VI SA/Wa 1503/06
WyrokWSA w Warszawie2006-10-19
Skład orzekający: Andrzej Wieczorek, Magdalena Bosakirska, Piotr Borowiecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała odmawiająca wpisu na listę aplikantów radcowskich, oparta na wyniku egzaminu konkursowego, może zostać utrzymana w mocy, jeśli skarżąca kwestionuje prawidłowość pytań i odpowiedzi testowych oraz zakres materiału egzaminacyjnego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną uchwałę oraz poprzedzającą ją uchwałę organu pierwszej instancji, stwierdzając, że organy nie podjęły wystarczających kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Brak było oceny poprawności udzielonych odpowiedzi przez kandydatkę, a także ustosunkowania się do zarzutów dotyczących wadliwie sformułowanych pytań i pytań wykraczających poza zakres materiału egzaminacyjnego. W konsekwencji, naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżąca A. Z. wniosła skargę na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych utrzymującą w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych odmawiającą jej wpisu na listę aplikantów radcowskich. Odmowa wynikała z uzyskania przez skarżącą 179 punktów na egzaminie konkursowym, co było poniżej wymaganego progu 190 punktów. Skarżąca kwestionowała prawidłowość pytań i odpowiedzi testowych, wskazując na ich wadliwość, nieprecyzyjność oraz zawartość pytań wykraczających poza ustalony zakres materiału egzaminacyjnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych oraz poprzedzającą ją uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych, stwierdził, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu, i zasądził od Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz A. Z. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2006 r. sprawy ze skargi A. Z. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz poprzedzającą ja uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] stycznia 2006 r.; 2. stwierdza, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz A. Z. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchwałą z dnia [...] maja 2006r. nr [...], działając na podstawie art.33 ust.1 - 3 w związku z art.31 ust.2 i 3 w związku z art.33 ust.5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 1982 r. nr 19 poz. 145 oraz Dz. U. z 1989 r. Nr 33, poz. 175) oraz na podstawie art. 138 § l k.p.a. po rozpoznaniu odwołania skarżącej Pani A. Z. od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] stycznia 2006r. roku w sprawie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę.
Ustalono, że Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...] działając w oparciu o przepis art. 24 ust. 1 pkt1,3-5, ust.2,2a, art.31 i311 w związku z art.33 ustawy o radcach prawnych, po rozpoznaniu wniosku skarżącej z [...] grudnia 2005r. i po uwzględnieniu wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską przeprowadzonego w dniu [...] grudnia 2005r. oraz weryfikacji wyników testu odmówiła skarżącej wpisu na listę aplikantów radcowskich. Wskazano, że na egzaminie konkursowym Pani A. Z. uzyskała 179 punktów, a zatem nie osiągnęła wymaganego przez ustawę minimum 190 punktów.
Krajowa Rady Radców Prawnych podtrzymała argumentację organu I instancji.
Zarówno w odwołaniu od Uchwały organu I instancji jak i w skardze do Sądu skarżąca wnosi o zmianę stanowiska organu i uchylenie uchwał w całości, zaliczenie pytań zawierających błędy bądź skonstruowanych nieprecyzyjnie, obniżenie progu ustawowego, wydanie uchwały o wpisie na listę aplikantów i zasądzenie kosztów postępowania.
Wskazując na powyższe podniosła, że w wyniku egzaminu na aplikację radcowską w OIRP w [...], uzyskała 175 punktów. W wyniku weryfikacji testu i wykazaniu szeregu błędnie lub nieprecyzyjnie sformułowanych pytań, otrzymała 179 punktów. Wskazała, że weryfikacja nie uwzględniła wszystkich pytań, które zostały sformułowane nieprecyzyjnie i błędnie. Jej zdaniem koniecznym jest uzupełnienie listy pytań o te pytania, które były sformułowane błędnie i nieprecyzyjnie. Jej zdaniem zakwestionowane przez nią pytania nie mogą stanowić podstawy testu, którego zasady szczegółowo zostały uregulowane w ustawie o radcach prawnych. Uznała, że część pytań była zredagowana nieprecyzyjnie, wskazywała na więcej niż jedną odpowiedź, bądź na żadną z nich. Wskazała, że odpowiedzi powoływały się na orzecznictwo i źródła kodeksowe - niekiedy przedstawiające rozbieżne stanowiska a w przypadkach odpowiedzi testowych, odpowiedzi powinny być oczywiste.
Podniosła, że Komunikat Zespołu do spraw przygotowania pytań na aplikację radcowską z dnia [...] grudnia 2005r. wskazał, że pytania 102,113,115,116,126,129,193 należy uznać na korzyść zdających, z uwagi na ich wadliwe sformułowanie lub podane odpowiedzi. Jej zdaniem weryfikacja testu nie może pominąć innych pytań, które bądź nie były konkretnie sformułowane i wskazywały na więcej niż jedną odpowiedź, bądź żadna z nich nie stanowiła precyzyjnej i jasnej odpowiedzi, powodując dyskusyjność wyboru prawidłowej, jednej z trzech, odpowiedzi.
Zdaniem skarżącej, podobnie jak pytania wskazane w dniu [...] grudnia 2005r. przez Zespół do spraw przygotowania pytań na aplikację radcowską, uzasadnionym jest również uwzględnienie wymienionych przez nią pytań jako nieprawidłowo skonstruowanych i nie mogących stanowić podstawy testu na aplikację radcowską. Skarżąca szczegółowo wskazała, które pytania należy jej zdaniem uznać za wadliwe, zaliczyć na korzyść, w otrzymanej punktacji w pisanym przeze nią teście. Ostatecznie zakwestionowała 37 pytań szczegółowo opisanych w skardze. Wskazała, że błędy w przygotowanym teście obniżyły wynik jej egzaminu, mając wpływ na uzyskaną liczbę punktów.
W jej ocenie zarówno pytania jak i odpowiedzi testowe nie mogą być wątpliwe, nieprecyzyjne. Twierdziła, że w przypadku testu jednokrotnej odpowiedzi, odpowiedź testowa musi być jasna, konkretna i precyzyjna. Wskazała, że wiele odpowiedzi z pytań testowych zawierało się w kolejnych punkach odpowiedzi. Podniosła, że z uwagi na przewidziany czas na udzielenie odpowiedzi - niecała 1 minuta na 1 pytanie, odpowiedzi muszą być precyzyjne bowiem dezorientacja w trakcie odpowiedzi powoduje rozproszenie, niedopuszczalne w czasie tak ważnego egzaminu. Wskazała, że przypadku zorientowania się o błędzie w pytaniu, na arkuszu odpowiedzi nie można było nanosić poprawek, co dodatkowo utrudniało rozwiązywanie testu i skupienie podczas egzaminu. Jej zdaniem jeżeli nie ma możliwości zmiany odpowiedzi, to pytania muszą być precyzyjne, a część z nich nie była. Podniosła, że potwierdzeniem jej stanowiska był apel Ministra Sprawiedliwości, który stwierdził, że skoro doszło do nieprawidłowości przy sporządzaniu pytań egzaminacyjnych na aplikację radcowską, to wątpliwości, które powstaną przy weryfikowaniu wyników konkursu, powinny być rozstrzygane na korzyść jego uczestników.
Podniosła, że przeprowadzony test nie zawierał ilości 250 prawidłowo zredagowanych pytań, a nieprecyzyjne pytania wprowadzały w błąd, powodując dezorientację i skrócenie ustawowo zagwarantowanego czasu na rozwiązanie całości testu. Tym samym jej zdaniem egzamin naruszył uregulowania ustawowe art. 339 ustawy o radcach prawnych. Wskazała, że skoro test nie zawierał 250 pytań prawidłowo przygotowanych, to nie można wymagać uzyskania punktacji wynikającej z ustawy, tym samym ilość wymaganych punktów należy obniżyć o ilość błędnych pytań testowych, bądź każde z pytań błędnych zaliczyć na korzyść zdającego.
