VI SA/Wa 1290/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Z. O. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków informacyjnych i umorzenie w części postępowania postanawia: 1. ustanowić dla Z. O. radcę prawnego, 2. odmówić przyznania Z. O. prawa pomocy w pozostałym zakresie. Z. O. (dalej też jako "skarżący") wniósł w niniejszej sprawie o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Z nadesłanych przez skarżącego dokumentów oraz informacji zawartych w formularzu wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem. Skarżący uzyskuje miesięczny dochód z tytułu zatrudnienia w kwocie nominalnie 3 400 złotych netto miesięcznie. Jednakże dochód ten pomniejszany jest o pobieraną w trybie egzekucji kwotę 1 100 złotych miesięcznie. Na wydatki mieszkaniowe skarżący przeznacza ok. 800 złotych miesięcznie. Z informacji właściwego Naczelnika Urzędu Skarbowego wynika, że łączna kwota dochodzonych należności przekracza 287 tysięcy złotych. Z wydruku z rachunku bankowego skarżącego wynika, że saldo przez ostatnie pół roku oscylowało wokół kwoty od 60 złotych do 1 280 złotych. Syn skarżącego pobiera naukę w szkole wyższej i nie uzyskuje dochodów. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej zwanej "p.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 1 tego artykułu osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś stosownie do pkt 2 § 1 - w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy należy traktować, jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące Sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki (obywatela). Rozpoznając wniosek należy uwzględnić sytuację majątkową strony skarżącej oraz jej zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych. Skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W ocenie rozpoznającego wniosek, wysokość dochodów skarżącego, mającego na utrzymaniu syna, nawet przy uwzględnieniu, pobieranych przez organ egzekucyjny kwot celem wyegzekwowania dochodzonych wobec skarżącego należności, pozwala stwierdzić, że w ramach uzyskiwanych dochodów skarżący posiada możliwość wygospodarowania środków na uiszczenie potencjalnych kosztów sądowych (wobec uiszczenia już przez skarżącego wpisu od skargi byłyby to ewentualnie koszty związane ze skargą kasacyjną). Jednocześnie konieczność poniesienia tych opłat może nie zaistnieć w przypadku korzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia. Na tym etapie zatem mają one charakter hipotetyczny. Natomiast uznać należy, że skarżący nie jest w stanie pokryć kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu jego i jego syna. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest on w stanie zapewnić sobie oraz rodzinie minimum warunków socjalnych, natomiast przez wydatki utrzymania koniecznego należy rozumieć wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, takie jak żywność, mieszkanie, odzież i niezbędne opłaty (por. postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2008 r., I FZ 437/07). Poniesienie przez skarżącego wydatków związanych z zastępstwem procesowym mogłoby stanowić dla skarżącego nadmierne obciążenie i zachwiać jego sytuacją materialną. Mając zatem powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.