VI SA/Wa 1381/07
PostanowienieWSA w Warszawie2008-03-28
Skład orzekający: Referendarz sądowy Joanna Kruszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, który od wielu lat przebywa za granicą i leczy się tam, może uzyskać prawo pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych) w polskim sądzie administracyjnym, mimo braku wykazania jego sytuacji materialnej w kraju pobytu?Ratio decidendi
Sąd odmówił przyznania prawa pomocy, ponieważ skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej jego przyznanie. Kluczowe było to, że skarżący od wielu lat przebywa za granicą, a jego sytuacja materialna w kraju pobytu nie została przedstawiona, co uniemożliwia ocenę, czy ponoszenie kosztów sądowych spowodowałoby uszczerbek w jego koniecznym utrzymaniu.Stan faktyczny
Skarżący P.P. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych) w sprawie dotyczącej wykreślenia go z ewidencji działalności gospodarczej. Wniosek oparto na trudnej sytuacji materialnej rodziców skarżącego oraz problemach zdrowotnych skarżącego wynikających z wypadku za granicą. Sąd wezwał do uzupełnienia braków formalnych i przedłożenia dokumentów potwierdzających sytuację materialną i zdrowotną. Mimo przedstawienia części dokumentów, sąd uznał, że skarżący nie wykazał swojej sytuacji materialnej w kraju pobytu.Rozstrzygnięcie
Odmówiono skarżącemu P. P. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [..] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu P. P. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W dniu [...] listopada 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął, złożony na urzędowym formularzu PPF, wniosek skarżącego P. P. (reprezentowanego przez ojca – S. P.) o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej.
W uzasadnieniu w/w wniosku skarżący powołał się na pismo jego ojca (tj. pełnomocnika skarżącego w niniejszej sprawie) z dnia [...] sierpnia 2007 r. (w którym to piśmie podniesiono m.in. problemy zdrowotne skarżącego, w tym wypadek, jakiemu uległ za granicą) oraz dokument medyczny z dnia [...] kwietnia 2007 r. Skarżący wskazał również, że w jeszcze trudniejszej sytuacji życiowej znajdują się osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, tj. jego rodzice, którzy otrzymują świadczenia emerytalne (ojciec skarżącego w wysokości 1008,01 zł brutto, a matka – 634,08 zł) oraz bardzo często korzystają z pomocy opieki społecznej w P., a nadto są osobami niepełnosprawnymi. Natomiast z zawartego we wniosku oświadczenia o stanie majątkowym wynika, iż skarżący posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni 44 m kw. Skarżący podał też, iż jest osobą bezrobotną.
Po uzupełnieniu w dniu [...] stycznia 2008 r. braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, pełnomocnik skarżącego został wezwany pismem Sądu z dnia [...] stycznia 2008 r. do przedłożenia w terminie 14 dni:
1) dokumentów potwierdzających wskazaną w rubryce 10 wysokość otrzymywanej przez rodziców skarżącego emerytury (ostatni odcinek przekazu pocztowego lub decyzja organu emerytalnego),
2) wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres 3 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy,
3) wyjaśnienia, czy w chwili obecnej skarżący nadal podlega rekonwalescencji po doznanym wypadku (w tym przypadku przedłożenia dokumentów, jeżeli skarżący nimi dysponuje, potwierdzających powyższą okoliczność),
4) określenia wysokości koniecznych miesięcznych wydatków ponoszonych przez skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (w
tym między innymi związanymi z leczeniem) wraz z załączeniem dokumentów potwierdzających te dane.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie Sądu pełnomocnik skarżącego nadesłał pismo (opatrzone datą [...] stycznia 2008 r.), w którym podniósł, że jego syn aktualnie "przymusowo" przebywa poza granicami kraju, przede wszystkim ze względu na odbywane tam leczenie i rehabilitację. Wskazał też, iż w grudniu 2007 r. syn wrócił do Polski, ale z uwagi na konieczność kontynuowania leczenia i rehabilitacji za granicą, zmuszony był do ponownego wyjazdu. Do powyższego pisma zostały załączone następujące decyzje wydane w dniu 17 stycznia 2008 r. przez Zastępcę Dyrektora MOPS w P. działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta P.:
• o odmowie przyznania matce skarżącego zasiłku celowego na zakup żywności, leków i środków czystości – [...],
• o przyznaniu matce skarżącego specjalnego zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu żywności, środków czystości i leków w miesiącu styczniu 2008 r. w wysokości 170 zł - [...],
• o przyznaniu matce skarżącego specjalnego zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu żywności w miesiącu lutym 2008 r. w wysokości 100 zł - [...],
• o przyznaniu ojcu skarżącego specjalnego zasiłku celowego w miesiącu styczniu 2008 r. w wysokości 320 zł (200 zł na dofinansowanie do stosowania odpowiedniej diety, na zakup leków oraz przejazdy do klinik, 120 zł na dofinansowanie do spłaty rat za wymianę stolarki okiennej oraz spłaty rat na poczet zakupu pralki automatycznej) - [...],
• o odmowie przyznania ojcu skarżącego zasiłku celowego na zakup leków, stosowanie specjalnej diety, na przejazdy do kliniki, na dofinansowanie do spłaty rat związanych z wymianą stolarki okiennej oraz rat związanych z zakupem pralki automatycznej - [...].
Ponadto pełnomocnik skarżącego załączył do w/w pisma z dnia [...] stycznia 2008 r. kserokopie następujących dokumentów:
• skierowanego do niego i jego małżonki zawiadomienia Banku [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. o najbliższej spłacie kredytu/pożyczki, z którego wynika, że rodzicom skarżącego został udzielony kredyt w wysokości 11.838,82 zł, a do jego spłaty pozostało 9.201,59 zł – [...],
• wyciągu z rachunku bankowego ojca skarżącego, za okres od dnia [...] grudnia 2007 r. do dnia [...] stycznia 2008 r. [...].
W aktach administracyjnych nadesłanych do niniejszej sprawy znajduje się pismo ojca skarżącego z dnia [...] marca 2007 r., skierowane do Urzędu Gminy B. [...], w którym nadmienił, że jego syn "od wielu lat nie przebywa w kraju i prawdopodobnie długo tu nie wróci". Powyższa okoliczność znajduje potwierdzenie w piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] września 2007 r. [...], w którym m.in. poinformowano Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., iż z wyjaśnień udzielonych przez córkę skarżącego – K. P. oraz ojca skarżącego wynika, że skarżący "od wielu lat przebywa poza granicami Polski". Nadto do pisma z dnia [...] kwietnia 2007 r., skierowanego do Urzędu Gminy w B. [...], skarżący załączył kserokopię przysięgłego tłumaczenia z języka niderlandzkiego dokumentu zatytułowanego "Atest medyczny", wystawionego w dniu [...] kwietnia 2007 r. w A. (Belgia) przez dr [...] (ortopedę – traumatologia), w którym stwierdzono, iż skarżący leczy się u niej od chwili wypadku (w grudniu 2006 r. doznał [...]). W dniu [...] grudnia 2006 r. dokonano [...], które zostały usunięte [...] marca 2007 r. Podczas tego okresu skarżący był niezdolny do pracy, a dalsze jego leczenie polega na intensywnej fizjoterapii.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie: "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.).
Oceniając niniejszy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, stwierdzić należy, że w sprawie nie wykazano, iż skarżący znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy. Po pierwsze, fakt korzystania przez rodziców skarżącego z różnych form pomocy społecznej nie może przemawiać za uwzględnieniem wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, jeśli zważy się okoliczność, iż skarżący od wielu lat przebywa za granicą. Zatem nie sposób uznać za odzwierciedlające rzeczywisty stan faktyczny, oświadczenie skarżącego, że prowadzi on gospodarstwo domowe wspólnie z rodzicami.
Po wtóre, w żaden sposób nie została przedstawiona sytuacji materialna skarżącego w kraju, w którym aktualnie on przebywa. W uzasadnieniu wniosku skarżący powołał się jedynie na zaświadczenie wystawione prawie rok temu ([...] kwietnia 2007 r.) w A. (Belgia) przez lekarza ortopedę - traumatologa. Wprawdzie z pisma pełnomocnika skarżącego z dnia [...] stycznia 2008 r. wynika, że skarżący po krótkim pobycie w Polsce powrócił do Belgii w celu kontynuowania tam leczenia i rehabilitacji, jednakże nie wiadomo przez kogo pokrywane są koszty jego zagranicznej rekonwalescencji ani też jaki jest status skarżącego w Belgii, jak również nie są znane źródła utrzymania skarżącego w w/w kraju.
W tym miejscu podkreślić należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). "Instytucja zwolnienia od kosztów stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny" (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego). Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, wypełnia ustawowe przesłanki przyznania tejże pomocy państwa, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania jego stanu majątkowego.
Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło