VI SA/Wa 140/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant ref. staż. Katarzyna Skurzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych oraz odbiornika radiofonicznego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Minister Administracji i Cyfryzacji, na podstawie art. 5 ust. 1 i 3 oraz art. 7 ust. 7 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. nr 85, poz. 728 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania W. P., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska S.A. z dnia [...] września 2012 r. ustalającą opłatę za używanie dwudziestu trzech niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych oraz jednego odbiornika radiowego w wysokości 12 765,00 zł. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu [...] lutego 2012 r., w obecności Dyrektora B. Z., przeprowadzona została kontrola wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w lokalu użytkowym zajmowanym przez H. E. przy ul. [...] w P., którego właścicielem jest W. P. W wyniku kontroli ujawniono ogółem 23 odbiorniki telewizyjne oraz jeden odbiornik radiowy, umożliwiających odbiór programów telewizyjnych i radiowego. Protokół z kontroli został bez zastrzeżeń podpisany przez kontrolerów i Dyrektora Hotelu, która oświadczyła, że Hotel użytkuje odbiorniki od czerwca 2003 r. Wobec stwierdzonych nieprawidłowości Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska S.A. wszczął postępowanie w sprawie nałożenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników, o czym zawiadomił stronę, informując jednocześnie o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Minister Administracji i Cyfryzacji wskazał na przepisy art. 7 ust. 7 u.o.a. oraz § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2011 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Administracji i Cyfryzacji (Dz. U. nr 248, poz. 1479) wywodząc z nich kompetencję do załatwiania spraw w rozpoznawanym zakresie. Wyjaśnił, iż w myśl art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a. zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem jego używania, a w konsekwencji do uiszczania przez jego posiadacza opłaty abonamentowej za jego używanie. Opłatę tę uiszcza się za każdy odbiornik używany w lokalu o charakterze handlowym, usługowym czy produkcyjnym mieszczącym się poza lokalem mieszkalnym. Minister stwierdził, że zarówno z protokołu z kontroli, oświadczenia do niego załączonego jak i bezpośredniego sprawdzenia przez kontrolerów, wynika, że strona jest w posiadaniu łącznie 24 urządzeń technicznie dostosowanych do odbioru programu. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej Minister wywiódł, iż powołane przez stronę przepisy dotyczą kontroli działalności gospodarczej, a nie kontroli przedsiębiorcy jako podmiotu ją wykonującego. Natomiast obowiązek zarejestrowania odbiorników telewizyjnych i radiowych oraz uiszczenia za nie opłaty wynika z ustawy o opłatach abonamentowych. Wskazując na § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. nr 187, poz. 1342) – organ stwierdził, że strona nie dopełniła obowiązku zarejestrowania odbiorników w terminie 14 dni od dnia wejścia w ich posiadanie. Organ podkreślił, że oświadczenie wiedzy osoby uczestniczącej w kontroli, zarówno co do faktu wyposażenia pokoi w odbiorniki jak i okresu ich używania, nie zostało przez składającą to oświadczenie odwołane, czy też zmienione. Powołując się na przepis art. 7 ust. 6 u.o.a. organ podkreślił nadto, że w momencie stwierdzenia używania przez stronę niezarejestrowanych odbiorników, organ nie miał podstaw prawnych do odstąpienia od ustalenia opłaty abonamentowej, będącej świadczeniem przymusowym i bezzwrotnym o charakterze publicznoprawnym, z góry nakierowanym na realizację określonych przez ustawodawcę celów (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 866/09). Minister dodał, że wobec zarejestrowania ujawnionych odbiorników, tuż po przeprowadzonej kontroli, orzekł jedynie w zakresie ustalenia opłaty, odstępując od nakazania ich rejestracji. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W.P., zwany dalej skarżącym, wniósł o uchylenie obu decyzji. Podniósł zarzut naruszenia: - art. 77, 79 i 80 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej poprzez wykorzystanie dla ustaleń decydujących o rozstrzygnięciu sprawy dowodów, które nie mogą być wykorzystane w żadnym postępowaniu, - art. 5 ustawy o opłatach abonamentowych w zakresie ustalenia opłaty stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej z tytułu użytkowania odbiorników RTV bez ich rejestracji dla potrzeb wnoszenia opłaty abonamentowej w przypadku braku dowodów na użytkowanie odbiorników. Rozwijając w uzasadnieniu zarzuty skargi, skarżący podniósł m.in., iż w trakcie postępowania kwestionował treść sporządzonego protokołu z dnia [...] lutego 2012 r., ponieważ protokół z przeprowadzonej kontroli nie dotyczy podmiotu kontrolowanego. W czynnościach kontrolnych uczestniczyła osoba nieupoważniona do reprezentowania posiadacza odbiorników RTV, a czynności kontrolne zostały przeprowadzone z naruszeniem przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W ocenie skarżącego nie jest trafnym stanowisko organu, iż nie istniał obowiązek powiadamiania strony o terminie przeprowadzenia kontroli, albowiem posiadanie odbiorników telewizyjnych znajdujących się w budynku hotelowym dotyczy działalności gospodarczej przedsiębiorcy i działalność tę należy odróżnić od posiadania odbiornika telewizyjnego przez takiego przedsiębiorcę w obiektach niezwiązanych z prowadzeniem działalności. Przywołując treść art. art. 77, 79 i 80 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, skarżący szeroko wywodził, iż przepisy tej ustawy mają zastosowanie do każdej kontroli działalności gospodarczej, a przedmiotem jej jest przede wszystkim przestrzeganie przepisów prawa. W konsekwencji, zdaniem skarżącego fakt użytkowania niezarejestrowanych odbiorników w czasie kontroli nie został ustalony, bo protokół nie może stanowić dowodu na użytkowanie odbiorników bez zarejestrowania. Skoro zatem organ nie posiada dowodu, na stwierdzenie użytkowania odbiorników bez rejestracji dla potrzeb wnoszenia opłat abonamentowych, nie może zastosować opłaty, o której mowa w art. 5 ust 3 ustawy o opłatach abonamentowych, w wysokości stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obwiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanych odbiornika, a w przypadku przedsiębiorców – od każdego posiadanego odbiornika. Skarżący stwierdził także, iż kluczowym zagadnieniem jest ustalenie daty wejścia podmiotu kontrolowanego w posiadanie odbiorników RTV. Z uzasadnienia decyzji wynika, że organ ustalenie to opiera także na treści protokołu podpisanego przez pracownika uczestniczącego w kontroli. Okoliczność ta nie została udowodniona przez organ nakładający opłatę. W aktach sprawy brak dowodu świadczącego o tym, aby podmiot kontrolowany był posiadaczem odbiorników. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał w całości dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja i decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. W działaniu organów Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. W ocenie Sądu w stanie faktycznym ustalonym w niniejszej sprawie organy miały w pełni uzasadnione podstawy do tego, aby nałożyć na skarżącego opłatę za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych oraz odbiornika radiowego. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a. za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Posiadanie w rozumieniu ustawy o opłatach abonamentowych zostało określone, jako stan faktyczny rozpatrywany w oderwaniu od prawa własności, przy czym dla nałożenia stosownych obowiązków na pracodawcę określonych w art. 7 ust. 6 cyt. ustawy wystarczające jest wykazanie, że odbiornik będący w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu znajduje się w lokalu użytkowym zajmowanym przez jego firmę. Co do zasady opłatę abonamentową uiszcza się za każdy odbiornik radiofoniczny i telewizyjny (ust. 4 art. 2 u.o.a.). Modyfikację tej zasady ustawodawca wprowadza w ust. 5 art. 2 u.o.a. określając krąg podmiotów, które niezależnie od liczby używanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zobowiązane są do uiszczania tylko jednej z opłat abonamentowych. Z językowej wykładni powołanych przepisów wynika, że ich adresatem jest posiadacz odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, który w sytuacji jego używania, zobowiązany jest do uiszczania opłaty abonamentowej. Przy czym należy zwrócić uwagę, że, jak już wspomniano powyżej, posiadanie w rozumieniu u.o.a. zostało określone, jako stan faktyczny rozpatrywany w oderwaniu od prawa własności, natomiast "używanie" objęte jest domniemaniem zakładającym, że w sytuacji, gdy odbiornik znajduje się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, to jest on używany przez jego posiadacza. W myśl art. 7 ust. 1 i 2 u.o.a. kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator publiczny, o którym mowa w art. 5 ust. 1, a nadzór nad wykonywaniem kontroli obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku pobierania opłaty abonamentowej sprawuje minister właściwy do spraw łączności. W przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego kierownik jednostki operatora publicznego, o którym mowa w art. 5 ust. 1, przeprowadzający kontrolę, wydaje decyzję, w której nakazuje rejestrację odbiornika oraz ustala opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, o której mowa w art. 5 ust. 3. Od decyzji służy odwołanie do ministra właściwego do spraw łączności. (ust. 6 i 7 art. 7 u.o.a.). Przy czym stosownie do treści art. 5 ust. 3 u.o.a. w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego pobiera się opłatę w wysokości stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika. W toku przeprowadzonej przez pracowników Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej kontroli w dniu [...] lutego 2012 r. w hotelu prowadzonym przez skarżącego ujawniono, że w obiekcie tym znajduje się 1 odbiornik radiofoniczny oraz 23 sztuki sprawnych odbiorników telewizyjnych w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, zainstalowanych w pokojach hotelowych od czerwca 2003 r., w stosunku do których nie został wykonany obowiązek ich rejestracji. Ustaleń tych organ dokonał na podstawie oględzin ujawnionych w kontrolowanym obiekcie odbiorników oraz oświadczenia wiedzy złożonego przez Dyrektora Hotelu – B. Z., która uczestniczyła w przeprowadzonej kontroli. Fakt ten potwierdza także okoliczność niezwłocznego (tuż po przeprowadzonej kontroli) zarejestrowania w/w odbiorników. W podpisanym bez zastrzeżeń przez Dyrektor Hotelu protokole kontroli zaprotokołowane jest jej oświadczenie dotyczące zarówno wyposażenia pokoi w odbiorniki, jak i okresu ich używania. Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, brak jest podstaw do odmowy wiarygodności oświadczeniu Dyrektor Hotelu odnośnie wyposażenia pokoi hotelowych w odbiorniki telewizyjne i ich technicznych możliwości odbioru programów. Mianowicie osoba ta – jako pełniąca kierowniczą funkcję w kontrolowanym obiekcie – a więc co najmniej dostatecznie rozeznana w funkcjonowaniu hotelu, świadoma celu kontroli, w której brała udział, stanowiła zdaniem Sądu pełnowartościowe źródło dowodowe, na którego podstawie możliwe było dokonywanie ustaleń stanu faktycznego sprawy. Dodatkowo moc dowodową jej oświadczeń wzmacniają zdaniem Sądu – korelujące z nimi - czynności podejmowane przez skarżącego po przeprowadzeniu kontroli (rejestracja ujawnionych odbiorników). Skoro zatem niezarejestrowane, a umieszczone w pokojach hotelowych odbiorniki znajdowały się od czerwca 2003 r. w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programów, to organy, korzystając z domniemania ich używania znajdującego oparcie w art. 2 ust. 2 u.o.a., zasadnie ustaliły opłatę za używanie niezarejestrowanych odbiorników prawidłowo przyjmując, że upłynął czternastodniowy termin przewidziany na ich zarejestrowanie wynikający z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. nr 187, poz. 1341). Za prawidłowe uznać również należy działanie organów odnośnie ustalenia w sentencji zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych z pominięciem nakazu ich rejestracji, albowiem z akt sprawy wynika, że przed wydaniem decyzji skarżący zarejestrował ujawnione odbiorniki. Również wysokość ustalonej przez organy opłaty, stanowiącej iloczyn liczby stwierdzonych odbiorników i trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej, która w dniu stwierdzenia ich używania wynosiła 18,50 złotych zgodnie z § 1 ust. 2 rozporządzenia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 13 kwietnia 2011 r. w sprawie wysokości opłat abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz zniżek za ich uiszczanie z góry za okres dłuższy niż jeden miesiąc w 2012 r. (Dz. U. nr 93, poz. 548) uznać należy za prawidłową. Ustosunkowując się do zarzutów skargi zważyć na wstępie należy, że w mechanizmie odpowiedzialności za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego podstawowe znaczenie mają ustalenia dotyczące stanu faktycznego, stwierdzone w toku kontroli. Zasadniczo, bowiem jedynie na tym etapie postępowania strona ma możliwość wpływu na ocenę, czy istotnie w jej przypadku doszło do sytuacji używania niezarejestrowanego odbiornika. Przy czym podkreślić należy, że protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia i jako taki stanowi podstawowy dowód w sprawie. W protokole kontroli utrwala się bowiem przebieg i wyniki kontroli. Sporządzony jest on przez kontrolującego, a w sytuacji, gdy w czynnościach kontrolnych bierze udział przedstawiciel podmiotu kontrolowanego – przedstawia się go do podpisu tej osobie. Nie jest przy tym trafnym stanowisko skarżącego, iż w sprawie znajdują zastosowanie art. 77, 79 i 80 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Obowiązek zarejestrowania odbiorników telewizyjnych i radiowych oraz uiszczenia za nie opłaty wynika z ustawy o opłatach abonamentowych i dotyczy zarówno osób fizycznych posiadających odbiorniki w gospodarstwach domowych, jak i przedsiębiorców. Unormowania zawarte w w/w ustawie, w szczególności art. 7, nie dotyczą zatem kontroli działalności gospodarczej, a kontroli używania odbiorników i tym samym powołane w skardze przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej nie mają do niej zastosowania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2013 r. sygn. akt II GSK 92/12). Podstawą prowadzenia kontroli wykonania obowiązku rejestracji odbiorników RTV jest art. 7 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 18 września 2008 r. (Dz. U. nr 178, poz. 1100) w sprawie określania jednostek operatora publicznego przeprowadzających kontrolę wykonania obowiązków rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczania opłat abonamentowych za ich używanie, wzoru upoważnienia do wykonania czynności kontrolnych oraz zasad i trybu wydawania tych upoważnień. Powołane przepisy nie regulują w sposób kompleksowy zasad i trybu przeprowadzania kontroli tego rodzaju. Zgodzić należy się jednak z Ministrem, iż nie oznacza to, że w zakresie nieuregulowanym winny być stosowane przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Trafnie wskazał organ, iż przyjęcie takiego rozwiązania bezpodstawnie różnicowałoby sytuację prawną osób używających niezarejestrowanych odbiorników RTV w zależności od tego, czy prowadzą działalność gospodarczą, czy też nie, a jednocześnie uniemożliwiałoby sprawdzenie, czy określony podmiot respektuje swoje obowiązki ustawowe. Stwierdzone podczas kontroli - znajdującej jak wyżej wskazano - umocowanie w art. 7 ust. 1 u.o.a. - używanie niezarejestrowanego odbiornika, uzasadniające nałożenie opłaty, o której mowa w art. 7 ust. 6 u.o.a. kontrolujący utrwala w protokole kontroli, co stanowi następnie podstawę do wydania decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 7 ust. 6 u.o.a. Taki protokół kontroli, zdaniem Sądu, zaliczyć należy do kategorii dowodów wymienionych w art. 75 § 1 k.p.a. traktujących jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zaliczenie go do dokumentów urzędowych w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. wyklucza według Sądu fakt, że jego sporządzenie nie znajduje wprost umocowania w przepisach u.a.o. W niniejszej sprawie protokół został sporządzony i podpisany przez kontrolerów legitymujących się upoważnieniami do wykonywania czynności kontrolnych udzielonymi przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, tj. organ powołany do kontroli wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych – co uzasadnia przyjęcie go za wiarygodny dowód w sprawie. Przy czym, zdaniem Sądu, moc dowodową sporządzonego protokołu zwiększa również fakt, że został on bez zastrzeżeń podpisany przez przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, co potwierdza prawdziwość zawartych w nim ustaleń. W kontroli uczestniczyła także Dyrektor Hotelu B. Z.. Jej podpis na protokole kontroli należy uznać za potwierdzający, po pierwsze, że brała ona udział w kontroli, a po drugie, że nie kwestionuje jej ustaleń. Dodatkowo zauważyć należy, że żaden przepis u.o.a. nie wymaga, by w toku kontroli udział brały osoby wchodzące w skład organów podmiotów kontrolowanych, a po drugie w toku kontroli osoby biorące w niej udział nie składają oświadczeń woli wymagających dla swej skuteczności działania organów uprawnionych do ich reprezentacji, lecz składają oświadczenia wiedzy dotyczące przedmiotu kontroli. Wszak pamiętać należy, że stosownie do przepisu art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W tej sytuacji, należy w konsekwencji uznać, że organy administracji w toku postępowania wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a), oparły swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny oraz uzasadniły swoje stanowisko wyrażone w spornych decyzjach, w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.