VI SA/Wa 1301/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia licencji pracownika ochrony fizycznej pierwszego stopnia p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu M. R. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu [...] listopada 2013 r. – data stempla pocztowego) skarżący M. R. (reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru – adwokata A. N.) zażądał zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku powołał się na trudną sytuację finansową uniemożliwiającą mu pokrycie wpisu od skargi o wznowienie postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i rodziny. Podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z rodzicami. Jako dochody trzyosobowej rodziny skarżący wymienił: swoje wynagrodzenie za pracę w kwocie 1.300 zł, rentę matki w wysokości 800 zł oraz emeryturę ojca w kwocie 1.100 zł. Jednocześnie wskazał, iż na wydatki rodziny składają się: czynsz – 500 zł, udział w kosztach wyżywienia – 600 zł, kwartalne opłaty za media (energia elektryczna, woda, gaz) - 300 zł, bilet miesięczny komunikacji miejskiej – 107 zł, telefon stacjonarny – 29 zł, telewizja kablowa – 49 zł, Internet – 49 zł, kwartalna opłata za doładowanie telefonu – 50 zł. Skarżący oświadczył też, że zarówno on, jak i jego rodzice nie posiadają żadnego majątku. Pismem z dnia [...] stycznia 2014 r (w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego) skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie 14 dni: a. wyciągów z posiadanych przez skarżącego, jego ojca i matkę rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie (w przypadku, jeżeli takie rachunki posiadają, jeżeli ani skarżący ani jego rodzice nie posiadają rachunków bankowych, zobowiązać skarżącego do złożenia w zakreślonym powyżej terminie stosownego oświadczenia), b. dokumentu wskazującego wysokość otrzymywanego przez skarżącego wynagrodzenia, (np. zaświadczenie wystawione przez pracodawcę, wydruk z rachunku bankowego zawierający wysokość wynagrodzenia, kopię aktualnej umowy o pracę), c. dokumentu potwierdzającego wskazaną w rubryce 10 wysokość emerytury otrzymywanej przez ojca skarżącego (ostatni odcinek przekazu pocztowego lub kopia decyzji organu rentowego), d. dokumentu potwierdzającego wskazaną w rubryce 10 wysokość emerytury otrzymywanej przez matkę skarżącego (ostatni odcinek przekazu pocztowego lub kopia decyzji organu rentowego), e. dokumentu potwierdzającego wskazaną w rubryce 11 wysokość wydatków ponoszonych przez skarżącego oraz pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym rodziców związanych z mieszkaniem (czynsz oraz opłaty za media). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał: - odcinek przekazu pieniężnego renty matki za miesiąc styczeń 214 r. obejmujący kwotę 1.087,13 zł brutto, - odcinek przekazu pieniężnego emerytury ojca za miesiąc styczeń 214 r. obejmujący kwotę 1.279,06 zł brutto, - umowę zlecenia nr [...] zawartą w dniu [...] grudnia 2013 r. przez skarżącego z A. oraz rachunek do tej umowy wskazujący, że wynagrodzenie skarżącego z tytułu umowy zlecenia wynosi 1.600 zł brutto, - oświadczenie skarżącego, iż od dnia [...] lutego 2014 r. jest osobą bezrobotną, gdyż A. nie przedłużyła z nim umowy zlecenia z uwagi na nieprzedstawienie przez skarżącego zaświadczenia o niekaralności, - dowód wpłaty czynszu za lokal mieszkalny w kwocie 476 zł, - faktury za energię elektryczną, telefon, Internet, telewizję i gaz. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, a mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący udokumentował wysokość dochodów oraz wydatków swojej rodziny. Natomiast nie wypowiedział się odnośnie lit. a) wezwania referendarza sądowego, tj. nie wyjaśnił czy on lub jego rodzice posiadają rachunki bankowe (w przypadku posiadania rachunków bankowych, skarżący został zobowiązany do przedłożenia wyciągów z tych rachunków z okresu ostatnich 3 miesięcy). Skoro skarżący nie wyjaśnił tak istotnej dla swojej sytuacji majątkowej kwestii, to nie można ustalić, jakimi środkami w istocie dysponuje. Podnieść również należy, że skarżący dotychczas pokrywał koszty sądowe w niniejszej sprawie – opłacił wpis od skargi w wysokości 200 zł oraz opłatę kancelaryjną w kwocie 100 zł za odpis wyroku z uzasadnieniem sporządzonym na jego wniosek, a także wpis od (sporządzonej przez pełnomocnika skarżącego z wyboru – adw. A. N.) skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. Jednakże Sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony skarżącej nie są znane. W przypadku gdy zachodzą wątpliwości co do wiarygodności złożonych przez skarżącego oświadczeń, to skarżącemu powinno zależeć na ich obaleniu. Bowiem sprawą skarżącego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego /dalej NSA/ z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 394/08, Lex nr 565703, a także postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 27 lipca 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 335/05, Lex nr 220289). W świetle powyższego nie jest możliwe uznanie, iż skarżący wypełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W tym miejscu zaakcentować należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, iż może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną – pozbawionych środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (vide postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.