VI SA/Wa 1307/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Joanna Kruszewska po rozpoznaniu w dniu 2 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Z. i Z. Z. [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Z. i Z. Z. [...] na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wycofania z obrotu nawozu i nałożenia opłaty sankcyjnej p o s t a n a w i a: odmówić M. Z. i Z. Z. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 2 lipca 2007 r. M. Z. i Z. Z. [...] wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – za pośrednictwem Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych – skargę na decyzję tego organu z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wycofania z obrotu nawozu i nałożenia opłaty sankcyjnej. Następnie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 7 sierpnia 2007 r. skarżący zostali wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.028 zł - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Odpisy w/w zarządzenia skarżący otrzymali 20 sierpnia 2007 r. W terminie otwartym do opłacenia skargi, skarżący wnieśli na powyższe zarządzenie Przewodniczącego Wydziału zażalenie, w którym zawarli wniosek o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym, przy pismach Sądu z dnia 11 października 2007 r. skarżącym przesłano urzędowe formularze wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF), zobowiązując do ich wypełnienia i przesłania do Sądu - w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Zachowując powyższy termin, skarżący złożyli wypełnione formularze wniosku o przyznanie prawa pomocy, w których wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku obydwaj skarżący podali, że nie posiadają środków na uiszczenie opłaty. Każdy ze skarżących prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Skarżący są współwłaścicielami nieruchomości rolnej o powierzchni 6 hektarów, na której posadowiony jest budynek. Ponadto skarżący M. Z. jest właścicielem niewykończonego domu o powierzchni ok. 120 m kw. Obydwaj skarżący wskazali, iż nie dysponują zasobami pieniężnymi ani wartościowymi przedmiotami (o wartości powyżej 3000 euro). Przy piśmie z dnia 1 grudnia 2007 r. skarżący nadesłali kserokopie dokumentów [...], z których wynika, iż w roku 2006 każdy z nich osiągnął z działu specjalnego produkcji rolnej dochód w kwocie po 21.291 zł [...]. Ponadto w powyższym okresie [...] skarżący Z. Z. uzyskał z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej dochód w wysokości 26.435,96 zł przy przychodzie w kwocie 2.479.755,28 zł i kosztach uzyskania przychodu w wysokości 2.453.319,32 zł [...]. Natomiast z przedłożonych do spraw o sygn. akt VI SA/Wa 2100/05 i VI SA/Wa 2103/05 decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. [...] wynika, iż na podstawie deklaracji [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. ustalił każdemu ze skarżących na 2007 r. dochód z upraw, chowu i hodowli na kwotę 17.721 zł, łączną kwotę zaliczek na podatek dochodowy od dochodów z upraw, chowu i hodowli w wysokości 2.794 zł, kwotę pierwszej zaliczki na 242 zł oraz miesięczną kwotę następnych zaliczek na 232 zł [...]. Skarżący przedstawili również do spraw o sygn. akt VI SA/Wa 2100/05 i VI SA/Wa 2103/05 decyzje Z. Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w S. [...] nakazujące wycofanie z obrotu w terminie 7 dni nawozów organicznych [...] oraz wniesienie na rachunek właściwego urzędu skarbowego opłat sankcyjnych stanowiących 100% kwot należnych za sprzedane nawozy w łącznej wysokości 102.742,50 zł [...]. Także w niniejszej sprawie, jak również w sprawach o sygn. akt VI SA/Wa 1306/07 i VI SA/Wa 1308/07, przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych utrzymująca w mocy decyzję Z. Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w S. nakazującą wycofanie z obrotu nawozu [...] w terminie 7 dni i określającą opłatę sankcyjną (w wysokości po 34.247,50 zł w każdej z w/w spraw). Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie więc zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 944/04, niepubl.). W tym miejscu podkreślić należy, iż instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 12 maja 2003 r. (sygn. akt I SA/Wr 484/03), koszty sądowe stanowią dochód budżetu Państwa, zwolnienie więc od tego obowiązku oznacza w rzeczywistości swoistą formę kredytowania podmiotów zobowiązanych do uiszczenia tych kosztów i niedopuszczalna jest sytuacja, gdy podmioty te wykonując ciążące na nich zobowiązania żądają, by koszty sądowe pokrywał im Skarb Państwa. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Oceniając wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy w świetle dokumentów nadesłanych do niniejszej sprawy, a także do w/w spraw (o sygn. akt: VI SA/Wa 2100/05, VI SA/Wa 2103/05 i VI SA/Wa 2106/05), zaakcentować należy, iż skarżący nieprzerwanie prowadzą [...] działalność [...], zakwalifikowaną jako dział specjalny produkcji rolnej, mimo iż w piśmie z dnia 17 maja 2006 r. (nadesłanym do sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 2106/05) podnosili okoliczność załamania tej działalności ze względu na utratę rynku zbytu i zadłużenie [...]. Co więcej, w porównaniu z rokiem 2005 dochody z tytułu w/w działalności rolniczej uzyskane w roku 2006 wzrosły - z kwoty 18.907 zł za rok podatkowy 2005 [...] do kwoty 21.291 zł [...]. Nadto Z. Z. nadal prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą [...]. Powyższa działalność przyniosła w/w skarżącemu w roku podatkowym 2006 dochód w kwocie 26.435,96 zł przy bardzo wysokim przychodzie i kosztach uzyskania przychodu wynoszących odpowiednio 2.479.755,28 zł i 2.453.319,32 zł [...]. W tym miejscu zauważyć należy, że wartości takie jak przychód oraz koszty jego uzyskania również pośrednio wpływają na ocenę kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Ponadto taka rozbieżność pomiędzy przychodami a dochodami może wskazywać, że część przychodu była inwestowana w majątek trwały przedsiębiorstwa, co oczywiście jest niekwestionowaną koniecznością prowadzenia działalności gospodarczej, jednakże koszty postępowań sądowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, podobnie jak podatki i świadczenia z tytułu ubezpieczenia społecznego, stanowią normalne koszty prowadzenia działalności gospodarczej. Zatem nie można uznać, iż potencjalne dokonanie inwestycji w majątek trwały przedsiębiorstwa ma pierwszeństwo przed regulowaniem należności stanowiących szeroko rozumiane koszty prowadzenia działalności gospodarczej. Powyższe stanowisko potwierdza utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym strona dochodząca swoich praw przed sądem powinna liczyć się z kosztami z tym związanymi i gromadzić potrzebne środki z dochodów uzyskanych w dłuższym okresie czasu. Tym bardziej odnosi się to do przedsiębiorcy prowadzącego swoją działalność w sposób profesjonalny. Strona jako przedsiębiorca powinna w procedurze planowania wydatków uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą i poczynić konieczne oszczędności na ten cel (postanowienie NSA z dnia 29 lipca 2004 r., sygn. akt FZ 131/04, niepubl.). Należy także zwrócić uwagę, że nałożone na skarżących opłaty sankcyjne stanowią 100% kwot uzyskanych za sprzedane przez skarżących nawozy. Zdaniem rozpoznającego niniejszy wniosek, skarżący nie wykazali istnienia przesłanek do przyznania im prawa pomocy w zakresie częściowym. Jak już wyżej wskazano, przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ogranicza krąg osób, którym Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, jedynie do osób ubogich, w których przypadku poniesienie pełnych kosztów postępowania skutkowałoby koniecznością rezygnacji przez nie z wydatków zabezpieczających ich podstawowe potrzeby życiowe w stopniu, który zagrażałby ich utrzymaniu. Zatem w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przenoszenia na Skarb Państwa kosztów sądowych związanych z działalnością gospodarczą prowadzoną przez skarżących. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji.