VI SA/Wa 1297/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. S. od postanowienia Starszego Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 lipca 2018 r., którym odmówiono D. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z [...] kwietnia 2017 roku nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej postanawia: utrzymać w mocy postanowienie Starszego Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 lipca 2018 r. Skarżący – D. S., w prawidłowym trybie i terminie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę. Sąd zarządzeniem z 23 czerwca 2017 r. wezwał skarżącego do uiszczenia należnego od skargi wpisu w kwocie 200 złotych(k. 25 akt). Z zachowaniem terminu Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (k. 47 akt). Podał, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną i dwiema córkami, z których jedna jest pełnoletnia (ur. 1998 r.). Wskazał, że z tytułu umowy o pracę pobiera wynagrodzenie w wysokości 2.600 złotych netto miesięcznie. Ponadto z tytułu pełnienia funkcji radnego pobiera dietę w wysokości 1.291 złotych netto miesięcznie. Żona jego pobiera zaś wynagrodzenie w wysokości 2.100 złotych netto miesięcznie. Reasumując skarżący oświadczył, że łączne dochody jego i jego żony to kwota 5.991 złotych netto miesięcznie. Z uwagi, że oświadczenie Skarżącego było niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Starszy referendarz sądowy (dalej "Referendarz"), stosownie do treści przepisu 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", wezwał Skarżącego do złożenia/udokumentowania: a. zeznania podatkowego zarówno jego, jak i jego żony za rok 2016, ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie; b. zaświadczeń pracodawców Skarżącego i jego żony potwierdzających wysokość wynagrodzeń miesięcznych określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy; c. sytuacji finansowej pełnoletniej córki – M. S.; w przypadku wykonywania pracy zarobkowej - przedstawienia zaświadczenia pracodawcy wskazującego wysokości wynagrodzenia lub zaświadczenia właściwego Urzędu Pracy o posiadanym statusie osoby bezrobotnej, natomiast w przypadku pobierania przez tą córkę nauki - przedstawienia odpowiedniego zaświadczenia szkoły/uczelni; d. wyciągów z posiadanych przez Skarżącego i jego żonę oraz pełnoletnią córkę – M. S., rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, (w przypadku, jeśli takie rachunki posiadają, jeżeli ani Skarżący, ani jego żona i córka nie posiadają rachunków bankowych, zobowiązano Skarżącego do złożenia stosownego oświadczenia). W odpowiedzi, przy piśmie z 4 kwietnia 2018 r., Skarżący nadesłał: a. zaświadczenia wystawione zarówno przez jego, jak i żony pracodawców o wysokości uzyskiwanych przez nich wynagrodzeń; b. zaświadczenie, że pełnoletnia córka – M. S., pobiera naukę w szkole średniej; c. swój i żony PIT-37 oraz PIT/O za rok 2016; d. wyciąg ze swojego i żony rachunku bankowego wskazujący jedynie na transakcje z 22 marca 2018 r. Referendarz ponownie wezwał Skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie wyciągów z posiadanych przez niego i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (np. za okres styczeń - marzec 2018 r.), obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na tych rachunkach w objętym wezwaniem okresie. Skarżący w odpowiedzi nadesłał wyciąg z rachunku bankowego nr [...] za okres 1 stycznia – 31 marca 2015 r., a także swój i żony PIT-37 oraz PIT/O za rok 2016. Referendarz, mając na uwadze treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie. Ustalił bowiem, że z nadesłanego przez Skarżącego do akt wyciągu z rachunku bankowego nr [...], należącego do niego oraz jego żony, wynika, że na ów rachunek dokonana została dnia 19 marca 2018 r. wpłata z innego rachunku bankowego, tj. o nr [...], należącego do K. S., żony skarżącego. W świetle tego Referendarz uznał, że odpowiedź Skarżącego na wystosowane do niego, na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwanie była niepełna, gdyż pozostająca ze Skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym jego żona dysponuje jeszcze innym rachunkiem bankowym, niż wskazany przez Skarżącego, a nie zostało to przez Skarżącego wykazane. Zatem nie jest wiadome, jakie operacje były wykonywane na tym nieujawnionym rachunku oraz jaka była na nim wysokość salda w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tym samym, skoro Skarżący nie przesłał żądanych dokumentów dotyczących wszystkich posiadanych rachunków bankowych i dokonywanych na nich operacji, zdaniem Referendarza brak było możliwości ustalenia, czy wypełnia on przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a i w tym stanie rzeczy odmówiono Skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skarżący z zachowaniem trybu i terminu wniósł od postanowienia Referendarza sprzeciw, w którym – powołując się na RODO oraz przedstawiając sprzeciw małżonki odnośnie "inwigilacji mojego konta bankowego przez osoby nieuprawnione", zarzucił Referendarzowi nieuzasadnione domaganie się informacji o stanie konta jego małżonki. Skarżący wyraził zdanie, że powinien zostać zwolniony z wszelkich kosztów postępowania w tej sprawie "z uwagi na słuszny i ważny interes społeczny, jakim jest niewątpliwie wadliwy i niekonstytucyjny przepis pozwalający na odbieranie obywatelom prawa wykonywania zawodu bez prawomocnego rozstrzygnięcia o winie". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od postanowienia, o którym mowa w art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd przy tym orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). W myśl art. 243 § 1 p.p.s.a. stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy, przy czym zgodnie z art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie takiego prawa składa się na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. Skarżący temu obowiązkowi zadośćuczynił i wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych. Przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przewiduje, że aby można było osobie fizycznej przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym – o takie wnioskuje Skarżący, osoba taka musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wstępie podkreślenia wymaga, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawa pomocy, chronić, czy też wzbogacać, majątku podmiotów prywatnych. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 lipca 2012 r., sygn. akt II FZ 470/14, LEX nr 1240493). Nadto, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 21/15, LEX nr 1640412, w postępowaniu sądowym zasadą jest odpłatność za zainicjowaną przez siebie sprawę sądową, zaś wyjątkiem od niej możliwość ubiegania się o zwolnienie w tym przedmiocie. Rolą sądu jest natomiast ocena, komu ma zostać udzielona, pochodząca z budżetu państwa, pomoc. W niniejszej sprawie z przedstawionych przez Skarżącego dokumentów i oświadczeń, na dzień rozpoznawania przez Referendarza żądania przyznania prawa pomocy, bezsprzecznie wynika, że Skarżący nie przedstawił rzeczywistej sytuacji materialnej swojej i żony pomimo, że został do tego zobowiązany wezwaniem Referendarza wystawionym w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Trudno nie przyznać racji Referendarzowi, że Skarżący uchylił się od przedstawienia wszystkich dokumentów świadczących o tym jaka jest jego kondycja finansowa, co dałoby możliwość zbadania, czy w stosunku do Skarżącego ziściła się ustawowa przesłanka warunkująca przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Sąd zauważa przy tym, że skoro Skarżący gospodarstwo domowe prowadzi wraz żoną, z którą nie ma rozdzielności majątkowej, to dochody jego i żony są dochodami wspólnymi i Skarżący miał obowiązek przedstawić wszystkie rachunki bankowe posiadane zarówno przez siebie, przez żoną, jak i wspólne. Reasumując Sąd stwierdza, że Referendarz zaskarżonym postanowieniem zasadnie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że pomoc pochodzi ze środków budżetu państwa oraz że koszty sądowe, jako należności publicznoprawne, powinny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy stronie pozostaną wolne do rozdysponowania na inne zobowiązania środki. Skoro w niniejszym postępowaniu Skarżący uchylił się od obowiązku nadesłania dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej jego i jego żony, tym samym nie wykazał, że nawet z jej pomocą nie jest w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania sądowego, które obecnie ograniczają się do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 złotych. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.