Nadto podniosła, że pytania egzaminacyjne w dniu egzaminu naruszały art. 331 ust.3 ustawy o radcach prawnych, gdyż zawierały uregulowania z prawa zamówień publicznych - osobnej gałęzi prawa, których ww. przepis nie wymienia. Z tego powodu należy wymaganą punktację pomniejszyć o pytania z prawa zamówień publicznych.
Biorąc pod uwagę powyższe wskazała, że uzasadniona jest ponowna weryfikacja przedstawionych pytań testowych, które nie spełniły wymogów ustawowych, wyłączenie z punktacji i uchylenie pytań wskazanych w skardze jako nieprecyzyjnie i błędnie sformułowanych oraz wykraczających poza zakres objęty egzaminem, bądź należy każdą odpowiedź w tych pytaniach uznać za prawidłową - na korzyść zdającego. W konsekwencji, po weryfikacji i sprostowaniu, powyższe stanowić będzie podstawę do ustalenia osiągniętego przeze nią wyniku na egzaminie jako pozytywnego i tym samym dającego podstawę do wpisu na listę aplikantów.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga została wniesiona w terminie. Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie.
Egzamin na aplikację radcowską w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w [...] odbył się w grudniu 2005 r. tj. zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 27 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361) przy zastosowaniu między innymi przepisów art. 33¹ ust. 3, art. 337-9 i art. 3310 ust. 1 znowelizowanej ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (j. t. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) – dalej powoływanej jako ustawa.
Stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 4 i 10 ustawy o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw Krajowa Rada Radców Prawnych powołała Zespół ds. przygotowania pytań na egzamin konkursowy dla aplikantów radcowskich przygotował jeden zestaw pytań w formie jednokrotnego testu wyboru. Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 12 ww. ustawy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych powołała Komisję Konkursową do przeprowadzenia egzaminu konkursowego dla kandydatów na aplikantów radcowskich.
Komisja Konkursowa uchwałą nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r., w którym stwierdziła, że skarżąca uzyskała z egzaminu 175 punktów, co oznacza negatywny wynik konkursu. Uchwałą nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r., stwierdzono, że skarżąca uzyskała z egzaminu 179 punktów co nadal oznacza wynik negatywny.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 12 ustawy o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] powołała Komisje Konkursową składająca się, stosownie do pkt 13 wymienionego przepisu, z trzech radców prawnych i dwóch przedstawicieli Ministra Sprawiedliwości. Przedstawicielami ministra byli sędziowie sądu okręgowego. Pozostaje więc poza wątpliwościami by skład Komisji Konkursowej nie posiadał właściwych kompetencji i wiedzy dla dokonania oceny prawidłowości udzielonych odpowiedzi przez kandydatów na aplikantów radcowskich. Komisja ta, nie oceniła, czy odpowiedzi udzielone przez zdającą są poprawne. Odpowiedzi te może niepokrywały się z odpowiedziami na arkuszach pytań, ale mogły być prawidłowe. Nadto nie rozważono czy brak precyzji pytania i związana z tym trudność w zaznaczaniu prawidłowej, jednej odpowiedzi (o ile taka istniała) mogły doprowadzić do ustalenia niewłaściwego wyniku konkursu. Organy nie ustosunkowały się do argumentów skarżącej wskazującej, iż pytania egzaminacyjne w dniu egzaminu naruszały art. 331 ust.3 ustawy o radcach prawnych, gdyż zawierały uregulowania z prawa zamówień publicznych. Nie odniesiono się do twierdzeń skarżącej, że pytania z zakresu prawa zamówień publicznych są pytaniami dotyczącymi osobnej gałęzi prawa. Z tego też powodu należy rozważyć czy argumenty skarżącej są w tym zakresie zasadne.
Krajowa Rada Radców Prawnych, zobowiązując Zespół do wydania komunikatu, na podstawie którego została dokonana weryfikacja wyników egzaminu oraz Minister Sprawiedliwości publikując swój apel z dnia 22 grudnia 2005 r. uznali, iż ustalenie wyników egzaminu, o którym mówi art. 3310 ust. 1 ustawy, nie musi być czynnością jednorazowa, tym bardziej, że ustalenie to nie było zaskarżalne.
