VI SA/Wa 1249/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Piotr Borowiecki po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2004 r., na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] - Spółka jawna z siedzibą w R. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2004 r., Nr [...] w przedmiocie uznania za zlikwidowane przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą [...] Zakłady [...] w likwidacji z siedzibą w P. postanawia - odrzucić skargę - W dniu 12 maja 2004 r. skarżąca spółka handlowa [...] - Spółka jawna z siedzibą w R. złożyła w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie wniosek o uchylenie decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2004 r., Nr [...], w przedmiocie uznania za zlikwidowane przedsiębiorstwa państwowego pn. [...] Zakłady [...] w likwidacji z siedzibą w P.. W uzasadnieniu swego wniosku strona skarżąca podniosła, iż wydanie takiej decyzji jest bezpodstawne wobec niezakończenia podjętego przedsięwzięcia dotyczącego likwidacji miejsc dzikich składowisk stłuczki szklanej skażonej rtęcią i niezliwkidowanie skutków emisji rtęci do środowiska na terenie zakładu skarżącej spółki handlowej. W ocenie strony skarżącej Minister Skarbu Państwa w/w decyzją przerwał możliwość dalszego zakończenia likwidacji, której całkowite przeprowadzenie strona oszacowała na kwotę około 6 mln złotych. Zdaniem strony skarżącej pozyskanie tak dużej kwoty z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i dofinansowanie ze środków samorządowych jest niemożliwe na tym szczeblu z przyczyn finansowych. Z tej przyczyny skarżąca spółka uznała, iż decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2004 r. jest nieuzasadniona i narusza przepis art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz.U. z 2002 r. Nr 112, poz. 881 ze zm.) oraz przepis § 51 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 listopada 1981 r. w sprawie wykonania ustawy o przedsiębiorstwach państwowych (Dz.U. z 1981 r. Nr 31, poz. 170 ze zm.). W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o odrzucenie skargi. W uzasadnieniu organ podniósł, iż zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa nie jest decyzją administracyjną w świetle przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Na potwierdzenie swej tezy organ przytoczył stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale składu 7 sędziów z dnia 21 października 1983 r., sygn. akt III PRN 1/83, OSNC 1984/6/95, w którym to orzeczeniu Sąd uznał, iż "zarządzenia czy inne akty dokonywane w stosunku do przedsiębiorstwa państwowego przez organ założycielski nie mają charakteru decyzji administracyjnych i w związku z tym nie stosuje się do nich przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Stosunki te regulowane są wyłącznie przez ustawę z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz.U. Nr 24, poz. 122) i wydane na jej podstawie rozporządzenie wykonawcze z dnia 30 listopada 1981 r. (Dz.U. Nr 31, poz. 170)." Minister podniósł, iż w uzasadnieniu w/w orzeczenia Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że stosunki prawne łączące przedsiębiorstwo państwowe z organem założycielskim nie mają charakteru jednolitego, ale łączą w sobie zarówno elementy administracyjne, jak i elementy cywilne, co nadaje tym stosunkom prawnym swoisty charakter stosunków gospodarczo-prawnych, które trudno zakwalifikować - w myśl tradycyjnych założeń - do stosunków administracyjno-prawnych. Organ podniósł ponadto, iż powyższy pogląd Sąd Najwyższy podzielił w wyroku z dnia 13 grudnia 1991 r., sygn. akt II CR 85/91, OSNC 1993/3/41. W orzeczeniu tym Sąd Najwyższy wskazał, że ingerencja organu założycielskiego, który ma prawo władczego wkroczenia w sprawy przedsiębiorstwa, nie ma charakteru decyzji administracyjnej w rozumieniu k.p.a. Zdaniem Sądu Najwyższego wobec takiej ingerencji w postaci decyzji (zarządzenie) stosuje się wyłącznie przepisy proceduralne zawarte w ustawie o przedsiębiorstwach państwowych, a w szczególności prawo sprzeciwu przewidziane w art. 63 tej ustawy. Minister Skarbu Państwa uznał, że Sąd Najwyższy stwierdzając w cyt. orzeczeniu, iż władcze wkroczenie organu założycielskiego w sprawy przedsiębiorstwa, dotyczące likwidacji przedsiębiorstwa państwowego, nie ma charakteru decyzji administracyjnej w rozumieniu przepisów k.p.a., wskazał jednocześnie na niemożliwość zastosowania procedury odwoławczej przewidzianej w k.p.a. W związku z tym - w ocenie Ministra - na gruncie tych przepisów nie jest możliwe także stwierdzenie nieważności takiej decyzji, jak również jej uchylenie. Organ podniósł ponadto, iż w podobnej kwestii wypowiedział się także Naczelny Sąd Administracyjny, który w postanowieniu z dnia 8 kwietnia 1994 r., sygn. akt IV SAB 62/93, ONSA 1995/1/45, stwierdził, że stosunki prawne łączące przedsiębiorstwo państwowe z organem założycielskim nie mają charakteru stosunków administracyjnoprawnych, ale są zaliczane do stosunków gospodarczoprawnych. Stosunki te - zdaniem NSA, są regulowane wyłącznie przez ustawę dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych, a także przez ustawę z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Zarządzenia i inne akty prawne skierowane do przedsiębiorstwa państwowego przez organ założycielski nie mają charakteru decyzji administracyjnych i w związku z tym - w ocenie NSA, nie stosuje się do nich przepisów k.p.a. Minister Skarbu Państwa zauważył ponadto, iż decyzja o uznaniu przedsiębiorstwa państwowego za zlikwidowane nie spełnia przymiotów decyzji administracyjnej, przez którą rozumie się "każdy wydany na podstawie powszechnie obowiązującego przepisu prawa, władczy i jednostronny akt organu administracji, rozstrzygający konkretną sprawę i skierowany do imiennie oznaczonego adresata, niezwiązanego z organem ani węzłem zależności organizacyjnej, ani też podległości służbowej" (vide: J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 19). Zdaniem organu kwestią bezsporną jest, że Minister Skarbu Państwa pełni rolę organu założycielskiego [...] Zakładów [...] w likwidacji z siedzibą w P., w związku z czym oczywistym jest istnienie zależności organizacyjnej między tymi dwoma podmiotami. W konkluzji organ uznał, iż przedmiotowa sprawa nie jest sprawą administracyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Granice właściwości sądów administracyjnych oraz istota wymiaru sprawiedliwości sprawowanego przez te sądy, zostały określone wprost w Art. 184 Konstytucji RP. Z przepisu tego wynika, że sądy administracyjne sprawują w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych organów administracji rządowej. Wyraźnie określone w Konstytucji granice właściwości rzeczowej sądów administracyjnych znalazły swoje potwierdzenie w przepisach ustaw reformujących sądownictwo administracyjne, a więc ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270, dalej także p.s.a.), jak również ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Szczegółowe unormowanie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych zawierają przepisy art. 1-5 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z wniosku złożonego przez skarżącą spółkę handlową wynika, iż domaga się ona uchylenia decyzji Ministra Skarbu Państwa w przedmiocie uznania za zlikwidowane przedsiębiorstwa państwowego, z uwagi na niezgodność tej decyzji z przepisami art. 25 ust. 1 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych oraz § 51 pkt 1 w/w rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy. Dyspozycja ostatniego z tych przepisów stanowi, iż po zakończeniu likwidacji organ założycielski wydaje decyzję o uznaniu przedsiębiorstwa za zlikwidowane. Sąd pragnie zwrócić uwagę, iż zarówno przepisy ustawy o przedsiębiorstwach państwowych, jak również postanowienia powołanego przez stronę skarżącą rozporządzenia Rady Ministrów z 1981 r. nie przewidują możliwości zaskarżenia decyzji w przedmiocie uznania za zlikwidowane przedsiębiorstwa państwowego do sądu administracyjnego. Omawiana decyzja Ministra Skarbu Państwa nie mieści się również w żadnej z kategorii aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej wymienionych w przepisie art. 3 § 2 p.s.a. Zdaniem Sądu należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, iż zaskarżona decyzja o uznaniu przedsiębiorstwa za zlikwidowane, mająca postać aktu dokonanego w stosunku do przedsiębiorstwa państwowego przez organ założycielski, nie ma charakteru decyzji administracyjnej i w związku z tym nie stosuje się do niej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Pogląd ten znajduje swe uzasadnienie w powołanych przez organ w odpowiedzi na skargę orzeczeniach Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z tej przyczyny należy uznać, iż przedmiotowa sprawa nie jest sprawą sądowoadministracyjną podlegającą kognicji sądu administracyjnego, a więc skarga wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez wnioskodawcę podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, działając w tym zakresie na podstawie przepisu art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.