12 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sadowych, decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. odmówił ustanowienia wnioskującego biegłym sądowym z zakresu bioenergoterapii, radiestezji i egzorcyzmów. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnił, iż wskazana przez kandydata dziedzina nie spełniała przesłanek ustanowienia odwołującego biegłym sądowym. Zdaniem organu, nie ma obecnie zapotrzebowania na biegłych sądowych w tym zakresie, zaś obowiązujące przepisy nie dają możliwości prowadzenia postępowania w sprawach, w których wymagana byłaby wiedza z tego zakresu. Ponadto Prezes podkreślił, iż w załączonej do wniosku dokumentacji, strona poświadczyła nieprawdę. W opinii Prezesa Zarządu Stowarzyszenia Bioenergoterapeutów i Medycyny Alternatywnej "[...]" zawarte było bowiem sformułowanie, iż T. G. "jest autorem powołania na Akademii im. [...] nowego Wydziału Medycyny Naturalnej, która kształcić będzie na studiach stacjonarnych nową kadrę uzdrowicieli, a na studiach zaocznych dokształcać istniejących lekarzy". W wyniku weryfikacji tego oświadczenia, w odpowiedzi z dnia [...] stycznia 2009 r. Rektor wskazanej uczelni wyjaśnił, iż "nie widzi możliwości uruchomienia nowego wydziału na Akademii". Zdaniem organu I instancji, przedstawienie nieprawdziwych informacji przez T. G. w przedłożonych dokumentach nie pozwalało przyjąć, iż daje on rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego sądowego. Tym samym nie było możliwe ustanowienie osoby niewiarygodnej biegłym sądowym. Od powyższej decyzji, T. G. odwołał się do Ministra Sprawiedliwości, wnosząc o jej uchylenie i zmianę. W uzasadnieniu zarzucił Prezesowi Sądu Okręgowego w [...] wydanie niesprawiedliwej decyzji. Podkreślił, iż posiada kwalifikacje, zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, we wnioskowanym przez siebie zakresie. Ponadto wskazał, iż ustanowienie go biegłym sądowym przyczyni się do zapewnienia należytego funkcjonowania organów wymiaru sprawiedliwości. Zaprzeczył stawianym mu zarzutom poświadczenia nieprawdy w korespondencji skierowanej do Prezesa Sądu Okręgowego w [...]. Na dowód przedłożył szereg pism kierowanych m.in. do: Prezesa Rady Ministrów, Ministerstwa Ochrony Środowiska, Ministerstwa Zdrowia oraz Rektora Akademii im. [...] wraz z odpowiedziami udzielanymi mu przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Ministerstwo Zdrowia w sprawie powołania Wydziału Medycyny Naturalnej. W wyniku ponownej analizy złożonej dokumentacji Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podkreślił, iż Prezes Sądu Okręgowego w [...] dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego na tle przesłanek warunkujących ustanowienie biegłym sądowym, określonych w § 12 ust. 1 rozporządzenia. Minister wyjaśnił, iż co prawda nie istnieje katalog zamknięty specjalności w zakresie, których prezes sądu okręgowego może ustanowić biegłego sądowego, jednak dziedzina (działania tzw. sił nadprzyrodzonych), w której strona wnioskowała o powołanie, obecnie nie stanowi źródła informacji w postępowaniach sądowych. Aktualnie brane są pod uwagę działania tzw. siły wyższej rozumianej jako ogólne określenie przyczyny sprawczej zdarzenia o charakterze przypadkowym lub naturalnym, nad którym człowiek nie panuje (m.in. zjawiska atmosferyczne czy zdarzenia losowe) i w zakresie analizy tych zdarzeń powoływani są biegli sądowi. Organ drugiej instancji wskazał również, iż przedstawienie przez kandydata na biegłego opinii zawierającej nieprawdziwą informację na temat jego dokonań zawodowych - powołania na Akademii im. [...] Wydziału Medycyny Naturalnej - podważało zaufanie do jego osoby, pozwalając organom uznać, iż nie daje on rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków biegłego. W skardze na powyższą decyzję skarżący podtrzymał argumentację prezentowaną w toku postępowania administracyjnego oraz podkreślił, iż obie decyzje rażąco naruszają prawo, z uwagi na fakt, iż spełniał on wszystkie przesłanki pozwalające na powołanie jego osoby na stanowisko biegłego sądowego we wnioskowanym zakresie. Zarzucił naruszenie art. 139 k.p.a. wywodząc, że organ nie miał prawa wydać decyzji na niekorzyść skarżącego. W uzasadnieniu skargi skarżący wniósł o zbadanie, w trybie art. 193 Konstytucji RP, zgodności przepisów rozporządzenia z ustawą zasadniczą, w zakresie, w jakim prowadzą do braku równouprawnienia w dostępie do funkcji biegłego sądowego. Dodatkowo uznał za celowe dołączenie do akt postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiotowej sprawie wskazanych w skardze akt Ministerstwa Sprawiedliwości, Prokuratury Apelacyjnej w [...], Prokuratury Okręgowej w [...], Sądu Apelacyjnego w [...] oraz Sądu Okręgowego w [...]. Skarżący wniósł także o podjęcie przez Ministra Sprawiedliwości działań nakierowanych na zrównanie statusu medycyny naturalnej z medycyną akademicką oraz rozszerzenie zakresu kształcenia lekarzy medycyny na zagadnienia z zakresu medycyny naturalnej. W dalszym uzasadnieniu skargi T. G. wskazał na zasadność funkcjonowania biegłych sądowych z zakresu bioenergoterapii, radiestezji oraz egzorcyzmów, niezbędnych, w jego ocenie, dla prawidłowego funkcjonowania nie tylko wymiaru sprawiedliwości, ale także rodziny i całego państwa. Skarżący podniósł ponadto, iż w odwołaniu od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lutego 2009 r. wyjaśnił okoliczności dotyczące informacji zawartej w przedłożonej przez niego, w toku ubiegania się o ustanowienie biegłym, opinii, w której wskazano, iż na Akademii im. [...] powołał Wydział Medycyny Naturalnej, wykazał, iż nie była ona nieprawdziwa, a zatem nie mogła stanowić podstawy wydania zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz dodał, iż brak jest możliwości posługiwania się w postępowaniach czy to cywilnym czy też karnym, wiadomościami specjalnymi z zakresu szeroko rozumianych sił nadprzyrodzonych. Wiedza taka, jak również sposób jej wykorzystania, nie dają się bowiem zweryfikować za pomocą narzędzi poznawczych, jakimi posługują się organy wymiaru sprawiedliwości. Oznacza to brak możliwości dokonania jakiejkolwiek kontroli prawidłowości opinii z dziedziny bioenergoterapii, radiestezji czy egzorcyzmów, pod kątem jej rzetelności, zupełności, czy też logiki przeprowadzonych czynności i wynikających z nich ustaleń. Dodatkowo organ ponownie podkreślił, iż skarżący przedstawiając opinię na temat swojej osoby wiedział, iż zawiera ona nieprawdziwą informację - nie był on bowiem autorem powołania na Akademii im. [...] nowego Wydziału Medycyny Naturalnej, lecz co najwyżej wnioskodawcą takiego pomysłu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga jest niezasadna. Zgodnie z § 12 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz. U. z dnia 26 stycznia 2005 r.) biegłym może być ustanowiona osoba, która: 1) korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich; 2) ukończyła 25 lat życia; 3) posiada teoretyczne i praktyczne wiadomości specjalne w danej gałęzi nauki, techniki, sztuki, rzemiosła, a także innej umiejętności, dla której ma być ustanowiona; 4) daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego; 5) wyrazi zgodę na ustanowienie jej biegłym. Posiadanie wiadomości specjalnych powinno być wykazane dokumentami lub innymi dowodami. Ocena, czy posiadanie wiadomości specjalnych zostało dostatecznie wykazane, należy do prezesa. Wskazać też należy, że instytucja biegłego sądowego to instytucja prawa procesowego uregulowana normami zawartymi w Kodeksie postępowania cywilnego i Kodeksie postępowania karnego. Potrzeba skorzystania z opinii biegłych zarówno w postępowaniu cywilnym, jak i karnym wynika stąd, że dla rozstrzygnięcia danej sprawy obok znajomości przepisów prawa niezbędne są wiadomości fachowe z różnych dziedzin nauki, techniki, sztuki czy obrotu gospodarczego. O tym czy do rozstrzygnięcia danej sprawy niezbędne są takie wiadomości specjalne decyduje sąd orzekający w danej konkretnej sprawie. Również zgodnie z § 15 rozporządzenia w sprawie biegłych sądowych ustanowienie biegłym uprawnia po złożeniu przyrzeczenia do wydawania opinii na zlecenie sądu lub organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze w sprawach karnych w zakresie tej gałęzi nauki, techniki, sztuki, rzemiosła, a także innych umiejętności, dla której ustanowienie nastąpiło. Okoliczności tej zdaje się nie uwzględniać skarżący w wywodach uzasadnienia skargi. Zasadnie zaś podnosi organ II instancji, iż wiedza i sposób jej wykorzystania, którą dysponuje osoba powoływana na stanowisko biegłego sądowego musi być możliwa do zweryfikowania za pomocą narzędzi poznawczych jakimi dysponują organy wymiaru sprawiedliwości. Skarżący wnosił o ustanowienie go biegłym sądowym w dziedzinie bioenergoterapii, radiestezji i egzorcyzmów, skarżący nie posiada zatem wiadomości specjalnych w dziedzinie, w której możliwe jest zlecenie sporządzenia opinii biegłemu i zweryfikowanie przedstawionej opinii przez organ ją zlecający za pomocą środków poznawczych, którymi dysponuje wymiar sprawiedliwości. Nie został również naruszony art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, zobowiązujący organy administracji do uwzględniania interesu społecznego w toku postępowania administracyjnego. Wyrazem troski o ochronę interesu społecznego jest bowiem właśnie odmowa dopuszczenia do pełnienia funkcji biegłego sądowego osoby dysponującej wiadomościami, których wykorzystanie w toku postępowania nie poddawałoby się racjonalnej kontroli. Co do zarzutu wyjaśnienia przez pana T. G. sprzeczności treści opinii o jego osobie dołączonej do wniosku o ustanowienie biegłym sądowym z rzeczywistym stanem faktycznym wskazać należy, iż w treści pisma z dnia [...] listopada 2008 r., podpisanego przez pana M. M., Prezesa Zarządu Stowarzyszenia Bioenergoterapeutów i Medycyny Alternatywnej "[...]", zatytułowanego "opinia", znajduje się zdanie w brzmieniu: "T. G. jest autorem powołania na istniejącej Uczelni Wyższej - Akademii im. [...] nowego Wydziału Medycyny Naturalnej, która będzie kształcić na studiach stacjonarnych nową kadrę uzdrowicieli, a na studiach zaocznych dokształcać istniejących lekarzy, aby sami mogli usuwać źródło - przyczynę wskazanych schorzeń i innych problemów w danej rodzinie". Zgodnie z informacją przedstawioną na wniosek Prezesa Sądu Okręgowego w [...] przez Rektora wskazanej uczelni - dra hab. inż. Z. B., Pan T. G. złożył jedynie pismo dotyczące powołania na Akademii im. [...] wskazanego Wydziału, na które nie otrzymał odpowiedzi do czasu sporządzenia przez pana M. M. cytowanej opinii. Zasadnie zatem uznały organy, iż pan T. G. przedstawiając opinię na temat swojej osoby wiedział, iż zawiera ona nieprawdziwą informację - nie był on bowiem "autorem powołania na istniejącej Uczelni Wyższej - Akademii im. [...] nowego Wydziału Medycyny Naturalnej", lecz co najwyżej wnioskodawcą takiego pomysłu. Nie można zatem uznać, by ocena organu pierwszej instancji, przyjęta również przez Ministra Sprawiedliwości, dotycząca braku rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków biegłego, a wywodzona z faktu świadomego przedstawienia przez kandydata na biegłego nieprawdziwej informacji na temat swych dokonań zawodowych, była nieuzasadniona. Jednocześnie należy wskazać, iż w aktach osobowych skarżącego brak jest dokumentu potwierdzającego, iż Prezes Sądu Okręgowego zapoznał skarżącego w toku prowadzonego postępowania administracyjnego z treścią pisma Rektora Akademii im. [...], a zatem doszło do naruszenia art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd podzielił jednak ocenę Ministra Sprawiedliwości, iż brak jest podstaw dla stwierdzenia, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący, odnosząc się do wskazanej kwestii, nie przedstawił bowiem okoliczności uzasadniających dokonanie odmiennej oceny treści przedstawionej przez niego opinii. Ponadto zarzut braku rękojmi należytego wykonywania czynności biegłego jako podstawa decyzji odmawiających ustanowienia skarżącego biegłym sądowym ma charakter akcesoryjny względem zasadniczego zarzutu, dotyczącego braku spełnienia przesłanki określonej w § 12 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. W ocenie Sądu sformułowany w uzasadnieniu skargi wniosek o zbadanie w trybie art. 193 Konstytucji RP zgodności przepisów rozporządzenia w sprawie biegłych sądowych z Konstytucją RP w zakresie w jakim prowadzą do braku równouprawnienia w dostępie do funkcji biegłego sądowego nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd nie dopatrzył się naruszenia norm ustawy zasadniczej w przedmiotowym rozporządzeniu, skarżący nie wskazał też konkretnych unormowań mających naruszać zasady ustanowione w Konstytucji RP. Zgodnie z Wyrokiem Sądu Najwyższego II CSK 463/07 z dnia 29 lutego 2008 r. (LEX nr 463366) o potrzebie skorzystania z możliwości wynikającej z art. 193 Konstytucji RP decydują rzeczywiste wątpliwości sądu, co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją RP, a nie wątpliwości podnoszone przez strony czy praktyczna doniosłość rozważanego problemu. Podobny pogląd wyraził WSA w Olsztynie w postanowieniu z dnia 18 października 2007 r. II SA/Ol 861/07 LEX nr 303725 wskazując, że wyłącznie wątpliwości sądu, a nie skarżącego, mogą uzasadnić przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, od odpowiedzi na które zależy rozstrzygnięcie sprawy sądowo-administracyjnej. Dlatego też skarżący nie ma uprawnienia do skutecznego domagania się przedłożenia przez sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. Sąd oddalił też sformułowany w uzasadnieniu skargi wniosek o dołączenie do akt postępowania w przedmiotowej sprawie wskazanych w skardze akt Ministerstwa Sprawiedliwości, Prokuratury Apelacyjnej w [...], Prokuratury Okręgowej w [...], Sądu Apelacyjnego w [...] oraz Sądu Okręgowego w [...]. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie dołączenie wskazanych akt nie było niezbędne dla wyjaśnienia okoliczności przedmiotowej sprawy. Sąd analizując przedmiotową sprawę stanął na stanowisku, że organ wydał zaskarżoną decyzję zgodnie z przepisami prawa materialnego i nie dopuścił się uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.