VI SA/Wa 1348/13

WyrokWSA w Warszawie2014-09-18

Skład orzekający: Grażyna Śliwińska, Mirosława Kowalska, Dariusz Zalewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy negatywny wynik kolokwium rocznego stanowi samoistną i wystarczającą przesłankę do stwierdzenia nieprzydatności aplikanta adwokackiego do wykonywania zawodu i jego skreślenia z listy aplikantów, pomimo pozytywnych opinii patrona i innych adwokatów?
Ratio decidendi
Negatywny wynik kolokwium rocznego, zwłaszcza powtarzający się i dotyczący kluczowych bloków tematycznych, może stanowić samoistną i wystarczającą przesłankę do stwierdzenia nieprzydatności aplikanta adwokackiego do wykonywania zawodu i jego skreślenia z listy aplikantów. Organy samorządu adwokackiego mają prawo uznać interes społeczny za nadrzędny nad interesem indywidualnym aplikanta w takiej sytuacji, nawet jeśli istnieją pozytywne opinie dotyczące jego pracy.
Stan faktyczny
Aplikant adwokacki L. T. uzyskał negatywne wyniki z kolokwiów kończących drugi rok aplikacji, a także miał problemy z zaliczeniem kolokwium po pierwszym roku. Okręgowa Rada Adwokacka odmówiła mu zgody na powtórzenie roku i skreśliła go z listy aplikantów. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymało tę uchwałę w mocy. L. T. zaskarżył uchwałę, podnosząc, że negatywny wynik kolokwium nie jest samoistną przesłanką do skreślenia i powołując się na pozytywne opinie swojego patrona oraz innych adwokatów.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.) Sędzia WSA Dariusz Zalewski Protokolant ref. staż. Klaudia Kruk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2014 r. sprawy ze skargi L. T. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na powtarzanie roku szkoleniowego i skreślenie z listy aplikantów adwokackich oddala skargę Uchwałą z dnia [...] grudnia 2012 roku L.dz. [...] Okręgowa Rada Adwokacka w K., w opisanym tam składzie, w trybie art. 79 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 146 poz. 1188 - z późn. zmianami) w zw. z § 9 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej (uchwała nr 55 / 2011 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 19 listopada 2011 r.) oraz na podstawie § 22 tego Regulaminu większością głosów - odmówiła uwzględnienia wniosku apl. adw. L. T. o wyrażenie zgody na powtórzenie drugiego roku szkoleniowego aplikacji adwokackiej oraz jednogłośnie - skreśliła apl. adw. L. T. z listy aplikantów adwokackich prowadzonej przez Okręgową Radę Adwokacką w K. W uzasadnieniu podjętej uchwały wskazano, że L. T. rozpoczął aplikację adwokacką w dniu [...] stycznia 2011 r. W dniu [...] listopada 2011 r. przystąpił do kolokwium rocznego kończącego pierwszy rok szkolenia i kolokwium to zakończył z ocenami niedostatecznymi z obu bloków tematycznych - prawo karne materialne i prawo karne procesowe. Kolokwium poprawkowe w dniu [...] grudnia 2011 r. apl. adw. L. T. zaliczył z oceną dostateczną. W dniach [...] października i [...] listopada 2012 r. aplikant przystąpił do kolokwiów rocznych - w terminie podstawowym i w terminie poprawkowym - kończących drugi rok szkolenia aplikacyjnego. Uzyskał cztery oceny niedostateczne z bloków tematycznych obejmujących prawo cywilne materialne i prawo cywilne procesowe. Komisje egzaminacyjne w protokołach z przebiegu kolokwiów zamieściły uwagi, z których wynika, że w czasie kolokwium w dniu [...] października 2012 r. aplikant nie był w stanie udzielić odpowiedzi na żadne z dwóch pytań w bloku tematycznym prawo cywilne materialne, wykazał nieznajomość problematyki zabezpieczenia roszczenia, zaś w czasie kolokwium w dniu [...] listopada 2012 r. ujawniony został brak wiedzy w kwestii nadania klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika, dotyczącej postępowania nakazowego, a także wiedzy dotyczącej odpowiedzialności za długi spadkowe, nie był w stanie zidentyfikować problemu prawnego występującego w kazusie z prawa cywilnego materialnego i sformułować porady prawnej prowadzącej do rozwiązania tego kazusu. Wnioskiem złożonym w dniu [...] grudnia 2012 r. apl. adw. L. T. zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w K. o wyrażenie zgody na powtórzenie drugiego roku szkoleniowego, wskazując jako podstawę tego wniosku przepisy nie obowiązującego już od 1 stycznia 2012 r. Regulaminu aplikacji adwokackiej z 2008 r. W uzasadnieniu wniosku stwierdził, że nie jest w stanie jednoznacznie wskazać konkretnego powodu niepowodzenia na kolokwiach, ale powodem tym może być to, że z problematyką, która wystąpiła w pytaniach, nie zetknął się w sprawach, z którymi miał do czynienia, a nadto wystąpiło cyt. "niedostatecznie precyzyjne rozumienie niektórych przepisów". Wniosek apl. adw. L. T. został poparty przez jego patrona adw. S. S. Pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. Okręgowa Rada Adwokacka w K. zawiadomiła aplikanta, że w związku z negatywnymi wynikami kolokwium rocznego, wdrożona zostaje z urzędu procedura mająca rozstrzygnąć kwestię dalszego jego statusu jako członka adwokatury. Aplikant został poinformowany o możliwości zgłoszenia się w dniu [...] grudnia 2012 r. na posiedzenie Okręgowej Rady Adwokackiej w celu udzielenia wyjaśnień dotyczących przyczyn negatywnych wyników szkolenia w toku dotychczasowej aplikacji. Wyjaśnienia złożone przez apl. adw. L. T. na tym posiedzeniu Okręgowej Rady Adwokackiej w swej treści odpowiadały pisemnemu uzasadnieniu jego wniosku z dnia [...] grudnia 2012 r. Adw. dr M. K., pełniąca w Okręgowej Radzie Adwokackiej w K. funkcję przewodniczącej komisji szkolenia aplikantów adwokackich, przedstawiła opinię, w której sprzeciwiła się uwzględnieniu wniosku aplikanta o wyrażenie zgody na powtórzenie roku szkoleniowego, a nadto wnioskowała o skreślenie apl. adw. L. T. z listy aplikantów adwokackich z powodu jego nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka w K. wskazała, że w powyższych okolicznościach sprawy miała na uwadze, że zgodnie z § 22 ust. 2 lit. b powołanego wyżej Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej, rok szkoleniowy aplikacji adwokackiej nie zostaje zaliczony, gdy aplikant uzyskał negatywny wynik kolokwium rocznego, kończącego ten rok szkoleniowy, zgodnie z § 22 ust. 3 tego Regulaminu, w takim przypadku jak opisany wyżej, Okręgowa Rada Adwokacka "może" wyrazić zgodę na powtórzenie roku szkoleniowego. Zapis taki oznacza, że uprawnienie do powtórzenia roku szkoleniowego nie przysługuje aplikantowi "automatycznie", powstaje dopiero po uchwale Okręgowej Rady, która ma charakter uznaniowy, ale podjęta jest po rozważeniu wszystkich okoliczności danego przypadku. Regulamin, o którym mowa wyżej, nie wskazuje kryteriów, jakie winny być brane pod uwagę przy wyrażaniu zgody na powtórzenie roku szkoleniowego. Okręgowa Rada Adwokacka w K. przyjmuje jednak, że przesłanką która niewątpliwie musi być brana pod uwagę jest dokonanie oceny, czy powtórzenie roku szkoleniowego w kontekście wyników szkolenia uzyskanych w toku dotychczasowej aplikacji, daje podstawę do pozytywnych rokowań, co do możliwości uzyskania przez aplikanta poziomu wiedzy i doświadczenia zawodowego pozwalającego na kontynuowanie szkolenia z prognozą, że aplikant pomyślnie zakończy aplikację i złoży egzamin adwokacki. Kierując się przedstawioną wykładnią Okręgowa Rada Adwokacka w K. uznała, że opisane w protokołach komisji egzaminacyjnych prowadzących kolokwia w dniach [...] października i [...] listopada 2012 r. braki wiedzy i umiejętności dokonywania analizy prawnej stanów faktycznych mają charakter rażący. W świetle ocen przedstawionych przez komisje egzaminacyjne, w składzie których zasiadało sześć osób - sędziów i adwokatów - cieszących się niekwestionowanym autorytetem zawodowym, Okręgowa Rada Adwokacka w K. nie znalazła podstaw do uznania za wiarygodną opinii adw. W. M., charakteryzującej apl. adw. L. T. jako kompetentnego prawnika, dysponującego szerokim zakresem wiedzy prawniczej w licznych dziedzinach prawa. Okręgowa Rada Adwokacka w K. stwierdziła, że przy powszechnie ocenianych jako niskie kryteriach naboru na aplikację adwokacką, aplikacja ta nie może być traktowana jako procedura permanentnego szkolenia w zakresach, które aplikant winien wnosić do szkolenia jako określony własny potencjał wiedzy prawniczej. Cele aplikacji adwokackiej wynikające z § 2 ust. 2 lit. b powołanego wcześniej Regulaminu są inne. Apl. adw. L. T. już po pierwszym roku szkolenia nie zdołał zaliczyć kolokwium w pierwszym terminie, a nadto w tegorocznych kolokwiach z bloków cywilnych aplikant ten nie uzyskał nawet jednej cząstkowej oceny pozytywnej. Tym samym w przypadku apl. adw. L. T. brak jest podstaw do oceny, że powtórzenie przez niego drugiego roku szkoleniowego doprowadzi do uzyskania poziomu wiedzy i doświadczenia zawodowego pozwalającego na ukończenie aplikacji adwokackiej i złożenie egzaminu adwokackiego. Apl. adw. L. T. jest osobą nieprzydatną do wykonywania zawodu adwokata. Odwołanie od powyższej uchwały wniósł L. T., dochodząc jej zmiany poprzez wyrażenie zgody na powtórzenie drugiego roku szkoleniowego i ponowne przystąpienie do kolokwium rocznego, ewentualnie uchylenia uchwały i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Podniósł, że w toku dotychczasowych dwóch lat odbywania aplikacji nabył umiejętność opracowywania pism procesowych i środków odwoławczych. W okresie ostatniego półtora roku, odkąd nabył uprawnienia do samodzielnego występowania przed sądami, wielokrotnie zastępował nie tylko swojego patrona, ale również innych adwokatów w sprawach cywilnych, karnych, rodzinnych i innych. Patron adw. S. S. w swojej pisemnej opinii podniósł, że odwołujący się wykazuje się dobrą znajomością materialnego prawa karnego i cywilnego, jak również procedury karnej i cywilnej, jak i innych dziedzin prawa, nigdy nie miał do niego żadnych krytycznych uwag, podobnie jak nie mieli takich sędziowie czy też prokuratorzy. Uzyskał też bardzo dobre opinie sędziów, u których odbywał praktyki. Ponadto, adw. T. B. i adw. W. M. wskazali, iż wielokrotnie występował z ich upoważnienia w sądach cywilnych i karnych i nigdy nie mieli żadnych zastrzeżeń co do jego wiedzy i merytorycznego przygotowania, zatem daje on rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata. Aplikant stwierdził, że Okręgowa Rada Adwokacka w K. nie odniosła się w żaden sposób do powoływanych wyżej opinii. Odwołujący się wskazał na orzecznictwo, zgodnie z którym niezaliczone przez aplikanta adwokackiego kolokwium roczne nie może być jedyną przesłanką skreślenia go z listy aplikantów. Niezaliczone kolokwium roczne nie jest bowiem równoznaczne z nieprzydatnością do wykonywania zawodu. Konieczne jest odtworzenie pełnego obrazu przebiegu aplikacji, w szczególności opinii Patrona oraz ocen z odbywanych praktyk. (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 29 lutego 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 2112/11). Podniósł też, że Okręgowa Rada Adwokacka w K. mija się także z prawdą, jakoby w składzie komisji egzaminacyjnych w dniach [...] października i [...] listopada 2012 roku zasiadało sześć osób, były to cztery osoby, gdyż skład personalny komisji egzaminacyjnej z dnia [...] października 2012 roku w stosunku do składu z dnia [...] listopada 2012 roku różnił się jedynie osobą Przewodniczącego komisji. W wyniku rozpoznania odwołania zapadła zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w składzie tam opisanym z dnia [...] lutego 2013 r., którą jednogłośnie, w głosowaniu tajnym, utrzymano w mocy zaskarżoną uchwałę. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia opisano przebieg postępowania i ustalenia Okręgowej Rady Adwokackiej w K. Ponadto, organ drugiej instancji stwierdził, że Rada Okręgowa wnikliwie wywiodła przesłanki, jakie winny zostać spełnione dla uwzględnienia wniosku o wyrażenie zgody na powtarzanie roku szkoleniowego. W sprawie doszło do wnikliwej oceny szans apl. adw. L. T. na pozytywne ukończenie aplikacji i trafnie skonstatowano, że jej dotychczasowy przebieg nie wskazuje na to, by aplikant mógł z powodzeniem wykonywać zawód adwokata. Świadczy o tym jego trwała, podstawowa niekompetencja potwierdzona dwukrotnym, identycznie negatywnym wynikiem kolokwium po II roku, uzasadniona szczegółowo uwagami Komisji Egzaminacyjnej ("całkowity brak znajomości przesłanek...", "szczątkowa wiedza w zakresie...", "nieumiejętność udzielania porady...", "odmówił udzielenia odpowiedzi oświadczając, że nie czuje się na siłach...." itp.). Co więcej, aplikant problemy z osiągnięciem wymaganego poziomu wiedzy prawniczej przejawiał od początku aplikacji, mając trudności także z zaliczeniem kolokwium po I roku. Symptomatyczne jest stwierdzenie Komisji Egzaminacyjnej, zamieszczone w protokole kolokwium z dnia [...] listopada 2011 r., że aplikant ma "sposób formułowania wypowiedzi rwany i nieuporządkowany". Wziąwszy pod uwagę, że w obecnym systemie aplikacji, wielokrotnie - w tym aspekcie - krytykowanym przez władze adwokatury, brak jest możliwości zweryfikowania umiejętności prawidłowego wysławiania się przez aplikanta w toku ustnego egzaminu adwokackiego, kolokwia w toku aplikacji pozostają jedyną i ostatnią szansą stwierdzenia, czy adepci do zawodu są w stanie podołać stawianym im wymaganiom nie tylko na piśmie, ale również w mowie. Ustne kolokwium (nie będące niestety powszechną praktyką we wszystkich izbach) daje możliwość stwierdzenia, jak praktycznie radzi sobie kandydat do zawodu adwokata wobec konieczności szybkiego, płynnego formułowania odpowiedzi na zadany problem. Nie sposób więc przecenić znaczenia ustnego kolokwium z losowo wytypowanymi zagadnieniami i rangi ocen, sformułowanych przez komisję w oparciu o treść i formę udzielonych odpowiedzi. Zdaniem Naczelnej Rady Adwokackiej, w kontekście tak jednoznacznego wydźwięku przebiegu i wyników trzech (spośród czterech) kolokwiów, przestają mieć wystarczające znaczenie pozytywne opinie z przebiegu aplikacji, zgromadzone przez skarżącego. Opinie od sędziów i prokuratorów z okresu obowiązkowych praktyk pochodzą z I roku aplikacji, gdy siłą rzeczy oczekiwania wobec aplikanta w początkowym okresie jego szkolenia są niższe od tych, jakie stawia mu się po zakończeniu szkolenia na II roku. Co do przedłożonych przez skarżącego pozytywnych opinii trzech adwokatów (w tym patrona) należy zauważyć, że zadowalająca ocena pracy aplikanta może wynikać z faktu, iż w toku zleconych mu zadań korzysta ze wskazówek i szczegółowych wytycznych zleceniodawcy, pracuje w warunkach ograniczonego stresu i dysponuje na przygotowanie sprawy czasem znacznie dłuższym, niż ma to miejsce w toku codziennej praktyki adwokata. Natomiast warunki kolokwium bardziej odpowiadają sytuacjom, jakie zdarzają się przed organami wymiaru sprawiedliwości i wymaganiom z nich wynikających aplikant nie był już w stanie podołać. W świetle ww. okoliczności organ drugiej instancji stwierdził, że w odniesieniu do aplikanta nie sposób wyprowadzić pozytywnych rokowań w oparciu o przebieg aplikacji, ze szczególnym uwzględnieniem wyników kolokwiów, zatem należało utrzymać ją w mocy uchwalę organu pierwszej instancji . Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe rozstrzygnięcie wniósł L. T. Zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie prawa materialnego: tj. art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze w zw. z § 9 ust 2 Regulaminu aplikacji adwokackiej z dnia 19 listopada 2011 r. (uchwała nr 55 /2011 NRA) poprzez jego błędną wykładnię, wskutek przyjęcia, że negatywny wynik kolokwium stanowi samoistną przesłankę do skreślenia skarżącego z listy aplikantów, podczas gdy powinny być spełnione kumulatywnie inne przesłanki; naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1,. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na nie wyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności związanych z opiniami patrona jak również opiniami innych adwokatów oraz ocenami z odbywanych praktyk, poprzez błędne uznanie, iż opinie o przebiegu aplikacji mają względem wyniku kolokwium nie wystarczające znaczenie i co do zasady nie mogą unicestwić negatywnych ocen z kolokwium rocznego. Skarżący wniósł o zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 a i p.p.s.a. i uwzględnienie skargi - uchylenie zaskarżonej uchwały oraz utrzymanej nią w mocy uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w K. w całości, z uwagi na naruszenie ww. przepisów, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, oraz stwierdzenie przez Sąd, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku. W uzasadnieniu skargi skarżący powołał się na okoliczności podnoszone w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto wskazał, że głównym problemem rozpatrywanej sprawy jest cyt. "pytanie: czy negatywny wynik kolokwium rocznego jest samoistną przesłanką do skreślenia skarżącego z listy aplikantów?". Stwierdził, że w świetle orzecznictwa brak zaliczenia kolokwium rocznego nie może skutkować skreślenia z listy aplikantów adwokackich, nie jest bowiem równoznaczny z nieprzydatnością do wykonywania zawodu. Tymczasem organy korporacyjne oparły swoje uchwały wyłącznie na negatywnym wyniku kolokwium. Z § 9 ust.5 Regulaminu wynika jednoznacznie, że podjęcie uchwały o skreśleniu aplikanta z listy adwokatów adwokackich może nastąpić po zapoznaniu się przez Okręgową Radę Adwokacką z opinią patrona oraz po umożliwieniu złożenia wyjaśnień aplikantowi. W rozpatrywanej sprawie wymóg ten został spełniony wyłącznie formalnie. Skreślenie z listy nastąpiło mimo dobrej opinii patrona i bez wnikliwego pochylenia się nad problemami aplikanta. Organy korporacyjne w sposób lakoniczny odniosły się do opinii adwokatów. Opinia Przewodniczącej Komisji Szkolenia Aplikantów Adwokackich nie zawiera uzasadnienia i oparta została wyłącznie na wyniku kolokwium. Organy naruszyły tym samym art. 7, art. 77 § 1, art. 80, i art. 107 § 3 k.p.a., a naruszenia te mały istotny wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wcześniej prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył ,co następuje. Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.), zarówno Okręgowe Rady Adwokackie, jak i Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, jako kolegialne organy samorządu zawodowego adwokatów, sprawują zróżnicowane zadania z zakresu administracji publicznej. W określonych sytuacjach są także powołane do orzekania w sprawach indywidualnych, w tym między innymi w przedmiocie skreślenia aplikanta z listy aplikantów adwokackich. Sądowa kontrola legalności uchwał organów samorządu adwokackiego, będących uznaniowymi decyzjami administracyjnymi, ma zakres ograniczony. Musi być ukierunkowana przede wszystkim na badanie, czy przy wydawaniu zaskarżonej uchwały spełniona została zawarta w art. 7 k.p.a. powinność uwzględnienia słusznego interesu strony, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny. Ponadto wymaga ustalenia, czy uchwała podjęta została przez organ uprawniony, czy przepisy prawa materialnego pozwalały na podjęcie takiej uchwały oraz czy samo rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności i czy stało się skuteczne w stosunku do adresata, którego dotyczy. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona i poprzedzająca ją uchwała organu pierwszej instancji odpowiadają przepisom prawa. Odnosząc się do przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę podjętego rozstrzygnięcia wskazać należy, że w myśl art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze oraz § 9 ust. 2 Regulaminu odbywania aplikacji adwokackiej (Uchwała nr 55/201 1 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 19 listopada 2011 roku), okręgowa rada adwokacka może skreślić aplikanta adwokackiego z listy aplikantów adwokackich w okresie pierwszych dwóch lat aplikacji, jeżeli stwierdzi jego nieprzydatność do wykonywania zawodu adwokata. Nieprzydatność do wykonywania zawodu adwokata została doprecyzowana w ust. 3 paragrafu 9 ww. Regulaminu, który stanowi, iż podstawą do stwierdzenia przez okręgową radę adwokacką nieprzydatności aplikanta adwokackiego do wykonywania zawodu może być brak postępów w realizacji celów określonych w § 2 Regulaminu oraz uchybienie obowiązkom wynikającym z § 5 ust. 1 Regulaminu, przejawiające się albo negatywnym wynikiem sprawdzianu, negatywnym wynikiem kolokwium, jak też negatywną opinią patrona, negatywną opinią kierownika szkolenia o przebiegu aplikacji adwokackiej, uchybieniem obowiązkowi uczestnictwa w zajęciach oraz innymi okolicznościami mającymi znaczenie dla oceny przydatności aplikanta adwokackiego do wykonywania zawodu. Miarodajną, w sprawie stwierdzenia nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu i skreślenia go z listy aplikantów adwokackich, jest data doręczenia pierwszej uchwały o skreśleniu z listy aplikantów. Przyjęcie momentu, z jakim decyzja staje się ostateczna, prowadziłoby do uzależnienia upływu terminu materialnoprawnego od okoliczności, leżących poza działaniem organu (np. bierność strony, długość doręczania pism przez pocztę itp.). Wskazać należy, że skarżący rozpoczął aplikację w dniu [...] stycznia 2011 r., zaś decyzja organu pierwszej instancji o skreśleniu z listy doręczona została w dniu [...] grudnia 2012 r.,. tym samym wskazany powyżej ustawowy termin został zachowany. Kontrolowane przez Sąd rozstrzygnięcie, oparte na przepisach: art. 79 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze oraz w § 19 ww. regulaminu, ma charakter uznaniowy. Sąd stwierdza, że w sprawie niniejszej nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Podjęte rozstrzygniecie zapadło z wnikliwym rozważeniem i uzasadnieniem wystąpienia przewidzianych prawem przesłanek, które stanowić mogą przyczynę skreślenia z listy aplikantów adwokackich. Doszło do pełnej oceny przydatności aplikanta do zawodu adwokata w oparciu o wszelkie okoliczności dotyczące przebiegu aplikacji. Z literalnej wykładni powyżej przytoczonego ust. 3 paragrafu 9 Regulaminu w zw. z ust. 2 paragrafu 9 Regulaminu należy jednoznacznie stwierdzić, iż wystarczy zaistnienie chociażby jednej z wymienionych przesłanek do stwierdzenia nieprzydatności aplikanta adwokackiego do wykonywania zawodu adwokata. W przedmiotowej sprawie jako przesłankę do stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata uznano negatywny wynik kolokwium skarżącego po II roku szkoleniowym na aplikacji, a ponadto okoliczność, iż skarżący zdał dopiero w terminie poprawkowym kolokwium po I roku szkolenia, oraz fakt nieuzyskania żadnej pozytywnej oceny cząstkowej w toku egzaminów po II roku. Okoliczności te, wbrew zarzutom skargi, w kontekście rozważenia także pozytywnych opinii uzyskanych przez aplikanta mogły być wystarczającą przesłanką do podjęcia przedmiotowej uchwały. Sąd stwierdza, że zaskarżona i poprzedzająca ją uchwała nie zapadły z obrazą przepisów art. 7, 77, 107 k.p.a. i w tym zakresie chybione są zarzuty skargi. Bezpodstawny jest zarzut, zgodnie z którym w sprawie nie uwzględniono pozytywnych opinii złożonych przez aplikanta. Tej tezie przeczą uzasadnienia zaskarżonej i poprzedzającej ją uchwały, w których do tych okoliczności obszernie odniesiono się wskazując na powody rozbieżności miedzy opiniami a oceną związaną z postępami aplikanta w zdobywaniu wiedzy, weryfikowanej w formie kolokwiów. Jak wskazuje się w orzecznictwie (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 64/10) wśród przesłanek uzasadniających skreślenie z listy aplikantów "najbardziej skonkretyzowany charakter ma udokumentowany stan wiedzy na podstawie zastosowanego w kolokwium testu jednokrotnego wyboru prawidłowej odpowiedzi na zawarte w nim pytania, a możliwość nieuwzględnienia negatywnego wyniku tego sprawdzianu musi być ograniczona do sytuacji wyjątkowych". Także w wyroku z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 1012/11 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że dwukrotnie negatywny wynik kolokwium mógł być uznany za okoliczność przesądzającą o skreśleniu skarżącego z listy aplikantów, niezależnie od treści opinii o przebiegu aplikacji skarżącego. Zdaniem Sądu, prawidłowo w okolicznościach sprawy organy samorządu adwokackiego ustaliły, że skarżący, jako aplikant adwokacki, znalazł się w sytuacji przemawiającej za uznaniem jego nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata. Brak rzetelnej i ugruntowanej wiedzy, potwierdzony negatywnymi ocenami w toku jej weryfikacji w drugim roku aplikacji przy prezentowaniu zaledwie poziomu dostatecznego na etapie poprawkowym w roku pierwszym, uzasadniają prawidłowość tej oceny. Szczególnego podkreślenia wymaga to, że wykonywanie zawodu adwokata polega na świadczeniu profesjonalnych usług prawnych wymagających posiadania wiedzy ugruntowanej z zakresu różnych dziedzin prawa. Negatywne oceny zebrane w toku aplikacji – kolokwia sprawdzające jej poziom - przemawiają za uwzględnieniem interesu społecznego ponad interesem strony, jako podstawowej przesłanki uzasadniającej stwierdzenie nieprzydatności skarżącego do wykonywania tego zawodu. Na marginesie należy wskazać, że w myśl art. 58 pkt 12 lit. b Prawa o adwokaturze uchwalanie regulaminów, dotyczących odbywania aplikacji adwokackiej, należy do Naczelnej Rady Adwokackiej. Przepisy § 9 ust. 2 i 3 Regulaminu przewidują, że negatywny wynik kolokwium rocznego stanowi podstawę do stwierdzenia przez Okręgową Radę Adwokacką nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu adwokata. Oznacza to, że każda osoba uzyskująca na swój wniosek wpis na listę aplikantów godzi się na przestrzeganie przepisów regulaminu aplikacji adwokackiej i poddanie unormowaniom zeń wynikającym, a tym samym przepisy te, obok unormowań ustawowych, stają się dla aplikanta obowiązującym źródłem prawa, wraz z określonymi sankcjami, wynikającymi ze spełnienia konkretnych przesłanek. Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło