VI SA/Wa 1331/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant ref. staż. Anna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2014 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] Minister Finansów, odmówił C. (dalej: "strona" lub "skarżąca") przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] odmawiające stronie wszczęcia postępowania w sprawie przedłużenia zezwolenia na prowadzenie salonu gier na automatach [...]. Zaskarżone rozstrzygnięcie wydano na podstawie art. 163 § 2 w związku z art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm., dalej: "o.p.") oraz art. 8 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 z późn. zm., dalej: "u.g.h."). Do wydania powyższego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z dnia 22 maja 2013 r. strona zwróciła się do Ministra Finansów o przedłużenie zezwolenia z dnia 8 stycznia 2008 r. na prowadzenie salonu gier na automatach [...]. Po dokonaniu oceny formalnoprawnej przedmiotowego wniosku Minister Finansów, postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie przedłużenia zezwolenia na prowadzenie salonu gier na automatach [...]. Postanowienie to doręczone zostało stronie w dniu 6 sierpnia 2013 r. Pełnomocnik strony adw. K.B. wniósł w dniu 14 sierpnia 2013 r. (data stempla pocztowego) zażalenie na ww. postanowienie. Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie z [...] lipca 2013 r., wskazując, że w przedmiotowej sprawie termin do wniesienia zażalenia upływał 13 sierpnia 2013 r. W dniu 19 listopada 2013 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik strony wniósł do Ministerstwa Finansów o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2013 r. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik stwierdził, że powyższe zażalenie zostało wniesione po terminie na skutek przeoczenia personelu administracyjnego A.., świadczącej usługi biurowe polegające na odbiorze korespondencji adresowanej do strony. Wskazał, że na skutek okoliczności niezawinionej przez pełnomocnika, osoba odpowiedzialna za przyjmowanie korespondencji, w sposób omyłkowy i niezawiniony, błędnie oznaczyła datę wpływu pisma do strony i zamiast opatrzenia ww. postanowienia datą [...] sierpnia 2013 r., przybiła pieczątkę poświadczającą wpływ pisma w dniu 7 sierpnia 2013 r. W konsekwencji błędnie oznaczonej daty wpływu postanowienia, błędnie został wyznaczony termin do wniesienia przysługującego stronie środka zaskarżenia. Zażalenie na ww. postanowienie, strona zdecydowała się wystosować przez pełnomocnika. W tym celu, przesłała do niego zeskanowany dokument postanowienia, które miało zostać zaskarżone, oznaczając termin na wniesienie środka zaskarżenia na dzień 14 sierpnia 2013 r. (na postanowieniu tym widniała bowiem pieczątka poświadczająca datę wpływu na dzień 7 sierpnia 2013 r.). Mając na uwadze powyższe pełnomocnik strony wskazał, że omyłka popełniona została na etapie przyjmowania korespondencji do strony i ma charakter techniczny, niezawiniony zarówno przez stronę jak i jej pełnomocnika. Minister Finansów wydając zaskarżone postanowienie powołał się na treść art. 8 u.g.h. oraz art. 162 § 1 o.p. Stwierdził, że uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia było następstwem braku staranności skarżącej. Organ przypomniał, że strona wnosząc o przedłużenie zezwolenia na prowadzenie salonu gier na automatach w Jabłonowie, wskazała adres do korespondencji: [...]. Na ten adres skierowane zostało postanowienie z dnia [...] lipca 2013 r. i prawidłowo doręczone stronie w dniu 6 sierpnia 2013 r. W ocenie Ministra Finansów wszelkie dalsze zaniedbania mające miejsce w przedmiotowej sprawie, o ile nie były wynikiem wystąpienia obiektywnych i nie dających się przezwyciężyć przeszkód, obciążają stronę. W ocenie Ministra Finansów bez znaczenia jest fakt powierzania przez stronę podmiotowi zewnętrznemu wykonywania określonych czynności kancelaryjnych i biurowych. Sposób organizacji pracy w podmiocie będącym stroną w przedmiotowej sprawie nie może usprawiedliwiać uchybienia terminu do czynności procesowej. Obowiązek dochowania określonych czynności procesowych zawsze spoczywa na stronie. W sprawie tej skutki zaniedbania obciążają zatem jedynie stronę postępowania, tj. skarżącą. Bez znaczenia pozostaje fakt ustanowienia przez stronę, w dniu 12 sierpnia 2013 r. pełnomocnika, któremu następnie przekazane zostało postanowienie z dnia 30 lipca 2013 r. opatrzone datą jego otrzymania w dniu 7 sierpnia 2013 r. Minister Finansów uznał, że dalsze kroki podejmowane przez pełnomocnika strony były następstwem braku staranności skarżącej, a więc strony przedmiotowego postępowania, która nie dokonała weryfikacji prawidłowości przystawionej na korespondencji pieczęci zawierającej datę, zarówno na etapie jej przyjmowania jak i dalszego jej przekazywania. W związku z powyższym Minister Finansów stwierdził, że skarżąca nie wykazała w przedmiotowej sprawie, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Pełnomocnik strony wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2014 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił w szczególności: 1) naruszenie przepisu art. 162 § 1 w zw. z art. 120 o.p. poprzez błędną wykładnię tego przepisu polegającą na przyjęciu, że skarżąca ponosi odpowiedzialność za działanie (zaniechanie) osoby trzeciej, a w konsekwencji również poprzez niezastosowanie powołanego przepisu w sytuacji, gdy stan faktyczny jednoznacznie wskazuje na to, że nie ponosi ona winy za nieprawidłowe oznaczenie datą wpływu do strony postanowienia Ministra Finansów z dnia 30 lipca 2013 r.; 2) naruszenie art. 121 § 1 w zw. art. 162 § 1 o.p. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia mimo tego, że w wyniku przeoczenia personelu administracyjnego A., świadczącej na rzecz skarżącej usługi biurowe, polegające na odbiorze korespondencji adresowanej do strony, powyższe zażalenie zostało nadane po terminie; 3) naruszenie art. 162 § 1 o.p. poprzez nieuwzględnienie wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2013 r. i bezpodstawne przyjęcie, że za uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia winę ponosi skarżąca, podczas gdy z okoliczności faktycznych sprawy wynika w sposób bezpośredni, że dochowała ona należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Mając na uwadze powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. Pełnomocnik strony dodatkowo wskazał, że w judykaturze wielokrotnie podkreślano, iż kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Osoba zainteresowana przywróceniem terminu powinna zatem uwiarygodnić swoją staranność w dochowaniu terminu oraz fakt, że przeszkoda uniemożliwiająca jej dochowanie terminu była od niej niezależna i niemożliwa do przezwyciężenia. W realiach przedmiotowej sprawy skarżąca powierzyła czynności związane z odbiorem korespondencji podmiotowi zewnętrznemu, A., którego zadaniem było odbieranie wpływającej do skarżącej w każdym dniu korespondencji oraz oznaczanie daty jej wpływu. Podmiot ten jednak, na skutek przeoczenia, błędnie oznaczył datę wpływu do strony postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2013 r., przybijając pieczątkę z datą wskazującą dzień późniejszy niż faktyczna data wpływu pisma. W ocenie pełnomocnika skarżącej nie można w tym zakresie przypisywać winy stronie, która nie uczestniczyła bezpośrednio w zaistniałej sytuacji, ani też nie miała żadnego wpływu na jej przebieg. Wprawdzie skarżąca powierzyła dokonywanie czynności związanych z odbiorem korespondencji podmiotowi trzeciemu, jednak nie można oczekiwać od niej podejmowania jakichkolwiek czynności mających na celu kontrolowanie czy też sprawdzanie, czy każda wpływająca do strony przesyłka została oznaczona prawidłową datą wpływu. Skarżąca powierzyła bowiem czynności z zakresu obsługi korespondencyjnej podmiotowi trzeciemu z tym zamiarem, aby czynności te były dokonywane przez właściwy podmiot w sposób fachowy i pewny, tak, by sama nie musiała dokonywać tych czynności we własnym zakresie. Sprawdzanie każdej dokonanej przez ten podmiot czynności sprowadzałoby się w istocie rzeczy do tego, że strona wykonywałaby je sama. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej, przy czym kontrola ta stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Badając skargę według powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie nie narusza bowiem prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. W rozpoznawanej sprawie zaskarżone zostało postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wskazać należy, że w tym przypadku znajdują zastosowanie normy wynikające z przepisów art. 162 § 1 i § 2 O.p. Zgodnie z powołanymi przepisami w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z przytoczonych przepisów wynika, że istnieją cztery przesłanki warunkujące przywrócenie terminu oraz że przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Pierwszą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy. Drugą wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu. Trzecią jest dochowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu - od dnia ustania przyczyny jego uchybienia. Czwartą przesłanką warunkującą przywrócenie terminu jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której określony był termin. Jedną z zasadniczych przesłanek przywrócenia terminu jest brak winy w jego uchybieniu. Wystarczy, że przesłanka ta zostanie uprawdopodobniona. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych. Jak wynika z ugruntowanego w tej mierze orzecznictwa i to zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i Sądu Najwyższego, brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (vide orzeczenie Sądu Najwyższego z 9 sierpnia 1974 r., II CZ 149/74 OSPiKA 1975/2/39). Zgodnie z poglądami doktryny "kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (B. Adamiak. J. Borkowski. R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2003, UNIMEX Oficyna Wydawnicza, wyd. 1). Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (wyrok NSA z dnia 1 marca 1999 r. II SA/Wa 45/99). Ponadto Sąd zauważa, że kryterium braku winy, o jakim mowa w art. 162 § 1 O.p. należy wiązać z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych, niewielkie nawet niedbalstwo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania o przywrócenie uchybionego terminu. W rozpatrywanej sprawie nie można przyjąć, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez winy podmiotu, który miał podjąć czynność procesową, jeżeli przyczyną tego była działalność lub brak działania osób, którymi podmiot się posługuje. Za zaniedbania pracowników strony odpowiedzialność ponosi sama strona (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2009 r., I FSK 853/08, LEX nr 537041). Również zaniedbanie przez pracownika innego podmiotu upoważnionego do odbioru korespondencji skarżącej nie daje podstaw do uznania, że zachodzi w tym przypadku brak winy w uchybieniu terminu. Strona bowiem ponosi odpowiedzialność za dobór osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu swoich spraw. Trzeba mieć na uwadze, że podmiot zewnętrzny nie wstępuje w żadne relacje prawne z organem celnym, przed którym dokonywana jest czynność procesowa. Zatem to skarżąca zobowiązana jest dochować terminu do wniesienia odwołania i to ona ma obowiązek uprawdopodobnić brak jej winy w uchybieniu terminu. Skarżąca wywodziła, że na gruncie art. 162 § 1 O.p. należy stosować zasadę indywidualizacji winy, której w tym przypadku nie można przypisać skarżącej. Zdaniem Sądu pojęciu winy (braku winy) użytemu w art. 162 § 1 O.p. należy przypisać znaczenie jaki ma w ujęciu cywilistycznym, mimo że dotyczy ono odpowiedzialności odszkodowawczej. W prawie cywilnym poza odpowiedzialnością odszkodowawczą za własne czyny przewidziano też odpowiedzialność za cudze czyny, w tym za czyny osób, którymi się posłużono. Odpowiedzialność ta powstaje, gdy nastąpiło uchybienie co do wyboru właściwej osoby. W przypadku tej odpowiedzialności istnieje domniemanie winy - winy w wyborze (W. Czachórski, Zobowiązania. Zarys wykładu, Warszawa 1974, PWN, s.177). Zatem w polskim systemie prawnym jest odpowiedzialność za cudze zawinione działania. W sytuacji, gdy przepisy dla dokonania określonych czynności procesowych przewidują dokonanie ich w określonym terminie, powodując w razie niedotrzymania tych terminów ujemne skutki procesowe, a dla zniwelowania tych negatywnych skutków przewidziana została instytucja przywrócenia terminu, to dla oceny spełnienia jednej z określonych w ustawie przesłanek do przywrócenia terminu, tj. braku winy uwzględniać należy specyfikę postępowania, w której tę instytucję przewidziano. Przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowych ze względu właśnie na odrębności postępowania inaczej określono w postępowaniu cywilnym, podatkowym i administracyjnym, a inaczej w postępowaniu karnym. Warunki przywrócenia terminu określone w art. 162 § 1 O.p. są takie same jak w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 58), czy też w postępowaniu cywilnym (art. 169 Kodeksu postępowania cywilnego). W przepisach tych mowa jest ogólnie o braku winy jako warunku przywrócenia terminu. Chodzi o każdą postać winy, a nie tylko o winę umyślną. Jak już wcześniej powiedziano, brak winy w uchybieniu terminowi na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej powinien być oceniany na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Powoływanie się na zaniedbanie osoby, którą skarżąca posłużyła się w odbiorze korespondencji nie daje podstaw do uznania, że zachodzi w tym przypadku brak winy w uchybieniu terminu. Takie zaś okoliczności wskazała skarżąca. Zarejestrowanie pod niewłaściwą datą przesyłki jest wyrazem niestaranności, czy wręcz niedbalstwa. Jak to wielokrotnie podnoszono, niedbalstwo zewnętrznego podmiotu, bez względu na to, czy jest nim osoba fizyczna, czy osoba prawna, powoduje skutki prawne na gruncie regulacji zawartej w art. 162 § 1 O.p. bezpośrednio dla skarżącej – strony postępowania podatkowego. Wobec powyższego, zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 162 § 1, w związku z art. 120 oraz 121 § 1 O.p. należało uznać za niezasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalić skargę.