VI SA/Wa 1328/07
WyrokWSA w Warszawie2008-06-05
Skład orzekający: Halina Emilia Święcicka, Grażyna Śliwińska, Andrzej Wieczorek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna za samowolne zajęcie pasa drogowego, nałożona za okres poprzedzający nowelizację uchwały Rady Miasta określającej stawki opłat, może być naliczona według nowych, wyższych stawek?Ratio decidendi
Kara pieniężna za samowolne zajęcie pasa drogowego, nałożona za okres poprzedzający nowelizację uchwały Rady Miasta, nie może być naliczona według nowych stawek, które weszły w życie po dacie zdarzenia. Stosowanie nowych przepisów do zdarzeń przeszłych narusza zasadę nieretroakcji. Ponadto, organ administracji publicznej swoim postępowaniem (nieformalna wymiana pism, brak pouczenia o skutkach nieuzupełnienia wniosku) przyczynił się do powstania opóźnienia w wydaniu zezwolenia, co skutkowało okresem "samowolnego" zajęcia pasa drogowego.Stan faktyczny
Spółka A. sp. z o.o. zajmowała pas drogowy na podstawie zezwolenia do 31 grudnia 2005 r. Wniosek o przedłużenie zezwolenia złożono 15 listopada 2005 r. Po wymianie pism i uzupełnieniu wniosku, zezwolenie zostało wydane dopiero 10 lutego 2006 r. W międzyczasie, decyzją z 9 lutego 2007 r., nałożono na spółkę karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego w okresie od 1 stycznia do 9 lutego 2006 r. Kara została naliczona według stawek wynikających z uchwały Rady Miasta z 2004 r., zmienionej uchwałą z 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Spółka zaskarżyła decyzję, podnosząc m.in. zarzut naruszenia zasady nieretroakcji, gdyż kara została naliczona według stawek, które weszły w życie po okresie zajęcia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W., stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu, i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Anna Fabiańczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogi publicznej bez stosownego zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2007 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej A. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania skarżącej spółki A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2007 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 961,24 zł za zajęcie pasa drogowego o powierzchni 9,40 m2 bez zezwolenia w dniach od 1 stycznia 2006 r. do 9 lutego 2006 r., działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 17 pkt 1 k.p.a. - utrzymało w mocy ww. decyzję organu I instancji.
Z akt sprawy wynika, iż decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. zezwolono skarżącej spółce umieszczenia w jezdni i chodniku ul. [...] przy ul. [...] urządzeń infrastruktury technicznej, tj. przyłącza telekomunikacyjnego oraz studni kablowej o łącznej powierzchni 9,40 m2 w okresie od 9 czerwca 2005 r. do 31 grudnia 2005 r.
Pismem z dnia 14 listopada 2005 r. Zarząd Dróg Miejskich w W. przypomniał spółce o konieczności ponowienia wystąpienia o wyrażenie zgody na funkcjonowanie ww. urządzeń.
A. Sp. z o.o. z siedzibą w W., dalej skarżąca, pismem z dnia 15 listopada 2005 r. wystąpiła z wnioskiem o przedłużenie terminu decyzji umożliwiającej dalszą eksploatację infrastruktury spółki, w tym infrastruktury objętej przedmiotową sprawą.
Kolejnymi pismami z dnia 12 grudnia 2005 r. oraz 3 stycznia 2006 r. Zarząd Dróg Miejskich w W. poinformował skarżącą, co powinien zawierać wniosek o wydanie decyzji zezwalającej na zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanej z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz ostrzegł skarżącą o obowiązku nałożenia kary pieniężnej w wysokości 10-krotności opłaty zgodnej z uchwałą Nr [...] Rady W. z dnia [...] maja 2004 r., która naliczana będzie do czasu uzyskania prawomocnej decyzji zezwalającej na dalsze funkcjonowanie urządzeń infrastruktury.
W dniu 17 stycznia 2006 r. skarżąca złożyła wniosek o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej w okresie od 1 stycznia 2006 r. do 31 grudnia 2010 r., informując jednocześnie, iż stanowi on uzupełnienie pisma z dnia 15 listopada 2005 r.
ZDM pismem z dnia 24 stycznia 2006 r. wezwał skarżącą o uzupełnienie wniosku, złożonego w dniu 17 stycznia 2006 r. o wypis z Krajowego Rejestru Sądowego, informując o wymierzeniu kary pieniężnej za okres do czasu wydania decyzji na podstawie kompletnej dokumentacji.
Żądany dokument został nadesłany w dniu 3 lutego 2006 r.
Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. zezwolono na dalsze funkcjonowanie kanalizacji teletechnicznej i studni kablowej o łącznej powierzchni 9,40 m2 w okresie od 10 lutego 2006 r. do 31 grudnia 2005 r. i ustalono opłatę za zajęcie pasa drogowego w wysokości 781 zł.
Skarżąca odwołała się od powyższej decyzji kwestionując zarówno wysokość opłaty jak i okres zajęcia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. zezwolono na umieszczenie urządzenia niezwiązanego z funkcjonowaniem drogi, tj. kanalizacji teletechnicznej i studni kablowej o łącznej powierzchni 9,40 m2 w ul. [...] przy ul. [...] w okresie od 10 lutego 2006 r. do 31 grudnia 2006 r. i ustalono opłatę za zajęcie pasa drogowego w wysokości 72,57 zł za każdy rok za okres od 10 lutego 2006 r. do 31 grudnia 2006 r. oraz 81,50 zł za każdy rok za okres od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2010 r.
Odrębną decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. stwierdzono zajęcie pasa drogowego przez skarżącą bez stosownego zezwolenia pasa drogowego o powierzchni 9,40 m2 w ul. [...] przy ul. [...] w okresie od 1 stycznia 2006 r. do 9 lutego 2006 r. i z tego tytułu nałożono karę pieniężną w wysokości 961,24 zł.
Wielkość kary wymierzono na podstawie art. 40 ust. 4 i 12 oraz art. 40 ust. 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r. nr 204, poz. 2086, z późn. zm.) w związku z § 1 pkt 1, § 2 uchwały Nr [...] Rady W. z dnia [...] maja 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg publicznych na obszarze W., z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych (Dz. Urz. woj. mazowieckiego Nr 148, poz. 3717, z późn. zm.), zmienionej uchwałą Nr [...] z dnia [...] marca 2005 r. (Dz. Urz. woj. mazowieckiego Nr 77, poz. 2036), zwaną dalej uchwałą. Wyliczona kara za samowolne zajęcie pasa drogowego w ul. [...] w rej. ul [...] w W. stanowi iloczyn:
1. powierzchni zajętego pasa drogowego, tj. – jezdni- 6,90 m2 - chodnik, trawnik – 2,50 m2
2. stawki kar za zajęcie bez zezwolenia elementów pasa drogowego drogi powiatowej, którą obliczono na podstawie stawki opłaty za 1 m2 zajęcia pasa drogi krajowej - art. 40 ust 8 w związku z § 1 pkt 1 § 2 uchwały oraz art. 40 ust 12- powołanej ustawy: - jezdnia 2,74 zł - chodnik, trawnik 2,05 zł;
3. ilość dni zajęcia, która równa jest faktycznej liczbie dni zajęcia pasa drogowego - od 1 stycznia do 9 lutego 2006 r. - 40 dni.
Jezdnia – 6,90 m2 x 2,74 zł x 40 dni = 756,24 zł
Chodnik i trawnik – 2,05 m2 x 2,50 zł x 40dni = 205,00 zł, razem 961,24 zł.
Odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta W. złożyła skarżąca wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8, art. 64 § 2 k.p.a. oraz przepisów powołanej uchwały Rady W.
Podnosiła, iż decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. otrzymała zezwolenie, które kwestionowała ze względu na niewłaściwie ustaloną opłatę oraz nieprawidłowo ustalony termin początkowy, SKO uchyliło tę decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Organ po ponownym rozpoznaniu wydał w dniu [...] czerwca 2006 r. nową decyzję ale nie dokonał zmiany okresu zezwolenia.
