VI SA/Wa 1270/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. I. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. I. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie koncesji na wydobywanie węgla brunatnego i kopalin towarzyszących p o s t a n a w i a: odmówić przyznania J. I. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych J. I. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie koncesji na wydobywanie węgla brunatnego i kopalin towarzyszących. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż wraz z żoną oraz trójką dzieci utrzymuje się z prowadzanego na [...] ha gospodarstwa rolnego, przy czym w chwili obecnej znalazł się w trudnej sytuacji materialnej ze względu na spowodowane suszą niskie zbiory. Skarżący oszacował miesięczne dochody rodziny na poziomie 1 000 zł. brutto. Z uwagi na fakt, iż złożony wniosek był niewystarczający do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem referendarza sądowego skarżący wezwany został do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie: a) dokumentu potwierdzającego wielkość posiadanej nieruchomości rolnej i miejsce jej położenia (np. zaświadczenie właściwego urzędu gminy lub decyzja ustalająca wysokość podatku od nieruchomości), b) oświadczenia, czy skarżący otrzymał dopłaty bezpośrednie do gruntów z funduszy Unii Europejskiej, jeśli tak, to kiedy i w jakiej wysokości, c) wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, d) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń. W odpowiedzi skarżący oświadczył, iż otrzymał w miesiącu sierpniu 2008 r. dopłatę bezpośrednią do gruntów rolnych w wysokości 3 742 zł. załączając ponadto wyciągi z rachunku bankowego oraz decyzję Wójta [...] w sprawie ustalenia wymiaru podatku rolnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak podnosi w swoim orzecznictwie Sąd Najwyższy (sygn. II CZ 104/84) instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Skarżący natomiast dysponował na rachunku bankowym na koniec czerwca br. kwotą 11 925 zł., na koniec lipca kwotą 11 978 zł. a na koniec sierpnia kwotą 15 713 zł. Z przedstawionych dokumentów i opisu sytuacji majątkowej skarżącego i jego rodziny nie wynika przy tym, iż uszczuplenie powyższych oszczędności poprzez przeznaczenie kwoty 1000 zł na uiszczenie wpisu sądowego spowodowałoby uszczerbek utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Podkreślenia wymaga, iż pomimo, że wskazana w formularzu wysokość dochodu uzyskiwanego przez skarżącego z prowadzonego gospodarstwa jest istotnie niska, sytuacja ta nie powoduje jednakże zachwiania stabilności finansowej skarżącego. Z przedstawionej historii rachunku bankowego nie wynika bowiem, aby wystąpiły nagłe spadki wartości środków ze względu na konieczność przeznaczenia ich na zabezpieczenie potrzeb rodziny. Reasumując nie ma przeciwwskazań, aby część środków, będących w dyspozycji skarżącego została przeznaczona na pokrycie kosztów sądowych. Tym samym nie można zakwalifikować skarżącego do zakreślonego w 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kręgu osób, w przypadku których stan majątkowy nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z powyższym w myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.