VI SA/Wa 1437/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2009 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia w czynnościach komornika sądowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Minister Sprawiedliwości, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191 ze zm.) w związku z art. 104 i art. 107 § 1-3 k.p.a. zawiesił G. B., zwanego dalej skarżącym, w czynnościach Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. do czasu zakończenia postępowania karnego prowadzonego przez Sąd Rejonowy w S., pod sygn. akt [...]. W przedmiotowej sprawie, na skutek subsydiarnego aktu oskarżenia wniesionego w trybie art. 55 § 1 k.p.k. przez oskarżyciela posiłkowego, przed Sądem Rejonowym w [...] toczy się postępowanie karne o sygn. akt [...], w którym skarżący oskarżony jest o popełnienie czynu z art. 231 § 1 k.k., stanowiącego przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego. Z aktu oskarżenia wynika, że w okresie od [...] maja 2004 r. do końca maja 2005r., pełniąc funkcję Zastępcy Komornika Sądowego (dawnego Rewiru [...]) przy Sądzie Rejonowym w [...], prowadząc postępowania egzekucyjne w sprawach [...] i [...] przeciwko Z. G., wbrew przepisom Kodeksu postępowania cywilnego oraz ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 1997 r. Nr 133, poz. 882 ze zm.), nie posiadając oryginalnego tytułu wykonawczego przeciwko Z. G., przekraczając swoje uprawnienia, podejmował i prowadził czynności egzekucyjne we wskazanych sprawach, czym działał na szkodę interesu publicznego oraz niedopełniając swoich obowiązków, zatajając przed Sądem Rejonowym w S., iż postępowania egzekucyjne w sprawach [...] i [...] prowadzone są bez tytułów wykonawczych, doprowadził do licytacji należącej do Z. G. nieruchomości, położonej w S., przy ul. [...], (posiadającej Księgę Wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w [...]), o wartości nie mniejszej, niż 160.000 zł, w konsekwencji powodując pozbawienie Z. G. własności tej nieruchomości bez podstawy prawnej, czym działał na szkodę jego interesu prywatnego tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r. organ podał, że zgodnie z art. 15 ust 1 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji Minister Sprawiedliwości z urzędu zawiesza komornika sądowego w czynnościach, jeżeli przeciwko niemu prowadzone jest postępowanie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe. Art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji ma zastosowanie do postępowania karnego zainicjowanego aktem oskarżenia wniesionym w trybie art. 55 § 1 k.p.k. Pismem z dnia [...] kwietnia 2009 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc w uzasadnieniu, iż w sprawie o sygn. [...] ani w żadnej innej oskarżyciel publiczny nie przedstawił skarżącemu zarzutów, ani nie wniósł przeciwko niemu aktu oskarżenia. W sprawie o sygn. [...] akt oskarżenia został wniesiony przez osobę prywatną (dłużnika), która dokonując samodzielnie kwalifikacji prawnej czynu z art. 231 § 1 k.k., zarzuciła skarżącemu popełnienie przestępstwa ściganego z urzędu. Tymczasem wykładnia celowościowa art. 15 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nie pozwala na zawieszenie komornika w sytuacji wniesienia przeciwko niemu subsydiarnego aktu oskarżenia. Ustawodawca nakazuje organowi administracji publicznej zawiesić komornika w czynnościach tylko wówczas, gdy przeciwko niemu prowadzone jest postępowanie ścigane z oskarżenia publicznego. Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] maja 2009 r., Nr [...] utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r. Nr [...] zawieszającą skarżącego w czynnościach Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] do czasu zakończenia postępowania karnego sygn. akt [...] toczącego się przed Sądem Rejonowym w [...]. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nie przewiduje żadnych wyłączeń w zakresie jego regulacji odnoszącej się do pojęcia "prowadzenia postępowania o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego". Dlatego też twierdzenie, iż tylko postępowanie karne wszczęte przez prokuratora może być podstawą zawieszenia komornika w czynnościach w trybie art. 15 ust. 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy, nie zasługuje na uwzględnienie. Organ podał również, że cytowany przepis nie wymaga, aby ściganie nastąpiło przez oskarżyciela publicznego, a jedynie, aby przedmiot sprawy dotyczył przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego. Utożsamianie przez skarżącego przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego jedynie z trybem postępowania inicjowanego przez oskarżyciela publicznego należało zatem uznać za błędne. Mając na uwadze art. 15 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy, Minister Sprawiedliwości podał, że z wykładni literalnej tego przepisu wynika, iż postępowanie karne przeciwko komornikowi może toczyć się w wyniku wniesienia aktu oskarżenia przez prokuratora jak również wniesienia subsydiarnego aktu oskarżania. Każdy ze wskazanych trybów postępowania karnego konkretyzuje osobę ściganego, czyniąc z niej albo podejrzanego albo oskarżonego. Organ podkreślił, iż w rozpatrywanej sprawie na skutek wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia do Sądu Rejonowego w [...], skarżący stał się oskarżonym o popełnienie przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego. Ponadto, w wypadku skazania oskarżonego na skutek wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia za przestępstwo umyślne lub umyślne przestępstwo skarbowe, zgodnie z art. 15a ust. 1 pkt 4 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, Minister Sprawiedliwości będzie zobowiązany do odwołania komornika ze stanowiska. Tryb prowadzonego postępowania karnego nie ma znaczenia. Pismem z dnia [...] lipca 2009 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...]maja 2009 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zarzucając: 1. obrazę art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji w zw. z art. 268a k.p.a., poprzez wydanie na podstawie tego przepisu zaskarżanej decyzji przez osobę do tego nieuprawnioną i nieupoważnioną, a także poprzez przyjęcie przez Ministra Sprawiedliwości, iż zachodzą przesłanki do wydania decyzji na podstawie tego przepisu, a w konsekwencji zawieszenia skarżącego w czynnościach komornika; 2. obrazę art. 24 § 1 pkt 5, 26 § 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., poprzez wydanie zaskarżanej decyzji przez pracownika organu administracji publicznej podlegającego wyłączeniu; 3. obrazę art. 7, 8, 11, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez wydanie zaskarżanej decyzji z pominięciem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy z uwagi na pominięcie i nierozpatrzenie wszystkich istotnych dowodów zebranych w sprawie oraz brak ustosunkowania się do nich, co skutkowało wydaniem decyzji z naruszeniem prawa. W obszernym uzasadnieniu skargi, z powołaniem się na orzecznictwo sądowe oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego, skarżący podał, że stan faktyczny sprawy, w oparciu o który została wydana decyzja z dnia [...] maja 2009 r., nie zawiera się w dyspozycji art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Zasadność przyjętego stanowiska wynika z faktu, że przestępstwa z oskarżenia publicznego są przestępstwami ściganymi przez oskarżyciela publicznego, którym stosownie do art. 45 k.p.k., jest wyłącznie prokurator lub inny organ państwowy z mocy szczególnych przepisów ustawy. Minister Sprawiedliwości nie może więc zawiesić w czynnościach komornika sądowego w sytuacji, gdy prowadzone przeciwko niemu postępowanie karne zostało wszczęte w związku z wniesieniem do sądu aktu oskarżenia przez podmiot, który nie jest oskarżycielem publicznym. Skarżący podkreślił, iż oskarżyciel posiłkowy może, w myśl art. 53 k.p.k., działać jako strona, zamiast lub obok oskarżyciela publicznego, co nie jest tożsame z byciem oskarżycielem publicznym. Odmienna interpretacja, której dokonał w sprawie Minister Sprawiedliwości, prowadził do wniosków sprzecznych z wykładnią art. 45 i 53 k.p.k. Skarżący podniósł również zarzut, iż zaskarżona decyzja jak również decyzja z dnia [...] kwietnia 2009 r. zostały wydane przez osobę nieupoważnioną, a ponadto decyzja z dnia [...] maja 2009 r. została wydana z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 i art. 26 § 1 k.p.a., tj. pracownika Ministerstwa Sprawiedliwości, który podlegał wyłączeniu. Decyzja z dnia [...] maja 2009 r. została wydana z naruszeniem art. 7, 8, 11, 77 § 1, 80 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a., gdyż w uzasadnieniu decyzji nie rozpatrzono wszystkich okoliczności podnoszonych przez skarżącego i jego pełnomocnika we wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości zarówno materialnych jak i procesowych aspektów stosunku administracyjnoprawnego, skonkretyzowanego w zaskarżonej decyzji. Dla wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów należy stwierdzić, że skarga G. B. nie jest uzasadniona. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił organowi administracji na zasadne stwierdzenie, iż stan faktyczny wyczerpuje przesłanki określone w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2006 r., Nr 167, poz. 1191 ze zm.) Materialnoprawną podstawę decyzji poddanej kontroli w niniejszym postępowaniu sądowym stanowi przepis art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Stosownie do jego treści Minister Sprawiedliwości zawiesza komornika w czynnościach, jeżeli przeciwko komornikowi prowadzone jest postępowanie o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe. Przeciwko skarżącemu, wykonującemu zawód komornika, prowadzone jest postępowanie karne przed Sądem Rejonowym w [...] na skutek subsydiarnego aktu oskarżenia, na podstawie którego skarżący oskarżony jest o popełnienie czynu z art. 231 § 1 k.k. w związku z art. 12 k.k., stanowiącego przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego. Subsydiarny akt oskarżenia został scharakteryzowany w rozdziale 2 k.p.k. ("oskarżyciel posiłkowy"). Jak wynika z przepisu art. 53 k.p.k.: "W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego pokrzywdzony może działać jako strona w charakterze oskarżyciela posiłkowego obok oskarżyciela publicznego lub zamiast niego". Wynika z tego jednoznacznie, iż oskarżyciel posiłkowy ma prawo wniesienia aktu oskarżenia wyłącznie w sprawach ściganych z urzędu. Należy podkreślić iż przepis art. 55 § 1 k.p.k. przewiduje możliwość wniesienia samoistnej skargi posiłkowej (subsydiarnego aktu oskarżenia) jedynie wówczas, gdy prokurator - po uprzednim uchyleniu przez sąd postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania - nie znajdując nadal podstaw do wniesienia oskarżenia, wydaje po raz wtóry takie samo postanowienie, jak to, które było przedmiotem zaskarżenia. Powyższe unormowanie przyznaje pokrzywdzonemu uprawnienia oskarżycielskie w sprawach ściganych z urzędu. Skomplikowana procedura uzyskania statusu oskarżyciela subsydiarnego niweluje możliwość nadużywania tej instytucji procesowej. W żadnym wypadku jednak zarzucany oskarżonemu czyn nie traci swojego charakteru przestępstwa ściganego z urzędu poprzez objęcie go subsydiarnym aktem oskarżenia. O cechach danego przestępstwa decydują bowiem wyłącznie przepisy prawa materialnego zawarte w kodeksie karnym. W niniejszej sprawie skarżący stanął pod zarzutem popełnienia czynu określonego w art. 231 § 1 k.k., który stanowi: "Funkcjonariusz publiczny, który, przekraczając swoje uprawnienia lub nie dopełniając obowiązków, działa na szkodę interesu publicznego lub prywatnego, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3" w warunkach art. 12. k.k. (czyn ciągły). Brak jest jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, iż penalizowany na jego mocy czyn nie jest ścigany z urzędu. Przeciwnie, taki charakter czynu karalnego jest warunkiem niezbędnym dla wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia. Ustosunkowując się do zarzutu skarżącego odnośnie wydania decyzji Ministra Sprawiedliwości przez osobę nieupoważnioną (T. Jaskłowskiego - Zastępcę Dyrektora Departamentu Organizacyjnego), która wbrew przepisom art. 24 § 1 pkt 5 i art. 26 § 1 k.p.a. nie została wyłączona z udziału w postępowaniu w sprawie - należy wskazać na utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym podpisanie decyzji wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przez tę samą osobę, która podpisała decyzję wydaną w pierwszej instancji, nie stanowi naruszenia przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż postępowanie w trybie art. 127 § 3 k.p.a. nie jest klasycznym postępowaniem dwuinstancyjnym obejmującym działanie dwóch organów niższej i wyższej instancji (wyrok NSA z dnia 22 listopada 1999 r. sygn. akt II SA 699/99, Lex nr 46260, wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 marca 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 2215/04, Lex nr 189244). Tak więc - w ocenie Sądu - Minister Sprawiedliwości nie naruszył przepisów prawa zarzucanych mu w rozpoznawanej skardze. Zarzuty podniesione w skardze sprowadzają się do wskazania naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. poprzez wydanie (podpisanie) obu decyzji przez tą samą osobę. Zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Z kolei z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. wynika, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Z regulacji zawartej w art. 127 § 3 k.p.a. wynika, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten sam organ (w przedmiotowej sprawie przez ministra) jest swego rodzaju wyjątkiem od zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, której istota polega na skierowaniu sprawy do rozpatrzenia przez inny organ, tj. organ wyższego stopnia. Natomiast do wniosku z art. 127 § 3 k.p.a. stosuje się przepisy dotyczące odwołań od decyzji, ale tylko odpowiednio. Złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie uruchamia toku kontroli instancyjnej według wzorca określonego w art. 15 k.p.a. W związku z tym, organem właściwym do wydania decyzji w trybie art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji jest Minister Sprawiedliwości jako organ uprawniony do ponownego rozpatrzenia sprawy. Zgodnie z art. 268a k.p.a. organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważnić pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Pracownik upoważniony do załatwiania spraw nie jest organem, wykonuje tylko kompetencje organu. Zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. weryfikacji decyzji dokonuje w istocie ten sam organ (Minister Sprawiedliwości), w imieniu którego działała, upoważniona przez niego osoba. W niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości, ze wskazaniem na art. 268a k.p.a., zawarł stosowne upoważnienia do wydawania w jego imieniu decyzji na podstawie art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji w pismach z dnia [...] lutego 2008 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2009 r. (k. [...] i [...] akt adm.). Weryfikacja decyzji przez ten sam podmiot (Ministra Sprawiedliwości), dokonana przez tę samą upoważnioną przez niego osobę, zgodnie z art. 268a k.p.a. nie stanowi naruszenia przepisów k.p.a. Tym samym, podpisanie decyzji wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przez tę samą osobę, która podpisała decyzję wydaną w pierwszej instancji, nie stanowi naruszenia przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a należało skargę oddalić jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.