Decyzją SKO w [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r., wydaną po rozpoznaniu odwołania strony od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2007 r., na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu stwierdzono, iż zgodnie z dyspozycją art. 40 ust. 12 pkt 2 ustawy o drogach publicznych za zajęcie pasa drogowego z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi, zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie z art. 40 ust. 4-6 ustawy. Wymierzenie kary administracyjnej za przekroczenie terminu zajęcia pasa drogowego, określonego w zezwoleniu zarządcy drogi jest obligatoryjne i obowiązujące przepisy prawa nie przewidują żadnych odstępstw i wyjątków.
Zdaniem organu odwoławczego, wyliczona kwota kary jest prawidłowa i nie zawiera błędów merytorycznych oraz rachunkowych.
Organ podkreślił, iż skarżąca posiadała zezwolenie na zajęcie pasa drogowego, udzielone decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., w okresie od 9 czerwca 2005 r. do 31 grudnia 2005 r. Zajęcie przedmiotowego pasa drogowego po 31 grudnia 2005 r. wymagało uzyskania zezwolenia w formie nowej, odrębnej decyzji, wydanej po złożeniu przez skarżącą wniosku spełniającego wymogi określone w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004 r. w sprawie określenia warunków udzielania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego (Dz. U. Nr 140, poz. 1481). Zdaniem SKO, za prawidłowy wniosek nie można uznać pisma skarżącej z dnia 15 listopada 2005 r.
Skargę na decyzję SKO w [...] z dnia [..] kwietnia 2007 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. Sp. z o.o. z siedzibą w W., która przejęła skarżącą spółkę: A. Sp. z o.o. z siedzibą w W., zarzucając jej naruszenie przepisów prawa, tj. art. 64 § 2 k.p.a. poprzez błędną jego interpretację i niewłaściwe zastosowanie oraz uchwały Nr [...] Rady W. z dnia [...] maja 2004 r. zmienionej uchwałą Rady W. Nr [...] z dnia [...] marca 2005 r. poprzez błędną wykładnię załącznika nr 2 do uchwały i niewłaściwe jego zastosowanie.
Wskazując na powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W uzasadnieniu skarżąca w całości podtrzymała swoją argumentację użytą w odwołaniu. Ponadto skarżąca podniosła, iż z ponad miesięcznym wyprzedzeniem upływu okresu poprzedniego zezwolenia wniosła pismem z dnia 15 listopada 2005 r. wniosek o przedłużenie zezwolenia. Wniosek ten stanowił podanie o wszczęcie postępowania administracyjnego. Uzupełniony wniosek złożono w dniu 17 stycznia 2006 r. ale stanowił on uzupełnienie wniosku z dnia 15 listopada 2005 r. Podkreśliła, że Zarząd Dróg Miejskich w piśmie z dnia 12 grudnia 2005 r. informującym skarżącą, co powinien zawierać wniosek – wbrew obowiązkowi zawartemu w art. 64 § 2 k.p.a. - nie zamieścił żadnych pouczeń dla strony, że nieusunięcie braków podania spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.
Skarżąca kwestionowała również sposób wyliczenia opłaty za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarzucając organowi niekonsekwencję w wyliczaniu opłaty; w decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. organ ustalił opłaty za zajęcie pasa drogowego przez tę samą infrastrukturę telekomunikacyjną w oparciu o dane wskazane w kolumnie 1 załącznika do uchwały, podczas gdy w zaskarżonej decyzji stawki opłaty za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia na podstawie stawek wynikających z kolumny 3 załącznika nr 2 do uchwały. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2005 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1638/05) podnosiła, iż urządzenia kanalizacji teletechnicznej należy zaklasyfikować do urządzeń wskazanych w kolumnie 1, określającej stawki preferencyjne.
Skarżąca wskazała, że w kwestii opłat za zajęcie pasa drogowego należy mieć na uwadze przepis art. 40 ust. 9 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ustalający w sposób wyczerpujący katalog okoliczności, które można brać pod uwagę ustalając wysokość opłaty za zajęcie pasa drogowego. Są to:
1. kategoria drogi, której pas drogowy zostaje zajęty;
2. rodzaj elementu zajętego pasa drogowego;
3. procentowa wielkość zajmowanej szerokości jezdni;
4. rodzaj zajęcia pasa drogowego;
5. rodzaj urządzenia lub obiektu budowlanego umieszczonego w pasie drogowym.
Według strony, z analizy przepisów art. 40 ust. 9 ustawy o drogach publicznych, w połączeniu z definicjami zawartymi w prawie budowlanym (w art. 3 pkt 1 - definicja obiektu budowlanego, pkt 3 - definicja budowli oraz pkt 9 - definicja urządzenia budowlanego) wynika, iż jedynym kryterium odnośnie podziału urządzeń, które mogło być zastosowane przy ustalaniu stawek opłat za zajęcie pasa drogowego przez urządzenia infrastruktury technicznej, jest ich podział w zależności od tego czy chodzi o fragment sieci technicznej jako całości wraz z instalacjami i urządzeniami, czy o przyłącze do sieci technicznej, czy też pojedyncze urządzenia instalacyjne.
Tymczasem podział urządzeń zastosowany przez Radę W. jest de facto podziałem według kryterium podmiotowego a nie przedmiotowego - urządzenia telekomunikacyjne są urządzeniami tego samego rodzaju jak urządzenia zaliczone do uprzywilejowanej grupy - zgodnie z definicjami zawartymi w prawie budowlanym oraz biorąc pod uwagę ich właściwości wpływające na sposób zajęcia pasa drogowego. Brak kwalifikacji linii i urządzeń telekomunikacyjnych do tej samej grupy co urządzenia energetyczne, gazownicze, itp. stanowi w istocie dyskryminację podmiotową, zakazaną przez art. 32 Konstytucji RP, a z drugiej strony przyznanie przez Miasto w sposób uznaniowy zwolnienia podatkowego sprzeczne jest z art. 40 ustawy o drogach publicznych oraz art. 217 Konstytucji.
Takie stanowisko reprezentują również organy sprawujące nadzór nad działalnością samorządu — dla przykładu strona przytoczyła rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody dolnośląskiego z dnia 26 marca 2004 r., sygn. PN.II.0911-10/9/04, oraz uchwałę Regionalnej Izby Obrachunkowej w Szczecinie z 6 lipca 2005 r., sygn. XIV/37/S/2005.
W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie podkreślając, iż wniosek o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego skarżąca złożyła w dniu 2 lutego 2007 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Jak stanowi przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej nazwana p.p.s.a.).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.
Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2007 r., którą nałożono na stronę karę pieniężną za samowolne zajęcie określonego odcinka pasa drogowego o pow. 9,40 m2 bez zezwolenia.
Skarżąca podniosła wobec zaskarżonej decyzji dwa zarzuty: - naruszenia prawa procesowego, tj. art. 64 § 2 k.p.a. poprzez błędną jego interpretację i niewłaściwe zastosowanie oraz prawa materialnego – powołanej uchwały Rady W. określającej wysokość stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg publicznych na obszarze W. (...) - poprzez błędną wykładnię załącznika nr 2 do uchwały i niewłaściwe jego zastosowanie.
W ocenie Sądu oba przedstawione zarzuty są zasadne.
Na zespół przepisów regulujących zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg składają się:
- ustawa o drogach publicznych, a zwłaszcza dotyczący tej kwestii art. 40 ustawy,
- wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 40 ust. 16 powołanej ustawy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004 r. w sprawie określenia warunków udzielania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego, które w § 1 określa treść wniosku ("Wniosek... powinien zawierać") jaki zajmujący pas drogowy przed planowanym zajęciem pasa powinien złożyć zarządcy drogi o wydanie zezwolenia, a w § 2 ustala treść wspomnianego zezwolenie ("Zezwolenie...powinno określać w szczególności:"); rozporządzenie nie precyzuje skutków złożenia wniosku o innej niż wymagana treści;
- wydana na podstawie delegacji zawartej w art. 40 ust. 8 powołanej ustawy uchwała "organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego" (w rozpatrywanej sprawie – Rady W.) ustalająca dla dróg, których zarządcą jest jednostka samorządu terytorialnego, wysokość opłat za zajęcie 1m2 pasa drogowego, z ustaleniem ich górnej granicy.
W październiku 2007 r. zmianie uległa podjęta na podstawie powołanego wyżej przepisu art. 40 ust. 8 ustawy o drogach publicznych uchwała Rady W. w sprawie wysokości opłat za zajęcie pasa drogowego dróg publicznych na obszarze W., z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych. Mianowicie, uchwałą nr [...] Rady W. z dnia [...] sierpnia 2006 r., która weszła w życie z dniem 14 października 2006 r., zmieniono obowiązującą do tej daty uchwałę nr Rady W. z dnia [...] maja 2004 r. Zmiana ta dotyczyła nie tylko stawek opłat za zajęcie 1m2 pasa drogowego, lecz również kwalifikacji urządzeń (ich rzutu poziomego), które są umieszczane w pasie drogowym. W konsekwencji przewody kanalizacyjne nie służące do odwadniania drogi, do których zaliczano również urządzenia kanalizacji teletechnicznej (zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 1638/05), objęte stawkami preferencyjnymi (kolumna I tabeli), zostały zaliczone do pozostałych urządzeń infrastruktury technicznej nie wymienionych w kolumnach I i II, dla których stosowane są najwyższe stawki za zajęcie 1m2 pasa drogowego. Bez zmian, tzn. w tabeli II, objętej również stawkami preferencyjnymi, pozostawiono w uchwale z 2006 r. przyłącza telekomunikacyjne.
Skarżąca w dniu 15 listopada 2005 r. złożyła wniosek o przedłużenie decyzji dotyczącej umieszczenia w pasie drogowym ul.[...] przyłącza telekomunikacyjnego. Organ udzielił zezwolenia decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. wskazując inny, niż wnioskowany okres zajęcia. Jak wynika z akt sprawy, strona odwołała się od tej decyzji, kwestionując prawidłowość ustalonej opłaty oraz początkowy termin obowiązywania zezwolenia (od 1 stycznia a nie od [...] lutego 2006 r.). SKO uchyliło zaskarżoną decyzję, a organ I instancji w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy dnia [...] czerwca 2006 r. ustalił opłatę zgodnie z wnioskiem strony - czyli według stawek określonych w kolumnie I załącznika nr 2 do uchwały nr [...] Rady W. Nie dokonał jednak tą decyzją zmiany okresu na jaki została wydana decyzja, nie uwzględniając w tym zakresie wniosku strony.
Dnia [...] lutego 2007 r. organ I instancji wydał decyzję stwierdzającą zajęcie przez stronę pasa drogowego bez stosownego zezwolenia w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 9 lutego 2007 r. oraz nałożył na stronę z tego tytułu karę pieniężną. Wysokość tej kary została ustalona już na podstawie stawek ustalonych zmienioną (przez uchwałę nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r.) uchwałą nr [...] Rady W.
Nie ulega wątpliwości, że postępowanie w sprawie zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi (art. 40 ust. 12 pkt 1 ustawy) lub z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi (art. 40 ust. 12 pkt 2 ustawy), mające miejsce w rozpatrywanej sprawie, wszczęte z urzędu przez organ, jest postępowaniem odrębnym od postępowania wszczętego na wniosek strony w celu uzyskania lub przedłużenia zezwolenia na zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg ( w rozpatrywanej sprawie – na umieszczenie w pasie drogowym kanalizacji teletechnicznej). Są to odrębne sprawy administracyjne.
Równocześnie nie ulega wątpliwości, że między wspomnianymi dwoma decyzjami, tj. zgodą z dnia [...] czerwca 2006 r. na zajęcie określonego odcinka pasa drogowego ul. [...] i ustaleniem opłaty z tego tytułu oraz decyzją nakładającą karę za samowolne zajęcie tego pasa w okresie od 1 stycznia do 9 lutego 2006 r. istnieje ścisły związek faktyczny; jest to pewien ciąg, sekwencja decyzji administracyjnych, w której ustalenia wynikające z decyzji wcześniejszej mają istotny wpływ materialny na treść decyzji późniejszej, nakładającej karę na stronę. Wpływ ten wyraża się przede wszystkim w ustaleniu okresu samowolnego zajęcia pasa drogowego, będącego następstwem odmowy wyrażenia przez organ I instancji zgody na zajęcie pasa drogi w określonym okresie (1 stycznia – 10 luty 2006 r.).
Jak stwierdza strona, wniosek o przedłużenie zgody na zajęcie przedmiotowego odcinka pasa drogowego ul. [...] został złożony dnia 15 listopada 2005 r., czyli z ponad miesięcznym wyprzedzeniem. Zgodnie z art. 61 ust. 1 i 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tak więc postępowanie w sprawie zajęcia (dalszego) przedmiotowego odcinka pasa drogowego zostało wszczęte z dniem otrzymania przez organ I instancji wniosku skarżącej w tej sprawie.
Z akt sprawy wynika, że organ I instancji skierował do strony – już po wszczęciu postępowania trzy pisma: z 14 listopada i 12 grudnia 2005 r., przypominające o konieczności ponowienia wystąpień o wyrażenie zgody na funkcjonowanie urządzeń w przedmiotowej lokalizacji oraz wskazujące na braki wniosku i możliwość wystąpienia o wydanie zgody na okres wieloletni oraz z dnia 3 stycznia 2006 r., uprzedzające stronę o obowiązku nałożenia na nią kary pieniężnej w wysokości 10-krotności opłaty zgodnej z uchwałą, która naliczana będzie do czasu uzyskania prawomocnej decyzji zezwalającej na dalsze funkcjonowanie urządzeń infrastruktury.
Wszystkie te wystąpienia mają charakter pism o nieokreślonym charakterze prawnym. Praktycznie tylko jedno z nich – z dnia 12 grudnia 2005 r. – wskazuje na braki wniosku, nie spełniającego wymagań określonych w powołanym wyżej rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004 r. w sprawie określenia warunków udzielania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego. Pismo to nie zawierało jednak wezwania wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Rozporządzenie, szczegółowo określając treść wniosku, nie precyzuje skutków złożenia wniosku z brakami. Oznacza to, że w takiej sytuacji ma zastosowanie art. 64 § 2 k.p.a., określający skutek nieusunięcia braków w terminie siedmiu dni; skutkiem tym jest pozostawienie podania bez rozpoznania. Tylko żądanie strony nie dotknięte brakami formalnymi jest zdolne do wywołania skutku prawnego wszczęcia postępowania w sprawie.
Prowadząc nieformalną wymianę pism, wskazującą m.in. na niechęć załatwiania spraw w trybie i formach przewidzianych w k.p.a., organ I instancji sam w istocie wykreował okres samowolnego zajęcia przedmiotowego odcinka pasa drogowego ul. [...] przez stronę. Zamiast jednoznacznego załatwienia sprawy w terminie siedmiu dni od dnia wpłynięcia wniosku (żądania) strony organ I instancji sam uznał, że strona w dniu 17 stycznia 2006 r. wywiązała się z wezwania organu o objęcie wnioskiem okresu wieloletniego poprzez złożenie kolejnego wniosku z określeniem terminu wnioskowanego zajęcia od dnia 1 stycznia 2006 r. do 31 grudnia 2010 r., a następnie stwierdził, że wniosek został skompletowany – poprzez dołączenie doń wypisu z KRS – w dniu 3 lutego 2006 r., co umożliwiło organowi wydanie zgody na zajęcie przedmiotowego pasa drogowego w dniu [...] lutego 2006 r. Nie ulega więc wątpliwości, że organ nie tylko wiedział, ale wręcz zachęcał stronę do modyfikacji wniosku mając świadomość, że doprowadzi to do późniejszego wydania zgody, a co za tym idzie – wobec funkcjonowania już kanalizacji teletechnicznej strony w przedmiotowym pasie drogowym – do stwierdzenia samowolnego zajęcia tego pasa drogowego do dnia wydania zgody.
Inicjując postępowanie i orzekając w kolejnej sprawie, ściśle związanej z wyrażeniem zgody na zajęcie pasa drogowego, tzn. w sprawie nałożenia kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, organ w całości pominął fakt własnego przyczynienia się do powstania opóźnienia zgody na zajęcie pasa drogowego, skutkujące nałożeniem kary pieniężnej na stronę. Było to, w ocenie Sądu, niedopuszczalne.
Przedstawionego mechanizmu nie dostrzegło również SKO w [...], które skupiło uwagę na prawidłowości nałożonych opłat – w związku z dokonaną nowelizacją uchwały nr [...] Rady W.
Odnosząc się kolejno do podniesionego przez stronę zarzutu nieprawidłowego naliczenia kary, w oparciu o niewłaściwe, niepreferencyjne stawki (kolumna III zamiast kolumny I tabeli) należy zauważyć, że decyzja organu I instancji orzekającego w sprawie nałożenia kary pieniężnej za samowolne zajęcie przez skarżącą pasa drogowego zapadła dnia [...] lutego 2007 r., zaś decyzja organu II instancji – dnia [...] kwietnia 2007 r.
Organy orzekające w sprawie jednomyślnie przyjęły, że w tej sytuacji miała już zastosowanie znowelizowana uchwałą nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. uchwała nr [...] Rady W., która ustaliła już nie tylko nowe stawki opłat za zajęcie 1m2 pasa drogowego, lecz również dokonała przekwalifikowania urządzeń (ich rzutu poziomego), które są umieszczane w pasie drogowym, przesuwając przewody kanalizacyjne nie służące do odwadniania drogi (wśród których mieści się według wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 1638/05, również kanalizacja teletechniczna) z kolumny I (opłaty preferencyjne) do kolumny II tabeli, stanowiącej załącznik nr 1 do uchwały.
Tymczasem oba orzekające w sprawie organy nie dostrzegły, że co prawda decyzje w rozpatrywanej sprawie nałożenia kary pieniężnej zostały wydane już w 2007 r., po nowelizacji wspomnianej uchwały Rady W., ale dotyczyły okresu – jeśli się nawet z tym zgodzić – samowolnego zajęcia pasa drogowego w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 9 lutego 2006 r., a więc poprzedzającym wspomnianą nowelizację. Tym samym nałożyły karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego zgodnie z przepisami, które nie obowiązywały w dacie zdarzenia i weszły w życie dopiero 14 października 2006 r.
Oznacza to, że organy obu instancji orzekające w sprawie naruszyły zasadę nieretroakcji, leżącą u podstaw demokratycznego państwa prawnego. W myśl zasady lex retro non agit, obowiązującej również w zakresie prawa administracyjnego, niedopuszczalne jest stosowanie nowych norm prawnych do zdarzeń zaistniałych w przeszłości. W ocenie Sądu obie wydane w rozpatrywanej sprawie decyzje naruszyły tą zasadę.
Według Sądu zarówno organ I, jak i II instancji, powinien – co należy podkreślić, jeśli w ogóle – zastosować stawki za samowolne zajęcie pasa drogowego ustalone w uchwale nr [...] Rady W. przed jej nowelizacją, która weszła w życie z dniem 14 października 2006 r., a więc przed dniem wydania obu zakwestionowanych decyzji.
Oznacza to, że również przy nakładaniu kary pieniężnej za samowolne zajęcie pasa drogowego, jeśli byłoby to w ogóle uzasadnione, należało stosować stawki z tabeli I uchwały nr [...] Rady W. w brzmieniu przed jej nowelizacją dokonaną uchwałą nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r.
Reasumując, w rozpatrywanej sprawie Sąd uznał, że decyzje organów obu instancji orzekających w sprawie naruszyły zarówno przepisy postępowania, a w szczególności art. 7, art. 61, art. 8 oraz art. 64 § 2 k.p.a., jak i przepisy prawa materialnego, tj. art. 40 ustawy o drogach publicznych oraz przepisy uchwały nr [...] Rady W. z dnia [...] maja 2004 r. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji jak decyzji organu I instancji.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią decyzję organu I instancji, działając w tym zakresie na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.
Stwierdzając, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu, Sąd działał w oparciu o dyspozycję art. 152 p.p.s.a. a orzekając o zwrocie kosztów postępowania w wysokości 100 zł działał na podstawie art. 200 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło