VI SA/Wa 1344/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2011 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz T. Sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, po rozpatrzeniu odwołania T. Sp. z o.o. od decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2011 r. w sprawie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez I. C. z tytułu wykonywania zawartych z płatnikiem: T. Sp. z o.o. umów, co do których stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o umowie zlecenia w okresie od [...] października 2002 r. do [...] lipca 2003 r., od [...] października 2003 r. do [...] lipca 2004 r., od [...] października 2004 r. do [...] lipca 2005 r., od [...] września 2005 r. do [...] lipca 2006 r., od [...] września 2006 r. do [...] stycznia 2007 r., na postawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, ze zm.), oraz art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 § 1 kpa na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa umorzył postępowania odwoławcze. Zajmując stanowisko w sprawie organ odwoławczy stwierdził, iż stronami postępowania, w wyniku którego wydano decyzje dotyczące stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego był właściwy miejscowo Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz I. C. Odwołujący się jest płatnikiem składek, a zatem w myśl art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych przedmiotowa decyzja została doręczona mu jako osobie zainteresowanej. Organ wyjaśnił, iż odwołująca się spółka nie wskazała swojego interesu prawnego co statuowałoby ją jako stronę postępowania. Postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniem wniesionym przez podmiot nie będący stroną postępowania podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, T. Sp. z o.o. zwana dalej skarżącą, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Podniosła zarzut naruszenia interesu prawnego skarżącej poprzez nieuzasadnioną odmowę udzielenia ochrony prawnej w postaci umorzenia postępowania odwoławczego z uwagi na błędnie stwierdzony brak interesu prawnego oraz zarzut naruszenia przepisów prawa poprzez błędną wykładnię art. 28 k.p.a. polegającą na przyjęciu, iż w niniejszej sprawie skarżąca nie posiada interesu prawnego, a co za tym idzie nie może zostać uznana za stronę postępowania. W uzasadnieniu skargi stwierdziła m.in., iż jako płatnik składek na ubezpieczenie zdrowotne ponosi w sposób bezpośredni skutki wydanej przez organ I instancji decyzji w przedmiocie objęcia osoby zainteresowanej obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Powołując się na orzecznictwo stwierdziła, iż posiadanie przez nią interesu prawnego uzasadniającego występowanie w niniejszej sprawie w charakterze strony nie powinno budzić wątpliwości. Ponadto pozbawienie skarżącej możliwości udziału w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym faktycznie pozbawiłoby ją możliwości kwestionowania podstawy zasadności składek. W ocenie skarżącej bezpośredni związek miedzy decyzjami organu I instancji a obowiązkiem prawnym w postaci konieczności uiszczania składek na ubezpieczenie zdrowotne jest wystarczający by przyznać skarżącej status strony postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Zaskarżona decyzja administracyjna zawiera rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa skarżącej T. Sp. z o.o. do występowania w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym jej kontrahenta I. C. W ocenie organu skarżąca spółka nie jest stroną omawianego postępowania, gdyż nie dotyczy ono jej interesu prawnego. Stanowisko to, zdaniem Sądu, jest błędne. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Istota sprawy sprowadza się zatem do ustalenia, czy omawiane postępowanie administracyjne dotyczyło interesu prawnego lub obowiązku skarżącej. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny jest kategorią prawa materialnego. Interes prawny podmiotu do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym wywodzi się z bezpośredniego wpływu tego postępowania na sferę prawną tego podmiotu, który to wpływ wynikać musi z prawa materialnego. Interes prawny nie wywodzi się z wewnętrznego przekonania osoby, która się na niego powołuje, lecz z wynikającego z przepisów prawa rzeczywistego, bezpośredniego i aktualnego związku między sferą jej indywidualnych praw, a prowadzonym postępowaniem. W przypadku, gdy decyzja rozstrzyga o prawach i obowiązkach konkretnego podmiotu przyjmuje się, iż postępowanie dotyczy jej interesu prawnego lub obowiązku bezpośrednio. Gdy zaś decyzja rozstrzygająca o prawach i obowiązkach jednego podmiotu odnosi skutek wobec praw obowiązków innego podmiotu postępowanie, dotyczy interesu prawnego lub obowiązku tego innego podmiotu w sposób pośredni. Przepis art. 28 k.p.a. nie stawia wymogu, aby postępowanie administracyjne dotyczyło interesu prawnego w sposób bezpośredni. W doktrynie i orzecznictwie wykształcił się pogląd, co do możliwości wywodzenia interesu prawnego z tzw. "prawa refleksowego". Polega on na tym, że "prawo podmiotowe wykonywane przez uprawniony podmiot może prowadzić do naruszenia nieobojętnych dla interesów osoby trzeciej norm prawnych, uzasadniających interes tej osoby w udzieleniu ochrony prawnej" (vide: H. Knysiak-Molczyk - glosa do wyroku NSA z 6 czerwca 2006 r. II GSK 59/06, wyrok NSA z 28 września 2009 r. II GSK 62/09) Oceniając interes prawny skarżącej do uczestnictwa w postępowaniu dotyczącym objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym I. C. należy więc brać pod uwagę przepisy prawa materialnego określające czy i jaki status prawny ma skarżąca w sprawie dotyczącej ubezpieczenia zdrowotnego wyżej wymienionej. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia. W myśl art. 69 ust. 1 omawianej ustawy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych tj. przepisach ustawy o s.u.s. Jak stanowi art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej... za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia /.../ składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego zamawiający. Stosownie zaś do art. 87 ust. 1 cyt. ustawy osoby, o których mowa w art. 85 (płatnicy) są obowiązane bez uprzedniego wezwania opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminach przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne, a jeżeli do tych osób nie stosuje się przepisów o ubezpieczeniu społecznym - w terminie do 15 dnia następnego miesiąca. Zgodnie z art. 87 ust. 4 pkt 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej składki na ubezpieczenie zdrowotne osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia są opłacane i ewidencjonowane w ZUS, który następnie, zgodnie z art. 87 ust. 6, przekazuje je do centrali Funduszu. Zgodnie z art. 93 ust. 1 omawianej ustawy składki na ubezpieczenie zdrowotne podlegają ściągnięciu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych (ustawy o s.u.s.). W myśl art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c) i d) ustawy o s.u.s. wymierzanie, pobieranie składek na ubezpieczenie zdrowotne i prowadzenie rozliczeń z płatnikami składek należy do ZUS. Z uregulowań powyższych wynika, że ustalenie w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez NFZ, iż badana umowa ma charakter umowy zlecenia, powoduje dalsze ustalenie w drodze decyzji, że osoba wykonująca pracę na podstawie tej umowy podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Stwierdzenie w drodze decyzji podlegania zleceniobiorcy obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu powoduje jednocześnie, iż zleceniodawca uzyskuje status płatnika składek na ubezpieczenie zdrowotne zleceniobiorcy. Rozstrzygnięcie o podleganiu zleceniobiorcy obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wpływa zatem wprost na sferę prawną zleceniodawcy, gdyż stawia go w pozycji płatnika składek za okres objęty umową i ubezpieczeniem. Okoliczność, że wysokość zaległości zostanie określona później odrębną decyzją wydaną w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez ZUS, z udziałem płatnika, nie zmienia faktu, że to w postępowaniu decydującym o statusie ubezpieczonego rozstrzyga się jednocześnie status płatnika. Płatnik ma więc własny, bezpośredni i aktualny interes prawny do uczestnictwa w tym postępowaniu. Wskazać należy, że tylko w postępowaniu o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym badany jest charakter umowy będącej źródłem obowiązkowego ubezpieczenia. Później ta kwestia jest już przesądzona. Ustalenie, że chodzi o umowę, z którą wiąże się obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, pociąga za sobą wydanie decyzji o objęciu strony tej umowy (zleceniobiorcy) ubezpieczeniem zdrowotnym. Ustalenie w drodze decyzji podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wpływa jednak na sfery prawne dwóch podmiotów: zleceniodawcy jako płatnika składek i zleceniobiorcy jako ubezpieczonego. Zleceniodawca staje się płatnikiem składek, zaś ubezpieczony zgodnie z art. 85 ust. 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej staje się zobowiązanym do sfinansowania składki. Zatem obie strony umowy zlecenia tj. ubezpieczony i płatnik składek mają interes prawny do uczestnictwa w postępowaniu rozstrzygającym o charakterze łączącej je umowy i stwierdzającym podleganie obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Na marginesie tylko wskazać należy, że interes prawny płatnika do występowania w charakterze strony jest niekwestionowany w sprawach podatkowych oraz w sprawach dotyczących ubezpieczeń społecznych. Brak jakichkolwiek podstaw, aby uznać, iż w sprawach dotyczących ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu pozycja płatnika składek jest odmienna. Z omawianych względów Sąd uznał, że organ z pominięciem powyższych uregulowań prawa materialnego wadliwie ocenił brak interesu prawnego skarżącej do występowania w charakterze strony w postępowaniu dotyczącym objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym jej kontrahenta I. C. Skarżąca dysponuje prawem refleksowym wynikającym z ustalenia obowiązku w/w podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego i wpływu tego ustalenia w sferę obowiązków skarżącej jako płatnika składek w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji w tym zakresie. Zatem błędne jest rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania odwoławczego. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ drugiej instancji rozpozna merytorycznie odwołanie T. Sp. z o.o. Mając na uwadze powyższe działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O niewykonywaniu uchylonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.