VI SA/Wa 1484/12
WyrokWSA w Warszawie2012-10-15
Skład orzekający: Zbigniew Rudnicki, Zdzisław Romanowski, Dorota Wdowiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku osoby niewidomej, która zleciła odczytanie decyzji członkowi rodziny, a ten przeoczył informację o terminie odwołania, można uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony?Ratio decidendi
Sąd uznał, że kalectwo polegające na ślepocie i posługiwanie się w związku z tym pomocą członka rodziny, który przeoczył informację o terminie odwołania, stanowi wystarczające uprawdopodobnienie braku winy strony w uchybieniu terminu. W takiej sytuacji nie można mówić o lekkim niedbalstwie. Sąd podkreślił, że organ nie podjął wystarczających działań w celu wyjaśnienia okoliczności sprawy i potwierdzenia wiarygodności twierdzeń strony.Stan faktyczny
Strona M. K. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego NFZ odmawiającej refundacji kosztów leczenia za granicą. Decyzja została doręczona stronie 20 lutego 2012 r. Strona jest osobą niewidomą, a decyzję odczytał jej kuzyn, który przeoczył informację o terminie odwołania. Strona dowiedziała się o możliwości odwołania i terminie dopiero 26 marca 2012 r. od radcy prawnego udzielającego darmowych porad. Prezes NFZ odmówił przywrócenia terminu, uznając, że uchybienie nastąpiło z winy strony. WSA uchylił postanowienie Prezesa NFZ.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia i stwierdził, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2012 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu.
Postanowieniem Nr [...] Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) z dnia [...] maja 2012 r., wydanym na podstawie art. 58 i art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.; dalej K.p.a.) w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o świadczeniach, po rozpatrzeniu wniesionego w dniu [...] kwietnia 2012 r., przez p. M. K. (stronę, skarżącą), wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie odmowy wyrażenia indywidualnej zgody na refundację kosztów leczenia za granicą, odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji.
W uzasadnieniu przypomniano, że strona wnioskiem z dnia [...] października 2011 r. zwróciła się do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ o zwrot kosztów wykonanego poza granicami kraju leczenia. Wnioskodawczyni poinformowała, iż leczenie zostało przeprowadzone w N. w dniach od [...] do [...] lipca 2010 r.
Rozpatrując ww. wniosek Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. odmówił wyrażenia indywidualnej zgody na refundację kosztów leczenia za granicą, wskazując na brak podstaw prawnych do dokonania refundacji.
Ww. decyzja została doręczona stronie 20 lutego 2012 r. Odbiór pokwitował –M. K.
Od powyższej decyzji p. M. K. w dniu 2 kwietnia 2012 r. wniosła odwołanie. Odwołanie zostało wniesione po terminie.
Zgodnie z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach odwołanie od decyzji w sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego wnosi się do Prezesa NFZ w terminie 7 dni od dnia jej otrzymania.
Strona pismem z dnia 2 kwietnia 2012 r. (data nadania – 2 kwietnia 2012 r.), złożyła odwołanie od ww. decyzji dyrektora [...] OW NFZ oraz zwróciła się do Prezesa NFZ z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Prezes NFZ rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania stwierdził, że warunki, których spełnienie jest konieczne do wydania postanowienia przywracającego termin do wniesienia odwołania określa art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. Stosownie do powołanego przepisu organ administracji publicznej obowiązany jest przywrócić termin, gdy spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki: uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, zainteresowany dopełnił czynności dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu.
Jak przyjmuje się w doktrynie postępowania administracyjnego, przy ocenie braku winy organ powinien przyjąć "obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy" (M. Jędrzejewska (w:) komentarz do k.p.c., 1999, s. 274). Wiąże się to z takimi sytuacjami, kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej.
Istnienie choćby winy nieumyślnej, niedbalstwa po stronie zobowiązanego do dokonania czynności stanowi negatywną przesłankę do przywrócenia terminu na zasadzie art. 58 § 1 K.p.a. Taki pogląd podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 22 maja 1997 r. (sygn. akt. SA/Sz 630/96). Również nieznajomość prawa nie może być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą uchybienie terminu do wniesienia odwołania, tym bardziej gdy decyzja zawiera wyraźne i prawidłowe pouczenie o prawie i terminie wniesienia odwołania (wyrok NSA w Warszawie z dnia 29 sierpnia 1997 r., sygn. akt. III SA 101/96).
Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w ww. decyzji, prawidłowo pouczył stronę o terminie do wniesienia odwołania informując, iż zgodnie z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach, odwołanie od decyzji w sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego wnosi się do Prezesa NFZ w terminie 7 dni od dnia jej otrzymania.
Zgodnie z art. 58 § 1 oraz § 2 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.
Powyższe oznacza, że wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania należy jednocześnie dokonać czynności, której termin dotyczy, tj. wnieść przedmiotowe odwołanie.
Strona pismem z dnia 2 kwietnia 2012 r. wniosła odwołanie od ww. decyzji dyrektora [...] OW NFZ oraz złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w którym poinformowała, iż uchybienie nastąpiło bez jej winy, bowiem jest osobą niewidomą i nie miała możliwości zapoznania się z decyzją dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ. "O możliwości odwołania dowiedziałam się dopiero w poniedziałek 26 marca 2012 r., gdy byłam po poradę u radcy prawnego, który raz w tygodniu udziela darmowych porad (nie stać mnie na płatne porady) w ramach punktu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie w B.". Na potwierdzenie powyższego strona przedstawiła oryginał zaświadczenia z dnia [...] kwietnia 2012 r., wystawiony przez radcę prawnego Punktu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie w B.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, nie można przychylić do prośby strony o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania, bowiem jak wynika z dokumentu potwierdzającego odbiór decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ - powyższa decyzja została doręczona na adres strony postępowania w dniu 20 lutego 2012 r. (odbiór pokwitował – M. K.). Okoliczność, iż strona dopiero w dniu 26 marca 2012 r., "dowiedziała się o możliwości odwołania", będąc u radcy prawnego w ramach punktu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie w B. nie stanowi przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dnia [...] lutego 2012 r. dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 10 listopada 2009 r. sygn. akt: II SA/Bd 830/08 wskazał, iż "zgodnie z art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (...) w przypadku uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Możliwość przywrócenia terminu nie zależy jednakże wyłącznie od wykazania braku winy w jego uchybieniu. Wniosek o przywrócenie terminu musi być bowiem wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 58 § 2 zdanie pierwsze k.p.a.), a ów termin jest nieprzywracalny (art. 58 § 3 k.p.a.)".
Skargę na powyższe postanowienie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła strona, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisu art. 58 § 1 i § 2 K.p.a.; jednocześnie strona wniosła o uchylenie w/w postanowienia.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że nie uwzględniono jej argumentacji, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, jako osoby zainteresowanej.
Skarżąca jest osobą niewidomą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie miał możliwości by osobiście zapoznać się z otrzymaną decyzją. Jej jedyną możliwością na zaznajomienie się z treścią dokumentów jest pomoc osób trzecich. Mieszka sama, nie posiada rodziny, okazjonalnie korzysta z doraźnej pomocy znajomych i dalszej rodziny. Również i w tym wypadku, w/w decyzję przeczytał jej kuzyn p. M. K., jednakże nie doczytał lub pominął informację dotyczącą terminu odwołania. Jest to osoba bez wykształcenia, a tym bardziej wyższego, prawniczego. Skarżąca sama też nie ma takiego wykształcenia. O możliwości odwołania dowiedziałam się dopiero w poniedziałek w dniu 26 marca 2012 r., gdy była po poradę u radcy prawnego, który raz w tygodniu udziela darmowych porad (skarżącej nie stać na płatne porady) w ramach Punktu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie w B. O tym, że darmowe porady są udzielane w tym miejscu skarżąca dowiedziała się też dopiero kilka dni wcześniej w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie.
Od radcy prawnego skarżąca dowiedziała się o możliwości odwołania oraz o tym, że termin na odwołanie już minął. Gdy opowiedziała mu o swojej sytuacji zgodził się jednak jej pomóc i obiecał, że w ciągu tygodnia (na następny poniedziałkowy dyżur) przygotuje dla niej odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu.
Jak już skarżąca pisała, sama nie jest w stanie nic zrobić, nie może czytać ani pisać, a nie stać jej na prawnika. Do czasu wizyty u radcy prawnego nie wiedziała o możliwości odwołania i terminie na odwołanie. W związku z tym realna możliwość napisania odwołania pojawiła się dopiero po wizycie z 26 marca 2012 r. Na potwierdzenie uzyskania pomocy w tym dniu załączyła stosowne zaświadczenie.
Skarżąca nie zgadza się z uzasadnieniem Prezesa NFZ, a w szczególności z interpretacją art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. Uważa, że nie można jej obarczać konsekwencjami jej niepełnosprawności i tego, że znajomy nie doczytał jej do końca wydanej decyzji. Gdyby sama mogła ją przeczytać, to oczywiście zgodziłaby się z tym, że jest sama sobie winna. Ale w sytuacji jej kalectwa i przeoczenia osoby trzeciej uważa, że nie ponosi winy za nie złożenie odwołania w terminie. Po drugie zaś, prośbę o przywrócenie terminu wniosła w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie dopełniając czynności, dla której określony był termin. Jako dzień ustania przyczyny uchybienia terminu skarżąca uznaje wizytę u radcy prawnego, który uświadomił ją o zaistniałej sytuacji.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o oddalenie skargi.
Odnosząc się do zarzutów skargi organ zważył, co następuje:
Art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. określa warunki, których spełnienie jest konieczne do wydania postanowienia przywracającego termin do wniesienia odwołania. Stosownie do powołanego przepisu organ administracji publicznej obowiązany jest przywrócić termin, gdy spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki: uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, zainteresowany dopełnił czynności dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Jak przyjmuje się w doktrynie postępowania administracyjnego przy ocenie braku winy organ powinien przyjąć "obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy" (M. Jędrzejewska (w:) komentarz do k.p.c., 1999, s. 274). Wiąże się to z takimi sytuacjami, kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Istnienie choćby winy nieumyślnej, niedbalstwa po stronie zobowiązanego do dokonania czynności stanowi negatywną przesłankę do przywrócenia terminu na zasadzie art. 58 § 1 k.p.a. Taki pogląd podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 22 maja 1997 r. (sygn. akt. SA/Sz 630/96). Również nieznajomość prawa nie może być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą uchybienie terminu do wniesienia odwołania, tym bardziej gdy decyzja zawiera wyraźne i prawidłowe pouczenie o prawie i terminie wniesienia odwołania (wyrok NSA w Warszawie z dnia 29 sierpnia 1997 r., sygn. akt. III SA 101/96).
Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w ww. decyzji, prawidłowo pouczył stronę o terminie do wniesienia odwołania informując, iż zgodnie z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach, odwołanie od decyzji w sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego wnosi się do Prezesa NFZ w terminie 7 dni od dnia jej otrzymania.
Zgodnie z art. 58 § 1 oraz § 2 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Powyższe oznacza, że wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, należy jednocześnie dokonać czynności, której termin dotyczy, tj. wnieść przedmiotowe odwołanie.
Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem, w którym informuje, m.in. iż " O możliwości odwołania dowiedziałam się dopiero w poniedziałek 26 marca 2012 r., gdy byłam po poradą u radcy prawnego, który raz w tygodniu udziela darmowych porad (nie stać mnie na płatne porady) w ramach punktu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie w B.", niemniej powyższe nie może stanowić podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Jak wynika z dokumentu potwierdzającego odbiór decyzji dyrektora [...]Oddziału Wojewódzkiego NFZ - powyższa decyzja została doręczona na adres strony postępowania w dniu 20 lutego 2012 r. (odbiór pokwitował – M. K.i). Okoliczność, iż p. M. K. dopiero w dniu 26 marca 2012 r., "dowiedziała się o możliwości odwołania", będąc u radcy prawnego w ramach punktu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie w B. nie stanowi przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. dyrektora[...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ.
W komentarzu do art. 58 k.p.a. Andrzej Wróbel wskazał, iż oczekiwanie na poradę radcy prawnego nie jest przesłanką uprawdopodobniającą brak winy strony w uchybieniu terminowi dokonania czynności procesowej (niepublikowany wyrok NSA z dnia 26 listopada 1997 r., I SA/Lu 1219/96, LEX nr 31857).
W związku z powyższym, Prezes NFZ zaskarżonym postanowieniem stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
W tym miejscu należy stwierdzić, iż uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 listopada 1995 r., SA/Ka 2111/94, w którym przyjęto, że: "Gdy organ II instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a." i nawet nieznaczne przekroczenie terminu do wniesienia odwołania zobowiązuje organ do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania - wyrok NSA z dnia 27 listopada 1996 r., SA/Łd 2665/95, BS 1997, nr 5, poz. 32.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 10 listopada 2009 r. sygn. akt: II SA/Bd 830/08 wskazał, iż "zgodnie z art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.; zwanej w skrócie "k.p.a.") w przypadku uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Możliwość przywrócenia terminu nie zależy jednakże wyłącznie od wykazania braku winy w jego uchybieniu. Wniosek o przywrócenie terminu musi być bowiem wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 58 § 2 zdanie pierwsze k.p.a.), a ów termin jest nieprzywracalny (art. 58 § 3 k.p.a.)".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.
Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na postanowieniem Prezesa NFZ z dnia [...] maja 2012 r., którym po rozpatrzeniu wniesionego w dniu 2 kwietnia 2012 r. przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie odmowy wyrażenia zgody na refundację kosztów leczenia za granicą, odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji.
Rozpatrywana sprawa ma wyłącznie charakter procesowy, gdyż przywrócenie terminu jest instytucją procesową opartą na zasadzie skargowości, mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę.
W art. 58 § 1 i § 2 zostały ustanowione cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, 3 wyd., Warszawa 2000 r., str. 290 i n.).
Pierwszą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy.
Kalectwo polegające na ślepocie i posługiwanie się w związku z tym pomocą członka rodziny, który przy odczytywaniu decyzji przeoczył zawiadomienie o przysługującym odwołaniu stanowi – w ocenie Sądu – wystarczające uprawdopodobnienie braku winy. Trudno w tej sytuacji mówić o lekkim choćby niedbalstwie. Pamiętać przy tym należy, że zgodnie z wyrokiem WSA w Kielcach z dnia 24 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 163/11, LEX nr 784067:
"1. Organ, wydając postanowienie na podstawie art. 58 § 1 k.p.a. ma obowiązek podjęć wszelkie działania, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy, których efektem będzie potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych.
2. Brak winy, o której mowa w art. 58 § 1 k.p.a., zainteresowany winien tylko uprawdopodobnić, a nie udowodnić. Uprawdopodobnienie natomiast jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności, lecz jedynie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o danym fakcie."
Należy przy tym zwrócić uwagę, że zgodnie z wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Łd 62708, LEX nr 478281:
" Sam fakt występowania w art. 58 § 1 k.p.a. instytucji uprawdopodobnienia nie zwalnia organu, wydającego na jego podstawie stosownego postanowienia, z obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Przepis ten nie zwalnia organu z konieczności podjęcia wszelkich działań, których efektem będzie potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych."
Sąd nie zauważył, by w rozpatrywanej sprawie takie wysiłki ze strony organu zostały podjęte.
Inaczej mówiąc, przeszkody powodujące uchybienie terminu miały – inaczej niż uważa to organ - charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwały przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej.
Drugą przesłanką przywrócenia terminu jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu. Nie ulega wątpliwości, że w rozpatrywanej sprawie złożenie takiej prośby przez stronę nastąpiło, obligując organ do jej rozpatrzenia.
Trzecią przesłanką przywrócenia terminu jest dochowanie terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Termin do wniesienia wniosku zaczyna biec dopiero od dnia ustania przeszkody i licząc od tego dnia wynosi 7 dni.
W rozpatrywanej sprawie kwestyjną jest data, od której należy liczyć początek biegu w/w terminu. Organ uważa, że datą tą jest data doręczenia decyzji kuzynowi strony, strona zaś podnosi, że za taką datę powinna być uznana data pełnego odczytania stronie i wyjaśnienia treści decyzji przez radcę prawnego przyjmującego raz w tygodniu w ramach Punktu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie w B..("Jako dzień ustania przyczyny uchybienia terminu skarżąca uznaje wizytę u radcy prawnego, który uświadomił ją o zaistniałej sytuacji.").
Jeżeli uznamy – a zdaniem Sądu jest to uzasadnione – że przeszkody powodujące uchybienie terminu miały charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwały przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej, to uznanie daty wskazanej przez skarżącą będzie tylko prostą konsekwencją tego faktu. Należy przy tym zwrócić uwagę, że mimo niektórych sformułowań skarżącej nie tłumaczy ona opóźnienia w dochowaniu terminu nieznajomością prawa, lecz wskazuje, że w dopiero w tym terminie nastąpiło jej zapoznanie się z pełną treścią decyzji i przysługującym jej odwołaniu.
Czwartą przesłanką jest dopełnienie wraz z wnioskiem (prośbą) o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. W rozpatrywanej sprawie szło o złożenie odwołania, które w imieniu skarżącej przygotował radca prawny.
Rozpatrując przedstawione wyżej przesłanki, w ocenie Sądu brak było podstaw do odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie odmowy wyrażenia zgody na refundację kosztów leczenia za granicą.
Wydane w powyższej sprawie postanowienie było wyrazem naruszenia przepisów procesowych, naruszającym podstawowe zasady K.p.a., wyrażone m.in. w art. 7, 8 i 9 K.p.a.
Jest przy tym oczywiste, że stanowisko Sądu w kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w żaden sposób nie dotyczy treści decyzji organu w przedmiocie refundacji kosztów leczenia za granicą.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło