VI SA/Wa 1444/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Protokolant referent Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi "E." Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy w części oddala skargę w całości Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] Urząd Patentowy RP po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2014 r. wniosku M.(dalej "uczestnik postępowania" lub "wnioskodawca"), stwierdził wygaśniecie prawa ochronnego na znak towarowy "EKSPERT" o numerze R.119404 udzielonego na rzecz "E." (dalej "skarżący" lub "uprawniony") z dniem 24 marca 2005 r. w części dotyczącej wszystkich towarów z klas 11, 14, 16, następujących towarów z klasy 28: gry elektroniczne inne niż telewizyjne oraz wszystkich usług z klas 35, 37 i 42. Zaskarżone rozstrzygnięcie wydano na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i ust. 6 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1410, dalej "p.w.p."). Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 29 maja 2014 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek uczestnika postępowania o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy "EKSPERT" o numerze R.119404 udzielonego na rzecz skarżącego. Jako podstawę prawną swojego żądania wnioskodawca wskazał art. 315 ust. 1 p.w.p. w związku z art. 25 pkt 1 oraz 28 ust 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych. Stwierdził on, że uprawniony z prawa do spornego znaku nie używa tego znaku w sposób rzeczywisty dla towarów objętych rejestracją. Interes prawny wnioskodawcy wynika z faktu, że będący przedmiotem niniejszego wniosku znak "EKSPERT" R.119404 stanowi przeszkodę w postępowaniu o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy expert nr Z.406363. W piśmie z dnia 23 września 2014 r. uprawniony wniósł o oddalenie wniosku w całości. Stwierdził, że nie zachodzi ryzyko konfuzji pomiędzy spornym znakiem a znakiem zgłoszonym do ochrony przez wnioskodawcę. Na rozprawie w dniu 16 grudnia 2014 r. wnioskodawca podtrzymał wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia spornego prawa. Wniósł o stwierdzenie wygaśnięcia z jak najwcześniejszą datą. Sprecyzował, że wnosi o stwierdzenie wygaśnięcia spornego prawa w części dotyczącej towarów z kas 11, 14 i 16, gier elektronicznych innych niż telewizyjne w klasie 28 oraz usług z klas 35, 37 i 42. Urząd Patentowy RP wydając zaskarżoną decyzję stwierdził, że zarówno znak sporny jak i znaki przywołane przez wnioskodawcę, z których wywodzi swój interes prawny, mają wspólny element expert/EKSPERT oraz przeznaczone są do oznaczania podobnych towarów i usług, co sprawia, że przekonanie wnioskodawcy o ich kolizyjności nie jest oczywiście bezzasadne. W związku z tym organ podzielił stanowisko wnioskodawcy, w kwestii istnienia po jego stronie interesu prawnego w domaganiu się stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy, który warunkuje wszczęcie i występowanie w przedmiotowej sprawie w charakterze strony. Urząd Patentowy RP odniósł się do merytorycznej oceny zasadności zarzutów wnioskodawcy. Wskazał, że uprawniony nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność używania swojego znaku. Zaznaczył, że w dniu 15 grudnia 2014 r. wpłynęło do Urzędu Patentowego RP pismo, w którym był zawarty wniosek o odroczenie terminu rozprawy wyznaczonego na dzień 16 grudnia 2014 r. Pismo to było sporządzone na papierze firmowym uprawnionego, jednakże nie było opatrzone czytelnym podpisem. Podpis ten nie odpowiadał również żadnemu z podpisów trzech członków zarządu złożonych pod poprzednimi pismami procesowymi przedłożonymi do akt niniejszej sprawy. Podkreślił, że uczestnik postępowania wniósł o oddalenie wniosku uprawnionego ze znaku o odroczenie rozprawy, gdyż jego celem jest jedynie przedłużenie postępowania w przedmiotowej sprawie. Organ mając na uwadze, iż pismo z wnioskiem o odroczenie terminu rozprawy nie było opatrzone podpisem osoby uprawnionej do reprezentowania uprawnionego oraz wobec sprzeciwu strony przeciwnej co do odroczenia terminu rozprawy, wniosek ten oddalił. Urząd Patentowy RP wskazał, że w toku postępowania uprawniony nie powołał się na istnienie ważnych powodów nieużywania znaku. Ustalając, że znak sporny nigdy nie był używany w obrocie organ przyjął, iż pierwszym dniem 5-letniego okresu, o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. jest pierwszy dzień po dacie rejestracji, tj. 24 marca 2000 r. W tej sytuacji 5 letni termin upływa z dniem 24 marca 2005 r. i z tą datą w ocenie organu należało stwierdzić wygaśnięcie spornego prawa w postulowanej części. Uprawniony wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP z [...] grudnia 2014 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił: I. Obrazę przepisów postępowania administracyjnego, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 94 § 2 k.p.a., polegającą nieuwzględnieniu wniosku o odroczenie rozprawy w sytuacji występowania ważnej przyczyny czego skutkiem było pozbawienie Skarżącej czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, jak i przedstawienia istotnych w sprawie okoliczności; 2) art. 64 § 2 k.p.a., polegającą na braku wezwania skarżącego do usunięcia braków formalnych wniesionego wniosku o odroczenie terminu rozprawy; 3) art. 10 § 1 k.p.a., polegającą na pozbawieniu skarżącego czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym poprzez uniemożliwienie mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji; 4) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., polegającą na niedokładnym i niewyczerpującym wyjaśnieniu stanu faktycznego, w tym dokonaniu nieprawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, prowadzących do błędnego ustalenia, że skarżący nie używał znaku w okresie 5 lat po wydaniu decyzji o udzieleniu prawa ochronnego; 5) art. 80 k.p.a., polegającą na ocenie przeprowadzeniu postępowania dowodowego w sytuacji gdy był on niekompletny. II. Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie stwierdzając, że skarżący nigdy nie używał spornego znaku towarowego na terytorium RP w sposób rzeczywisty w odniesieniu do towarów objętych rejestracją, w okresie pięciu lat po wydaniu decyzji o udzieleniu prawa ochronnego. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ. W uzasadnieniu zarzutu naruszenia prawa materialnego skarżący wskazał, że jest dużym i znaczącym przedsiębiorstwem na rynku i prowadzi rozległą sieć sklepów pod marką RTV EURO AGD od ponad 20 lat. Reklamy skarżącego są ciągle obecne w mediach o zasięgu lokalnym, jak i ogólnopolskim. Uprawniony w swojej działalności korzystała z szerokiej gamy zarejestrowanych i objętych ochroną znaków towarowych, w tym również ze znaku EKSPERT. Poprzez swoją dostępność i codzienne używanie w centrach handlowych znak ten oddziaływał na szerokie grono klientów, dzięki czemu wywołuje on jednoznaczne konotacje z marką skarżącego. Oddziaływanie to odbywało się m.in. poprzez umieszczanie spornego znaku na materiałach promocyjnych i wewnętrznych skarżącego. Skarżący wyjaśnił, że zgodnie z przyjętą judykaturą: "Celem instytucji wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, o jakiej mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., jest eliminowanie praw ochronnych na te oznaczenia, które nie są używane w sposób rzeczywisty w obrocie gospodarczym przez dłuższy określony w ustawie czas" (wyrok NSA z 16.04.2009 r. U GSK 709/08, LEX nr 533144). Ponadto "O używaniu (bądź nieużywaniu) znaku towarowego decydują ustalenia faktyczne" (Wyrok NSA z 04.09.2014 r. U GSK 1062/13 LEX nr 1572575). Skarżący pokreślił, że w przedmiotowej sprawie używał spornego znaku i tym samym nie została spełniona przesłanka określona w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Skarżący ponadto wskazał, że wypełniając swoje zobowiązanie zgodnie z art. 169 ust. 6 p.w.p. chciał przedstawić dowody o użyciu przedmiotowego znaku. Jednakże na skutek nieuwzględniania wniosku o odroczenie rozprawy, jak i również braku wezwania przez organ do uzupełnienia braków formalnych pisma w tej sprawie, skarżący został pozbawiony możliwości przedstawienia niezbędnych dowodów na wspomnianą okoliczność. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie uznając ją za niezasadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jej wydania. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a."). Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem nie doszło do naruszenia przez organ administracji przepisów prawa. Przedmiotem rozpoznania jest decyzja Urzędu Patentowego z dnia [...] grudnia 2014 r. stwierdzająca wygaśniecie prawa ochronnego na znak towarowy "EKSPERT" o numerze R.119404 udzielonego na rzecz "E." Dokonując oceny zarzutów strony skarżącej naruszenia tą decyzją przepisów postępowania oraz prawa materialnego, w pierwszej kolejności należy zauważyć, że w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w rozpatrywanej sprawie organ prawidłowo doszedł do wniosku, że interes prawny uczestnika postępowania występuje w odniesieniu do wszystkich towarów i usług wymienionych we wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia spornego prawa ochronnego. Sąd zauważa, że w przypadku znaków towarowych obowiązujące normy prawne gwarantujące swobodne prowadzenie działalności gospodarczej mogą być źródłem interesu prawnego w domaganiu się stwierdzenia wygaśnięcia cudzego prawa ochronnego na znak towarowy wtedy, gdy cudzy znak przeszkadza wnioskodawcy w prowadzeniu działalności gospodarczej. Będzie tak np. wtedy, gdy wnioskodawca używa znaku albo ubiega się o udzielenie ochrony na znak kolidujący ze znakiem wskazanym we wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.02.2015 r. sygn. akt II GSK 116/14). Przechodząc do meritum sprawy trzeba podkreślić, że ocena braku używania danego znaku towarowego w obrocie jest dokonywana na bazie dokumentów lub innych dowodów przedstawionych przez uprawnionego ze znaku, mających stanowić dowód na jego rzeczywiste używanie. W analizowanym przypadku dotyczy to znaku towarowego "EKSPERT" o numerze R.119404, udzielonego na rzecz "E.". Zauważyć należy, że w trakcie przeprowadzonego w tym zakresie postępowania administracyjnego z udziałem skarżącego, ani w wywiedzionej do Sądu skardze nie przedstawiono żadnych dowodów świadczących o rzeczywistym używaniu spornego znaku towarowego. W doktrynie podkreśla się, że rzeczywiste używanie znaku towarowego oznacza konkretne działanie, mające za przedmiot znak, a polegające na jego realnym odniesieniu do określonego towaru lub usługi. Chodzi o korzystanie ze znaku w sposób odpowiadający jego podstawowej funkcji (oznaczenia pochodzenia towarów lub usług). Używanie rzeczywiste ma polegać na bezpośrednim udostępnieniu towarów lub usług ich odbiorcom. Obowiązek używania wymaga pełnego korzystania ze znaku, przez udostępnienie towarów lub usług ze znakiem ich odbiorcom (por. Obowiązek używania znaku towarowego, Studium z prawa polskiego na tle prawnoporównawczym, M. Trzebiatowski, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2007, s. 95 -101). W myśl art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. prawo ochronne na znak towarowy wygasa na skutek nieużywania zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego, chyba że istnieją ważne powody jego nieużywania. Zgodnie zaś z ust. 2 tego artykułu Urząd Patentowy wydaje decyzję stwierdzającą wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny. Należy zgodzić się zatem z konstatacją skarżonej decyzji, że okoliczności badanej sprawy jednoznacznie wskazują na ziszczenie się hipotezy ww. przepisu oraz uznać, że Urząd Patentowy prawidłowo na tej podstawie prawnej wygasił prawo ochronne na sporny znak towarowy "EKSPERT". W ocenie Sądu nie zasługują na uwzględnienie także sformułowane w skardze zarzuty naruszenia przepisów postepowania, sprowadzające się w istocie do pozbawienia skarżącego możliwości czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym i wynikającego z tego skutków, w szczególności w zakresie braków w materiale dowodowym sprawy. Trzeba bowiem mieć na uwadze, iż zarzut naruszenia przepisów postępowania aby mógł być powodem wzruszenia przez Sąd rozstrzygnięcia organu administracji winien posiadać przymiot istotności wpływu na wynik sprawy. Skarżący wywodząc skutki prawne z braku odroczenia rozprawy przed Urzędem Patentowym w dniu 16 grudnia 2014 r. nie wskazał jednocześnie na jakikolwiek dowód, który chciałby przedstawić na okoliczność używania spornego znaku. W tych okolicznościach badanej sprawy, zwłaszcza jej przedmiotu - wygaśnięcia prawa ochronnego z uwagi na nieużywanie znaku towarowego w obrocie – nieuwzględnienie wniosku skarżącego o odroczenie rozprawy, nie znajdującego żadnego merytorycznego uzasadnienia, złożonego w dniu poprzedzającym termin wyznaczonej wcześniej rozprawy przed Urzędem Patentowym i znanego skarżącemu, nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Nie przedstawiono przy tym żadnych obiektywnych dowodów potwierdzających okoliczność pilnego i nieprzewidywalnego wcześniej wyjazdu wszystkich osób mogących reprezentować skarżącego (przykładowo biletów lotniczych itp.), a także nie uprawdopodobniono braku możliwości ustanowienia pełnomocnika w sprawie, co mogłyby stanowić przesłankę dla organu do odroczenia terminu rozprawy. Także podnoszony przez skarżącego zarzut nie wezwania przez organ do uzupełnienia braku formalnego wniosku o odroczenie rozprawy nie można było uznać w tej sytuacji za istotny, z uwagi na to, że nie miał żadnego znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy przez organ administracji. Reasumując powyższe rozważania Sąd doszedł do wniosku, że Urząd Patentowy prawidłowo ustalił stan faktyczny stanowiący podstawę wydania zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego. Decyzja ta nie nosi cech dowolności, a organ prawidłowo ocenił zaistniały w sprawie stan faktyczny w świetle obowiązujących przepisów prawa. Nie znajdują uzasadnienia zarzuty skargi, ani naruszenia przez organ przy rozpoznaniu sprawy przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania administracyjnego, a z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, w sposób nie budzący wątpliwości, jakimi przesłankami kierował się organ przy załatwieniu sprawy. Z tych względów Sąd podzielił stanowisko Urzędu Patentowego odnośnie wystąpienia podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.