VI SA/Wa 1255/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego p o s t a n a w i a: 1. zwolnić skarżącego K. S. od kosztów sądowych ponad kwotę 200 (słownie dwustu) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi, 2. ustanowić dla skarżącego K. S. adwokata. K. S. (dalej też jako skarżący) złożył w niniejszej sprawie na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z informacji podanych przez skarżącego w formularzu oraz z nadesłanych dokumentów wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną. Skarżący jest osobą bezrobotną, przy czym decyzją z dnia [...] stycznia 2013 roku odmówiono przyznania mu zasiłku. Uprzednio w 2012 roku jego dochód z działalności gospodarczej sięgnął kwoty 17 700 złotych. Żona skarżącego otrzymuje rentę w wysokości 561 złotych miesięcznie a jej roczny dochód w 2012 roku sięgnął kwoty 7 254 złotych. Zarówno skarżący, jak i jego żona nie posiadają rachunków bankowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej też jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 października 2009 r. (sygn. akt II OZ 822/09) udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Instytucja ta przeznaczona jest przede wszystkim dla osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że skarżący przebywa w gospodarstwie domowym razem z żoną, posiadając status osoby bezrobotnej, a jedynym źródłem dochodów małżonków jest renta otrzymywana przez żonę skarżącego. Uznać więc należy, iż skarżący nie ma możliwości pozyskania środków finansowych, które mógłby przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania sądowego. W konsekwencji nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania a zatem zasadnym będzie przyznanie skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie sposób bowiem oczekiwać czynienia oszczędności od osoby, której dochody wystarczają jedynie na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych (tak też w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r. sygn. akt OZ 890/04). Skarżący nie dysponuje przy tym żadnymi oszczędnościami, a jak wynika z oświadczenia skarżącego ani on ani żona nie posiadają ponadto rachunku bankowego. Również skala dochodu osiągniętego przez skarżącego i jego żonę w 2012 roku była w istocie nieznaczna i nie pozwoliłaby poczynić skarżącemu oszczędności w skali pozwalającej na dysponowanie nimi w chwili obecnej. W związku z powyższym, uznać należy za zasadne przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez ustanowienie dla niego adwokata oraz zwolnienie go od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych ponad kwotę 200 złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. Podkreślenia wymaga bowiem, że postanowienie o przyznaniu prawa pomocy ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc, tzn. od daty wniesienia wniosku. Nie działa ono zatem z mocą wsteczną, lecz obejmuje swoim zakresem wszelkie przyszłe i potencjalne koszty sądowe, w tym również te opłaty sądowe, które mogą być następstwem zmian w obowiązującym ustawodawstwie (p. postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2004 r., sygn. akt FZ 125/04 – publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 wyżej cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.