Zespół ds. przygotowania tychże pytań stwierdził co do innych odpowiedzi ich poprawność, chociaż udzielone odpowiedzi mogły być poprawne i mogły nie pokrywać się ze wskazanymi na arkuszu pytań i odpowiedzi. W tych okolicznościach Komisja Konkursowa winna dokonać weryfikacji i ustalenia prawdy co do prawidłowości udzielonych odpowiedzi. W ocenie Sądu Komisja Konkursowa była uprawiona do dokonania weryfikacji odpowiedzi udzielonych przez zdających ze znajdującymi się na arkuszu pytań i odpowiedzi oraz związanej z tym weryfikacji wyników egzaminu. Nie można więc przyjąć za uzasadnioną tezę, iż w państwie prawa w sytuacji poważnego egzaminu, w wyniku którego wyłącznie można uzyskać dostęp do zawodu, udzielenie odpowiedzi nieprawidłowej, lecz zgodnej z wykazaną na arkuszu Zespołu, odpowiadałoby prawdzie o prawidłowej ocenie kwalifikacji zdającego. Egzamin konkursowy, zgodnie z obowiązującym stanem prawnym dotyczącym przedmiotowej sprawy (art. 7 ust. 1 pkt 27 ustawy o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw w związku z art. 33¹ ust. 3 ustawy o radcach prawnych) polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta radcowskiego, a nie na sprawdzeniu zgodności udzielonych odpowiedzi z odpowiedziami wskazanymi na arkuszu pytań i odpowiedzi.
Komisja Konkursowa została powołana do przeprowadzenia egzaminu, przez co, mając na uwadze wiedzę posiadaną przez jej członków, nie można przyjmować założenia, że do zakresu działania tej komisji pozostawiono wyłącznie sprawy natury technicznej, jak np. sprawdzenie tożsamości kandydatów, rozdanie arkuszy testów i sprawdzenie wyników przez przyłożenie "klucza" odpowiedzi do udzielonych przez zdających. Gdyby uznać Komisję Konkursowa za mającą spełniać jedynie czynności techniczne, to jej skład mógłby być dowolny, gdyż wówczas komisja ta nie przeprowadzałby egzaminu lecz jedynie dokonywałaby porównywania udzielonych odpowiedzi na ich zgodność z podanymi przez Zespół, do czego fachowość składu komisji jest zbędna. Ustawodawca wyposażył Komisję w kompetencje do przeprowadzania egzaminu a nie tylko porównywania odpowiedzi z odpowiedziami "z klucza". Należy więc uznać, że zgodnie z przepisem art. 339 ust. 2 ustawy – test sprawdza komisja w składzie, który przeprowadza egzamin konkursowy – w ten sposób, że sprawdzenie testu to ocena poprawności udzielonych odpowiedzi. Komisja Konkursowa Okręgowej Izby Radców Prawnych nie oceniła poprawność odpowiedzi na pytania.
Organ samorządu radcowskiego zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania stoi na straży praworządności i podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy w myśl art. 77 § 1 k.p.a. Obie te zasady dotyczą także organu odwoławczego na mocy art. 140 k.p.a.
Wydana uchwała powinna zawierać m.in. powołanie podstawy prawnej, uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 107 § 1), przy czym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.).
Z kolei brak jakiegokolwiek ustosunkowania się do tego zarzutów odwołania jak i pozostałych oznacza brak jego merytorycznego rozpoznania i de facto obrazę art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art.127 § 1 k.p.a.
Wskazać należy, że ani ustawa o radcach prawnych, ani ustawa o zmianie... nie przewidziały w ogóle sytuacji wadliwie opracowanego testu i przepisy nie zawierają procedur usuwania tej wadliwości. Ustawy nie wskazują kto, na czyj wniosek i w jakiej formie poprawia błędnie opracowany test, a trudno przyjąć, że wadliwości testu, wobec braku stosownych procedur, są nieusuwalne. Ustawa stanowi (art. 7 ust. 4 i 10 ustawy o Zmianie...), że powołany przez Krajową Radę Radców Prawnych Zespół przygotowuje "zestaw pytań w formie testu wyboru". W ocenie Sądu określenie "test wyboru", w związku z treścią art. 339 ust.1 ustawy o r. pr. zawiera w sobie: 1/ pytanie, 2/ zestaw trzech propozycji odpowiedzi oraz 3/ wskazanie odpowiedzi właściwej. Do opracowania całości testu właściwy był zatem Zespół. Nie stanowi to jednak uregulowania sposobu poprawiania błędów w teście.
Tymczasem ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że prawidłowość testu egzaminacyjnego, a co za tym idzie prawidłowość przeprowadzenia egzaminu i ustalenia jego wyniku budziły poważne zastrzeżenia. Wdrożone zostały nie przewidziane ustawą procedury mające na celu usunięcie błędów. Składało się na nie podjęcie przez KRRP uchwały nr [...] o konieczności weryfikacji wyniku egzaminu, wydanie Komunikatu z dnia [...] grudnia 2005r. przez Zespół ds. przygotowania pytań zmieniający wskazanie prawidłowych odpowiedzi na 10 pytań testowych, Komunikat Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2006 r., w którym apelował on do Przewodniczących Komisji o rozstrzyganie wątpliwości na korzyść kandydatów. Zauważyć należy, że z treści Komunikatu Ministra wynika, że mimo Komunikatu Zespołu z [...] grudnia 2005 r., dopuszczającego istnienie dalszych wątpliwości, wątpliwości te nie zostały usunięte. Zdaniem Sądu z żadnych uregulowań nie wynika, że przy ustalaniu nieprawidłowości jeżeli takowe były Komisja Konkursowa miała pozostać bierna. Zgodnie z art. 33 1 ust. 1, art. 33 9 i art. 33 10 ust. 1 ustawy o radcach prawnych do zadań Komisji Konkursowej należy przeprowadzenie egzaminu konkursowego, sprawdzenie testu oraz ustalenie i ogłoszenie wyniku egzaminu. Przy prawidłowym przebiegu konkursu zakres kompetencji Komisji Konkursowej nie budzi żadnych wątpliwości.
W ocenie Sądu przy dostrzeżeniu błędów, w świetle wyżej wskazanych uregulowań, nie tylko prawem ale wręcz obowiązkiem Komisji Konkursowej było dostrzeżone nieprawidłowości wyrazić w protokole weryfikacji wyników konkursu, bowiem do niej należało sprawdzenie testu oraz prawidłowe /rzetelne/ ustalenie wyniku egzaminu. Trudno zaakceptować pogląd, że Komisja, która w trakcie sprawdzania dostrzegła błędy w samym teście, powinna je zignorować i nie uwzględnić przy ustalaniu wyników, szczególnie wobec treści uchwały KRRP z 17 grudnia 2005 r., Komunikatu Zespołu z 21 grudnia 2005 r. i Komunikatu Ministra z 13 stycznia 2006 r. Brak było uregulowania wyłączającego takie działania z kompetencji Komisji, a także brak było ustawowej procedury, która nakazywałaby Komisji zwracać się w tej sytuacji z wątpliwościami do Zespołu jako autora testu. Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że Komisja konkursowa w ogóle nie dokonała powtórnego sprawdzenia testu skarżącej.
Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] podejmując uchwałę odmawiającą wpisania skarżącej na listę aplikantów radcowskich uchyliła się w istocie od podjęcia kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony, czym naruszyła przepis art. 7, 77 par 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie można, zdaniem Sądu, przyjąć za uzasadnioną tezę, iż w państwie prawa w sytuacji poważnego egzaminu, w wyniku którego wyłącznie można uzyskać dostęp do zawodu, udzielenie odpowiedzi nieprawidłowej (lecz zgodnej z wykazaną na arkuszu Zespołu), odpowiadałoby prawdzie o prawidłowej ocenie kwalifikacji zdającego. Egzamin konkursowy bowiem, zgodnie z obowiązującym stanem prawnym dotyczącym przedmiotowej sprawy (art. 7 ust. 1 pkt 27 ustawy o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw w związku z art. 33¹ ust. 3 ustawy o radcach prawnych) polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta radcowskiego, a nie na sprawdzeniu zgodności udzielonych odpowiedzi z odpowiedziami wskazanymi na arkuszu pytań i odpowiedzi.
Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych wynika, że nie dopatrzyło się ono powyższego uchybienia uznając, że konkurs został przeprowadzony zgodnie z obowiązującą ustawą o Zmianie... Należy podzielić pogląd skarżącej, że uzasadnienie omawianej uchwały nie odpowiada wymogom zawartym w art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu, za spełniające wymogi powołanego przepisu nie można uznać uzasadnienia, w którym organ odwoławczy nie odniósł się do szeregu zarzutów merytorycznych podniesionych w odwołaniu.
W odwołaniu skarżąca, oprócz wskazania na wadliwość poszczególnych pytań i odpowiedzi, zarzucił wprowadzenie do testu pytań o treści wykraczającej poza obowiązujący na egzaminie materiał. Zakres obowiązującego na omawianym egzaminie materiału zawiera przepis art. 33 (1) ust. 3 ustawy o radcach prawnych, z którego wynika, że "egzamin konkursowy polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta radcowskiego, zwanego dalej "kandydatem", z zakresu prawa: konstytucyjnego, karnego, postępowania karnego, karnego skarbowego, wykroczeń, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego, ustroju sądów, samorządu radców prawnych i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu." Wprowadzenie, więc do testu pytania wykraczającego poza program zawarty w cytowanym przepisie art. 33 (1) ust. 3 ustawy o radcach prawnych stanowiłoby o naruszeniu tego przepisu przez Zespół do przygotowania pytań. To z kolei nie mogłoby pozostać bez znaczenia dla oceny, czy egzamin został przeprowadzony zgodnie z przepisami ustawy, w konsekwencji miałoby wpływ na ustalony w nim wynik konkursu a ostatecznie również na prawidłowość podjęcia decyzji o wpisaniu kandydata na listę aplikantów radcowskich. Stosownie, bowiem do treści art. 33 ust. 2 ustawy, aplikantem radcowskim może być osoba, która spełnia warunki określone w art. 24 ust.1 pkt 1, 3-5 ustawy i uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu konkursowego.
Powyższe oznacza, iż sprawa nie została należycie wyjaśniona. Natomiast jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada zawarta w art. 7 k.p.a. nakazująca organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Z kolei art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, przez co należy rozumieć cały materiał dowodowy konieczny do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia, a nie jedynie ten, który strona wyłącznie z własnej inicjatywy przedłożyła. Jako dowolne należy więc traktować, jak wyraził to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 listopada 1994 r. (sygn. akt III ARN 55/94), który to pogląd jest utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych, ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku koniecznego do wydania decyzji o przekonującej treści.
W świetle zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, w tym argumentacji przedstawionej przez skarżącą zawartej w odwołaniu od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych oraz w skardze na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, należy stwierdzić, że doszło do naruszenia wymienionych przepisów postępowania w zakresie, w jakim mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Zatem przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji powinien przeprowadzić ustalenia nie budzące wątpliwości co do poprawności udzielonych odpowiedzi, ewentualnego przekroczenia zakresu tematycznego oraz spełnienia lub nie spełnienia przez skarżącą wymagań nakładanych przepisem art. 7 ust. 1 pkt 27 ustawy o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw w związku z art. 33¹ ust. 3 ustawy o radcach prawnych) tj. ustaleniu wiedzy kandydatki. W następstwie tak dokonanych ustaleń faktycznych należy oczekiwać stosownego uzasadnienia stanowiska organu administracji samorządowej zgodnego z art. 107 § 3 k.p.a., umożliwiającego ewentualną kontrolę wydanego rozstrzygnięcia.
Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny , na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanawiając o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło