VI SA/Wa 145/17
WyrokWSA w Warszawie2017-08-23
Skład orzekający: Andrzej Wieczorek, Joanna Kruszewska-Grońska, Danuta Szydłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Sprawiedliwości, powołując kandydata na stanowisko notariusza i wyznaczając siedzibę jego kancelarii, jest związany opinią rady właściwej izby notarialnej, a także czy istnieją podstawy do odmowy powołania kandydata, jeśli spełnia on wymogi formalne, a jego dotychczasowe postępowanie nie budzi wątpliwości?Ratio decidendi
Minister Sprawiedliwości nie jest związany opinią rady właściwej izby notarialnej, która stanowi jedynie element materiału dowodowego podlegający swobodnej ocenie. Odmowa powołania na stanowisko notariusza jest możliwa jedynie w ściśle określonych przypadkach, gdy kandydat nie spełnia wymogów ustawowych lub jego dotychczasowe postępowanie budzi wątpliwości co do rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego. W przypadku spełnienia przesłanek ustawowych i braku wątpliwości, Minister jest zobowiązany do powołania kandydata.Stan faktyczny
Izba Notarialna w G. zaskarżyła decyzję Ministra Sprawiedliwości utrzymującą w mocy decyzję o powołaniu M. G. na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii w G. Izba zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym brak wykazania zapotrzebowania na kolejną kancelarię notarialną w G., oraz naruszenie prawa materialnego poprzez powołanie osoby, co do której istnieją wątpliwości co do rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Minister Sprawiedliwości argumentował, że kandydat spełnia wszystkie przesłanki, a opinia izby nie jest wiążąca.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Izby Notarialnej w G.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant Referent Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi I. w G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia kancelarii notarialnej oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. Minister Sprawiedliwości na podstawie art. 10 § 1 art. 11 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2014 r., poz. 164 ze zm.) oraz art. 127 § 3 w związku z art. 129 § 1 i 2 i art. 138 § 1 pkt 1, art. 104 i art. 107 § 1 i 3 kpa, po rozpoznaniu wniosku Izby Notarialnej w G. o ponowne rozpatrzenie sprawy z wniosku M. G. o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w G., przy udziale Izby Notarialnej w G., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2016 r. o powołaniu M. G. na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w G..
W uzasadnieniu swojego stanowiska Minister przypomniał szczegółowo przebieg postępowania i rozpoznając ponownie sprawę podtrzymał swoje stanowisko i argumentację przedstawioną w decyzji z dnia [...] sierpnia 2016 r.
Podniósł, że zgodnie z art. 10 § 1 ustawy Prawo o notariacie notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedliwości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej. Minister Sprawiedliwości wydając decyzję administracyjną w trybie art. 10 ustawy Prawo o notariacie, nie jest w żaden sposób związany treścią opinii rady właściwej izby notarialnej, która stanowi część materiału dowodowego w sprawie i podlega, na równi z innymi dowodami, swobodnej ocenie organu rozstrzygającego. Powołanie i wyznaczenie siedziby kancelarii następuje po zasięgnięciu opinii, a nie po uzyskaniu zgody właściwej izby notarialnej.
W ocenie Ministra M. G. spełnia wszystkie przesłanki określone w art. 11 ustawy – Prawo o notariacie, co potwierdzają zgromadzone w toku postępowania dokumenty, w tym dyplom ukończenia wyższych studiów prawniczych, uchwała nr [...] z dnia [...] września 2015 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w G. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego, opinia sporządzona przez notariusz G. W..
Minister wyjaśnił, że w ramach badania przesłanki przewidzianej w art. 11 pkt 2 ustawy – Prawo o notariacie dokonano oceny osoby kandydata pod kątem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Wiedza i doświadczenie zawodowe wnioskodawcy, który ukończył wyższe studia prawnicze z wynikiem bardzo dobrym, odbył aplikację notarialną i uzyskał pozytywny wynik z egzaminu notarialnego, zostały sprawdzone w sposób przewidziany prawem. Ponadto z opinii notariusz G. W. wynika, że wnioskodawca w trakcie aplikacji notarialnej zaznajomił się z całokształtem pracy notariusza. Wykazał się dobrą znajomością prawa. Jest osobą obowiązkową, punktualną i zdyscyplinowaną, posiada dużą wiedzę, którą systematycznie pogłębia i tym samym daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. W tej sytuacji, w ocenie Ministra, nie znajdują żadnego potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym twierdzenia Izby, by wnioskodawca nie nabył wystarczającego doświadczenia dla zapewnienia, przy dokonywaniu czynności notarialnych, bezpieczeństwa obrotu prawnego oraz interesów stron tych czynności. Zdaniem Ministra Izba nie przedstawiła żadnych dowodów, z których wynikałyby okoliczności podważające przekonanie co do wiarygodności wnioskodawcy.
Minister zaznaczył, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie wynikało, by dotychczasowe postępowanie kandydata budziło wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego. Minister Sprawiedliwości uznał, że nienaganny przebieg aplikacji notarialnej, pozytywny wynik egzaminu zawodowego, dotychczasowa niekaralność wnioskodawcy, w tym niekaralność dyscyplinarna oraz jego cechy osobowościowe, wykluczały istnienie wątpliwości, o jakich mowa w art. 10 § 3 ustawy - Prawo o notariacie. Zdaniem Ministra, ani Rada Izby Notarialnej w G. w uchwale nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., ani też Izba Notarialna w G. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie przedstawiły żadnych okoliczności dotyczących życia zawodowego oraz prywatnego wnioskodawcy, które przeczyłyby temu stanowisku. Nie było zatem podstaw faktycznych i prawnych do prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w tym zakresie. Skoro zatem M. G. spełnia wszystkie przesłanki z art. 11 ustawy - Prawo o notariacie, a jego dotychczasowe postępowanie nie budzi żadnych wątpliwości co do rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego, Minister Sprawiedliwości nie mógł odmówić powołania go na stanowisko notariusza, które łączy się z wyznaczeniem siedziby kancelarii notarialnej w G. i nie sprzeciwia się temu żaden inny interes chroniony prawnie.
Następnie organ uwzględnił i rozważył okoliczności faktyczne istotne dla wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej oraz dokonał ich oceny prawnej, wskazując, że za wyznaczeniem siedziby kancelarii notarialnej w G. przemawiał zarówno słuszny interes wnioskodawcy, jak również interes społeczny.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Izba Notarialna w G. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Podniosła zarzut naruszenia :
1. przepisów postępowania, a mianowicie:
- art. 6 k.p.a. poprzez naruszenie zasady działania przez organy administracji publicznej na podstawie przepisów prawa,
- art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie wymogu podjęcia przez organ administracji wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,
- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez podjęcie dowolnych ustaleń faktycznych, opartych na nie w pełni rozpatrzonym materiale dowodowym,
- art. 107 § 3 k.p.a, w zw. art, 10 § 1 ustawy Prawo o notariacie w zw. z § 11 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dnia 30 kwietnia 1991 r. w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organów samorządu notarialnego (Dz. U. z 1991 r. Nr 42 poz. 188) poprzez brak wykazania przyczyn, dla których Minister Sprawiedliwości uznał, że w G. istnieje zapotrzebowanie na lokalizację kolejnej siedziby kancelarii notarialnej.
2. prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy tj. przepisów ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie, a mianowicie:
- art. 11 pkt 2 w zw. z art. 17 Konstytucji RP poprzez jego błędne zastosowanie polegające na powołaniu na stanowisko notariusza osoby, co do której zachodzą wątpliwości w przedmiocie dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.
W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła i szczegółowo uzasadniła podniesione zarzuty. Powołując się na art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, podniosła, że samorządy zawodowe reprezentują osoby wykonujące zawody zaufania publicznego, sprawując przy tym pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Istotą zawodów zaufania publicznego jest gwarancja udzielana przez państwo, że osoby wykonujące te zawody reprezentują odpowiednie standardy zawodowe i etyczne. Nadzór nad ich dochowaniem ustawodawca powierzył samorządowi zawodowemu wyposażając go w odpowiednie instrumenty, do których należą uczestnictwo w procesie dopuszczania do zawodu zaufania publicznego oraz sądownictwo dyscyplinarne. Stwierdziła, że najważniejszym z aspektów wykonywania zawodu notariusza jest świadczenie wysokiej jakości usług notarialnych, co prowadzi do należytego zabezpieczenia obrotu prawnego. W ocenie skarżącej rozluźnienie, czy to w drodze praktyki organów administracji publicznej, czy też orzecznictwa sądowego, wysokich standardów odnośnie kwalifikacji osób mających wykonywać zawód notariusza, uczyni iluzoryczną ochronę interesów jednostek, statuowaną przez regulację konstytucyjną. Rolą izb notarialnych jest stanie na straży najwyższych standardów w zawodzie notariusza, w związku z czym opinie rad izb notarialnych w postępowaniach w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej, "powinny być traktowane jako istotny dowód w sprawie (co najmniej na równi z innymi dowodami)".
Skarżąca, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, zwróciła uwagę, że decyzja Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej wymaga starannego uzasadnienia opartego na wszystkich okolicznościach sprawy. Tymczasem Minister Sprawiedliwości uznał za bezzasadne wszystkie zarzuty zgłoszone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika także, na jakiej podstawie Minister Sprawiedliwości uznał, że kandydat spełnia przesłanki nieskazitelności charakteru oraz dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. W ocenie Izby, Minister Sprawiedliwości w sposób ograniczony przeprowadził postępowanie dowodowe, a rozstrzygnięcie zostało oparte na nie w pełni rozpatrzonym materiale dowodowym.
Zdaniem Izby, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest wyjaśnienia na jakiej podstawie przyjęto, że nie zachodzą wątpliwości, o których mowa w art. 10 § 3 ustawy - Prawo o notariacie, co do rzetelności, uczciwości i przestrzegania przez wnioskodawcę wartości demokratycznego państwa prawnego, co uniemożliwia zweryfikowanie sposobu, w jaki Minister Sprawiedliwości doszedł do tej konkluzji, a także ustalenie czy przeprowadził postępowanie dowodowe w tym zakresie. W ocenie skarżącej, brak jest podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że nie zachodzą wątpliwości co do nieskazitelnego charakteru wnioskodawcy oraz dawania przez niego rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.
Skarżąca odnosząc się z kolei do argumentów przemawiających zdaniem Ministra za umiejscowieniem kancelarii notarialnej w G., podkreśliła, że zarówno liczba mieszkańców, jak i liczba podmiotów gospodarczych zarejestrowanych w danej miejscowości nie mogą stanowić bezpośredniego wyznacznika określającego zapotrzebowanie na usługi notarialnej na danym terenie. Należy bowiem wziąć pod uwagę fakt, iż nie wszyscy przedsiębiorcy prowadzą działalność w siedzibie swojej firmy, a poza tym nie zawsze posiadają oni potencjał ekonomiczny do dokonywania czynności, do których niezbędne jest zachowanie rygoru czynności notarialnej. Ponadto bez wątpienia nie każda z form prowadzenia działalności gospodarczej dla swojej legalności wymaga korzystania z usług notariusza. Jedynym miarodajnym wyznacznikiem zapotrzebowania na czynności notarialne pozostaje liczba dokonywanych czynności notarialnych na obszarze, na którym planowane jest otworzenie nowej kancelarii notarialnej. Minister powinien więc wskazać w uzasadnieniu swojej decyzji dokładne dane dotyczące zapotrzebowania na usługi notarialne na terenie całej izby ponieważ tylko w ten sposób może rzetelnie realizować swoje kompetencje w zakresie wyznaczania siedzib kancelarii.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w podjętych w sprawie decyzjach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z brzmieniem art. 10 § 1-3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2014 r., poz. 164 ze zm.), notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedliwości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej. Niewyrażenie opinii, o której mowa w § 1, w ciągu 60 dni od dnia otrzymania wniosku Ministra Sprawiedliwości, uważane jest za wyrażenie opinii pozytywnej (§ 2). Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby, o której mowa w § 1, tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13, a także jeżeli dotychczasowe postępowanie kandydata budzi wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego Państwa prawnego. Ministrowi Sprawiedliwości oraz organom samorządu notarialnego opiniującym kandydata na notariusza przysługuje prawo wglądu do akt osobowych i dyscyplinarnych osoby składającej wniosek (§ 3).
W świetle powołanego przepisu, do kompetencji Ministra Sprawiedliwości należy zarówno dobór kandydatów do zawodu notariusza, jak i wyznaczanie siedzib kancelarii powoływanych przez niego notariuszy. Minister Sprawiedliwości, wydając decyzję administracyjną w trybie art. 10 ww. ustawy – Prawo o notariacie, nie jest w żaden sposób związany treścią opinii właściwej izby notarialnej, która podlega jego ocenie, jak każdy inny dowód w sprawie. Organ samorządu notarialnego wyraża jedynie swoje stanowisko w formie opinii, natomiast Minister wydaje decyzję o powołaniu bądź odmowie powołania osoby na stanowisko notariusza.
Przepis art. 10 ww. ustawy – Prawo o notariacie jest przepisem kompetencyjnym, przy czym w sytuacji spełnienia przesłanek warunkujących powołanie kandydata na stanowisko notariusza, Minister Sprawiedliwości jest zobowiązany do powołania osoby na to stanowisko, o czym świadczy imperatywna forma czasownika "powołuje". Na taki wniosek pozwala także i ta okoliczność, że odmowa powołania na stanowisko notariusza może pojawić się tylko wówczas, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13 ww. ustawy, a także jeżeli jego dotychczasowe postępowanie budzi wątpliwości co do rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego. Oznacza to, że organ nie może odmówić powołania osoby na stanowisko notariusza, jeżeli kandydat spełnia warunki ustawowe, a jego postawa nie budzi wątpliwości co do rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego Państwa prawnego. O ile kwestia rzetelności, uczciwości lub przestrzegania przez kandydata wartości demokratycznego Państwa prawnego ma charakter typowo ocenny, to jednak wymogi zawarte w art. 11-13 ww. ustawy – Prawo o notariacie takiego charakteru nie mają, gdyż na podstawie warunków stawianych w tych przepisach kandydat na stanowisko notariusza albo je spełnia, albo nie.
W rozpoznawanej sprawie Rada Izby Notarialnej w G., opiniując negatywnie wniosek M. G. podniosła, że zainteresowany nie dokonał żadnych czynności notarialnych i nie posiada praktycznego przygotowania do zawodu notariusza w związku z czym nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.
W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że przepisy ustawy – Prawo o notariacie przewidują dwie równorzędne drogi dostępu do zawodu notariusza. Jedna polega na odbyciu aplikacji notarialnej i zdaniu egzaminu notarialnego. Natomiast drugą drogą jest przejście z innego zawodu prawniczego, jak np. sędziego, prokuratora, adwokata i radcy prawnego, którzy wykonywali ten zawód przez okres co najmniej 3 lat oraz radcy lub starszego radcy Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, którzy zajmowali to stanowisko przez co najmniej 3 lata. Wymóg odbycia aplikacji notarialnej oraz złożenia egzaminu notarialnego nie dotyczy także profesorów i doktorów habilitowanych nauk prawnych.
Zastrzec przy tym należy, że przepisy ww. ustawy – Prawo o notariacie nie przewidują możliwości weryfikowania, w jakikolwiek sposób lub formie, przygotowania merytorycznego do wykonywania zawodu notariusza przez osobę spełniającą warunki określone w ustawie, co wielokrotnie podkreślał w swym dotychczasowym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok z dnia 10 września 2001 r. o sygn. akt II SA 1488/00, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Uczestnik postępowania, w ocenie organu, spełnia wszystkie przesłanki powołania na stanowisko notariusza, określone w art. 11 ww. ustawy – Prawo o notariacie, co potwierdzają załączone do wniosku dokumenty. Spełnia przesłankę wieku, posiada obywatelstwo polskie, korzysta w pełni z praw publicznych i ma pełną zdolność do czynności prawnych. W 2012 r. ukończył studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] i uzyskał tytuł magistra prawa. Odbył aplikację notarialną i uzyskał wynik pozytywny z egzaminu notarialnego. W dniu [...] października 2015 r. Minister Sprawiedliwości wydał zaświadczenie o uzyskaniu przez niego statusu zastępcy notarialnego. przy czym ustawodawca nie uzależnił powołania kandydata na stanowisko notariusza od wcześniejszej pracy w charakterze zastępcy notarialnego.
Odnosząc się do pojęcia "nieskazitelnego charakteru" i "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza", o których stanowi art. 11 pkt 2 ww. ustawy – Prawo o notariacie, należy zauważyć, że nie są one zdefiniowane w tej ustawie. Kryterium nieskazitelnego charakteru ma zagwarantować odpowiedni poziom moralny członka korporacji notarialnej, zaś rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu odnosi się do odpowiedniego poziomu zawodowego. Rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu daje osoba posiadająca wiedzę zweryfikowaną w trybie przewidzianym prawem, postępująca zgodnie z przyjętymi w społeczeństwie normami etycznymi, moralnymi, i której dotychczasowe zachowanie w sferze zawodowej i prywatnej składa się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Natomiast ocena spełnienia warunku rękojmi dotyczy prognozowania przyszłych zachowań kandydata, o tych zaś nie sposób wnioskować inaczej, niż na podstawie prezentowanej przez niego postawy etycznej i moralnej, a także w oparciu o dotychczasowy sposób jego postępowania. Ustawodawca wyraźnie ograniczył dopuszczalność weryfikowania merytorycznych kompetencji kandydatów na notariuszy, a zatem ani Minister Sprawiedliwości, ani Rada nie mogą dokonywać oceny merytorycznej pod kątem zdolności intelektualnych i zdobytej wiedzy oraz doświadczenia kandydatów na notariuszy, a tym bardziej nie mogą ich bezzasadnie podważać.
W powyższym kontekście za niezrozumiałe należy więc uznać stanowisko Rady Izby Notarialnej w G., która w skardze stwierdza, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do nieskazitelnego charakteru zainteresowanego i dawania przez niego rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, choć Rada nie wskazała jednocześnie ani żadnej okoliczności faktycznej, ani też żadnego dowodu, który podważałby dotychczasowe ustalenia Ministra Sprawiedliwości. Zakwestionowanie przymiotu nieskazitelności charakteru kandydata na stanowisko notariusza wymaga przedstawienia takich faktów i zdarzeń, które podważałyby zaufanie publiczne do jego osoby w sferze działalności zawodowej bądź w sferze prywatnej. Właściwa izba notarialna ma prawo do zajęcia stanowiska w zakresie oceny przymiotu nieskazitelnego charakteru kandydata, ale winno się ono opierać na niepodważalnym materiale dowodowym, a nie na sugestiach wywodzonych jedynie z przypuszczeń, jakoby dotychczasowa praktyka zawodowa zainteresowanego była niewystarczająca i nie dawała rękojmi należytego wykonywania zawodu notariusza, a tym samym wpływała także na nieskazitelność charakteru. Skarżąca nie wskazała żadnych dowodów uzasadniających jej negatywne stanowisko w zakresie zarówno rękojmi należytego wykonywania zawodu notariusza, jak i nieskazitelnego charakteru kandydata. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wyklucza istnienie wątpliwości zgłoszonych przez skarżącą. Wręcz przeciwnie – dowody te potwierdzają nie tylko nienaganne wykonywanie obowiązków służbowych i właściwe przygotowanie zawodowe, ale także podkreślają takie cechy charakteru, jak odpowiedzialność, sumienność, zaangażowanie, pracowitość i wysoką kulturę osobistą oraz przygotowanie do samodzielnego prowadzenia własnej Kancelarii Notarialnej.
Trudno zatem przyjąć, że w sprawie doszło do naruszenia art. 11 pkt 2 ww. ustawy – Prawo o notariacie w związku z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP. Jak już wyżej wskazano, zgodnie z art. 10 § 3 ww. ustawy – Prawo o notariacie, Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby zainteresowanej tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13 tej ustawy, a także jeżeli dotychczasowe postępowanie kandydata budzi wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego Państwa prawnego. Mając na uwadze powyższe rozważania, Minister Sprawiedliwości, dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w pełni zasadnie uznał, że po stronie uczestnika nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 3 ww. ustawy – Prawo o notariacie.
Odnośnie zaś wyznaczenia kancelarii notarialnej w G. Izba Notarialna w G. opiniując negatywnie w tym zakresie wniosek podnosiła, że nie widzi potrzeby zwiększania liczby kancelarii notarialnych w G. bowiem jest ona wystarczająca. Jak już wyżej wspomniano organ nie jest w żaden sposób związany treścią opinii właściwej izby notarialnej, która podlega jego ocenie jak każdy inny dowód w sprawie. Organ samorządu terytorialnego wyraża jedynie swoje stanowisko w formie opinii, natomiast Minister wydaje decyzję o charakterze uznaniowym (por. wyrok NSA z września 2001 r., sygn. akt II SA 1488/00). Niewątpliwie, jak wynika z ukształtowanego orzecznictwa sądowego na Ministrze Sprawiedliwości ciąży obowiązek prawidłowego rozmieszczenia kancelarii notarialnych, zgodnie z podstawowym celem jakim jest zapewnienie dostępu do usług notarialnych kształtujących bezpieczeństwo obrotu prawnego (por. wyrok NSA z 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 44/09).
Niewątpliwie realizując ten obowiązek Minister powinien ocenić celowość utworzenia kancelarii w miejscowości objętej wnioskiem w aspekcie zagwarantowania bieżącego dostępu do usług notarialnych. Ponadto w zw. z art. 10 § 1 ustawy - Prawo o notariacie należy mieć na uwadze również treść art. 65 ust. 1 Konstytucji RP. Przepis ten stanowi, że każdemu zapewnia się wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy. Wyjątki określa ustawa. Jak trafnie podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 sierpnia 2001 r. (sygn. akt II SA 1904/00, LEX nr 53467) wyjątki o jakich mowa w tym ostatnim przepisie nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający z naruszeniem słusznego interesu wnioskodawcy do wyboru siedziby swojej kancelarii. Dodać jedynie należy, że tylko na mocy ustawy możliwe jest ograniczenie wolności wyboru i wykonywania zawodu, przy czym Konstytucja RP stawia takiej ustawie określone warunki, o których mówi art. 31 ust. 3. Ograniczenia wolności i praw obywatelskich nigdy nie mogą naruszać ich istoty i są dopuszczalne tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób (wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2009 r. sygn. akt II GSK 44/09).
Idąc tym tokiem rozumowania oraz mając na uwadze konkretne dane statystyczne przytoczone przez Ministra w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji Sąd zaakceptował ocenę organu.
Wbrew stanowisku skarżącej Izby, dane statystyczne powołane przez Ministra m.in., potwierdzają, że wyznaczenie na tym terenie nowej kancelarii notarialnej jest uzasadnione zapewnieniem szerokiego dostępu do usług notarialnych, co leży w interesie społecznym obywateli. Wypada też zauważyć, że poczyniona przez organ analiza danych statystycznych dotyczących podmiotów gospodarczych prowadzących działalność w G. świadczy o tym, że G. jest prężnie rozwijającym się miastem.
W konsekwencji Sąd uznał wszystkie zarzuty skargi na bezzasadne. W niniejszej sprawie zarzuty skargi Izby Notarialnej koncentrowały się bowiem na wykazaniu, że popyt na usługi notarialne w G. został zaspokojony co odczytywać można, jak słusznie zinterpretował to organ, jako dążenie do ochrony konkurencji ze strony innych kancelarii. Jednak ta linia obrony przyjęta przez skarżącą korporację zawodową stanowi jedynie polemikę ze stanowiskiem Ministra. Ponadto, stanowisko Izby nie opiera na kryteriach wymienionych w ustawie - Prawo o notariacie. Należy zauważyć, że ocena rentowności kancelarii notarialnych na terenie G. oraz zaspokojenia popytu na usługi notarialne przez już funkcjonujących w tym mieście notariuszy, nie są przesłankami ustawowymi, które powinny decydować o pozytywnym rozstrzygnięciu wniosku kandydata na notariusza.
W ocenie Sądu nie może być podstawą oczekiwań Izby co do ograniczania liczby kancelarii notarialnych przepis § 11 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy organów samorządu notarialnego stanowiący, że w Ministerstwie Sprawiedliwości czynności z zakresu nadzoru nad notariatem w szczególności polegają na ustalaniu siedzib kancelarii notarialnych. Przepis ten nie znajduje oparcia w uregulowaniach Prawa o notariacie i dlatego nie może mieć charakteru bezwzględnie wiążącego w rozpoznawanej sprawie. Takim przepisem nie jest też art. 10 § 1 prawa o notariacie, który tylko określa organ uprawniony do powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii oraz tryb postępowania. Przepisy ustawy - Prawo o notariacie nie uzależniają utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej od nieprzekroczenia określonej liczby kancelarii w danej miejscowości, zatem przypisanie planowi charakteru obligatoryjnego elementu procedury podejmowania decyzji w tych sprawach oznaczałoby wyjście poza kryteria ustawowe określone w art. 11-13 tej ustawy (por. wyrok NSA z 25 czerwca 2013 r. sygn. akt II GSK 491/12). Skład orzekający podziela ten pogląd.
Uzasadniając podjęte w sprawie decyzje, Minister Sprawiedliwości wyczerpująco przedstawił i rozważył zagadnienia faktyczne oraz prawne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz wykazał, dlaczego zdecydował o powołaniu uczestnika na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby Kancelarii Notarialnej w G.. Minister Sprawiedliwości szczegółowo odniósł się także do zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych. Chybiony jest więc zarzut lakonicznego i nieprzekonującego uzasadnienia decyzji. Skarżąca na żadnym etapie prowadzonego postępowania nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów, które wpływałyby na wynik sprawy, a zatem nie może skutecznie zarzucać, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w tym art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 kpa. W szczególności nie ma uzasadnionych podstaw zarzut naruszenia art. 107 § 1 kpa. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 kpa, w szczególności uzasadnienie prawne i faktyczne skonstruowane zgodnie z przepisem art. 107 § 3 kpa. Stan faktyczny opisany w decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń. Natomiast w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono podstawy prawne decyzji. Z kolei sam fakt, że skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem organu, nie przesądza o tym, iż w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów.
W konsekwencji podjęte w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organu uchybień, zarówno przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i jego ocenie w świetle obowiązującego prawa, co oznacza, że Sąd nie stwierdził takich jego naruszeń, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. , poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło