VI SA/Wa 1504/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2011 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] stwierdził, iż M. B. (dalej: skarżąca) podlegała w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] listopada 2002 r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej natomiast od [...] listopada 2002 r. do chwili wydania decyzji nie podlegała obowiązkowi tego ubezpieczenia. Powyższa decyzja została doręczona na adres: ul. P. [...],[...] G. dnia [...] stycznia 2011 r. Odbiór decyzji pokwitowała, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, A. P. (współlokator). Dnia [...] marca 2011 r. wpłynął do organu I instancji wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (nadany dnia 3 marca 2011 r.). W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż decyzję organu I instancji odebrała dopiero dnia 2 marca 2011 r., gdyż nie mieszka ona przy ul. P. [...] (tj. adres, na który została wysłana decyzja), lecz przy ul. K. [...]. Zwłoka w złożeniu odwołania wynikała również z pobytu skarżącej w szpitalu od dnia 23 stycznia 2011 r. do dnia 3 lutego 2011 r. W załączeniu skarżąca przesłała kartę informacyjną leczenia szpitalnego, a dnia 7 marca 2011 r. przesłała do organu odwołanie od decyzji organu I instancji. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], na postawie art. 134 oraz art. 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej k.p.a., w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 ze zm.) – dalej ustawa o świadczeniach Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż decyzja organu I instancji została doręczona domownikowi w dniu 25 stycznia 2011 r. Termin na złożenie odwołania upływał zatem dnia 1 lutego 2011 r. Jednocześnie decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o terminie do wniesienia odwołania. W ocenie organu wskazane przez skarżąca okoliczności uprawdopodabniające uchybienie przez nią terminu mogą stanowić podstawę do jego przywrócenia jedynie w zakresie pobytu w szpitalu, tj. do dnia 3 lutego 2011 r. Natomiast pozostałe przedstawione fakty nie pozwalają uznać, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej. Jednocześnie organ wskazał, że we wniosku o przywrócenie terminu skarżąca, poza własnym oświadczeniem, nie przedstawiła dowodów pozwalających przyjąć, iż rzeczywiście nie zamieszkiwała pod adresem, na który została przesłana decyzja organu I instancji. Adres ten natomiast został podany we wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2010 r., piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz znajdował się w bazie Centralnego Wykazu Ubezpieczonych. Zdaniem organu strona uchybiła ponadto siedmiodniowemu terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, który upływał dnia 10 lutego 2011 r. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazując, iż składki na ubezpieczenie zdrowotne przedawniają się , dlatego też zobowiązanie płatnika za okres od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] listopada 2002 r. wygasło. Skarżąca wyjaśniła również, iż z uwagi na brak przychodów zawieszała działalność gospodarczą, aby nie narażać się na koszty opłacania składek zdrowotnych, co było zgłaszane do ZUS w [...]. Jednocześnie nigdy nie otrzymywała informacji o nieprawidłowości opłacania składek. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Jednocześnie organ wskazał, iż w skardze nie zostały przedstawione żadne okoliczności pozwalające przywrócić termin do wniesienia odwołania. Zarządzeniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. skarżąca została wezwana do przedstawienia zarzutów dotyczących naruszenia jej prawa lub interesu prawnego przez zaskarżone postanowienie. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca zarzuciła organowi błędne przyjęcie, iż jedynie jej pobyt w szpitalu stanowił podstawę do przywrócenia uchybionego terminu w tym okresie. Decyzja organu I instancji została bowiem doręczona osobie do tego nieuprawnionej, a zatem należało uznać, iż nie miało miejsca skuteczne doręczenie pisma. Jednocześnie stan zdrowia skarżącej po wyjściu ze szpitala uniemożliwiał jej faktyczny pobyt w okresie do 2 marca 2011 r. w domu pod adresem przy ul. P. [...]. Przez ten czas zamieszkała u syna, dlatego też nie mogła odebrać skierowanej do niej korespondencji i dopiero dnia 2 marca 2011 r. zapoznała się ze wydaną decyzją i niezwłocznie złożyła odwołanie. Powyższe okoliczności, zdaniem skarżącej, świadczą o braku jej winy w uchybieniu terminu. W kolejnym piśmie z dnia [...] października 2011 r. skarżąca podtrzymała swoją argumentację podkreślając jednocześnie, iż na skutek przebytej choroby wymagała ona opieki przez 40 dni po pobycie w szpitalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Rozpoznając przedmiotową skargę Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Należy zauważyć, iż w myśl art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 ze zm.) odwołanie od decyzji wydawanych w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego wnosi się do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w terminie 7 dni od dnia otrzymania decyzji. Termin ten jest terminem zawitym, nie można zatem go skracać, bądź wydłużać a jego upływ powoduje bezskuteczność czynności. Należy jednakże mieć na uwadze, iż jest to temin ustawowy, który można przywrócić. Zgodnie bowiem z art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu wnosi się w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności dla której określony był termin. Skuteczne wniesienie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności wymaga zatem spełnienia czterech przesłanek: strona musi złożyć wniosek o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności, wniosek ten musi zostać złożony w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, we wniosku strona powinna uprawdopodobnić brak swojej winy w uchybieniu terminu oraz musi dopełnić wraz z tym wnioskiem czynności, dla której był ustanowiony termin. Brak którejkolwiek z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie uchybionego terminu. W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz dopełniła czynności, dla której był wskazany termin, tj. wniosła odwołanie. Również, zdaniem Sądu, skarżąca, wbrew stwierdzeniu organu, nie uchybiła siedmiodniowemu terminowi na złożenie wniosku. Należy bowiem zauważyć, iż o decyzji organu I instancji skarżąca dowiedziała się dnia 2 marca 2011 r., kiedy to odebrała korespondencję, i ten dzień należy uznać za dzień ustania przyczyny uchybienia terminu. Wniosek o przywrócenie terminu został natomiast nadany dnia 3 marca 2011 r., a zatem w przewidzianym terminie. W ocenie Sądu skarżąca nie wypełniła jednak przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W pierwszej kolejności należy zauważyć iż, decyzja organu I instancji została doręczona skarżącej na adres: ul. P. [...] , [...] G. Adres ten był wskazany w piśmie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz w dokumentach nadesłanych przez ZUS jako miejsce zamieszkania i adres skarżącej. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru załączonego do akt administracyjnych decyzja została odebrana dnia 25 stycznia 2011 r. przez A. P. Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. pisma w postępowaniu administracyjnym doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (doręczenie właściwe) bądź w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, ewentualnie w razie niemożności doręczenia pisma w ten sposób, a także w razie koniecznej potrzeby pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (tryb dodatkowy). W przypadku zaś nieobecności adresata istnieje możliwość doręczenia zastępczego. W myśl bowiem art. 43 k.p.a. pismo doręcza się w takim przypadku, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. W takiej sytuacji termin na dokonanie czynności biegnie od dnia doręczenia pisma jednej z wyżej wskazanych osób. Doręczenie to rodzi bowiem domniemanie skutecznego doręczenia pisma adresatowi. Okoliczność, że dorosły domownik nie odmówił przyjęcia przesyłki pozwala przyjąć, iż doszło do skutecznego doręczenia pisma. Fakt zaś, iż domownik nie doręczył pisma w stosownym czasie do rąk adresata nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia odwołania. Celem ustanowienia możliwości doręczenia zastępczego jest przede wszystkim umożliwienie biegu postępowania w przypadku opieszałości lub złej woli adresatów, którzy mogliby celowo nie odbierać kierowanej do nich korespondencji, co w rezultacie uniemożliwiłoby skuteczne doręczenie decyzji. Jednocześnie należy zauważyć, iż status "domowników" adresata pisma maja zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu lub domu jego dorośli krewni i powinowaci niezależnie od tego, czy równocześnie prowadza z nim wspólne gospodarstwo domowe. Natomiast osoby obce adresatowi nie są jego domownikami, nawet gdy mieszkają w tym samym mieszkaniu, chyba że zostały przez adresata włączone do wspólnoty domowej i prowadzą z nim (jego rodziną) wspólne gospodarstwo. W przeciwnym razie osoby takie należy traktować jako sąsiadów adresata i o fakcie doręczenia im przesyłki należy poinformować zainteresowanego przez umieszczenie odpowiedniego zawiadomienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 526/11). W ocenie Sądu należy zatem uznać, iż decyzja organu I instancji, jak prawidłowo wskazał organ, została skutecznie doręczona dnia 25 stycznia 2011 r. Termin na wniesienie odwołania upływał zatem dnia 1 lutego 2011 r. Jako przesłankę uprawdopodabniającą brak winy w uchybieniu terminu skarżąca wskazała pobyt w szpitalu oraz czasową nieobecność pod adresem, na który została wysłana decyzja. Zgodnie z przedstawioną dokumentacją, skarżąca przebywała w szpitalu od 23 stycznia 2011 r. do 3 lutego 2011 r. Natomiast pozostały czas do dnia 2 marca 2011 r. przebywała u syna. Podkreślenia wymaga fakt, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Jednocześnie o braku winy w uchybieniu terminu można mówić wtedy, gdy mimo dołożenia przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej termin został naruszony. Przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 13 listopada 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1254/09, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 2044/09, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 2049/09). Przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej bierze się pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie SN z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, Lex 50679). Należy zauważyć skarżąca nie negowała faktu zamieszkiwania pod adresem przy ul. P. [...], a jedynie wskazała na czasową niemożność pobytu pod tym adresem, jak również nie został podany inny adres do doręczeń. Zdaniem Sądu o ile pobyt w szpitalu jest okolicznością wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu, to dalszy czasowy pobyt skarżącej w innym miejscu nie może uzasadniać braku winy w jego uchybieniu. Okoliczność ta bowiem nie miała charakteru nagłego i nieprzewidzianego, który uniemożliwiałby skarżącej zapoznanie się z kierowanymi do niej pismami i dokonania właściwych czynności w przewidzianym ustawowo terminie. Dlatego też skarżąca po zakończeniu hospitalizacji wiedząc, że będzie czasowo przebywała w innym miejscu winna osobiście, jako osoba należycie dbająca o swoje interesy, zainteresować się kierowaną do niej korespondencją, ewentualnie skorzystać w tym zakresie z pomocy członków rodziny. W przeciwnym razie naraża się na negatywne konsekwencje swojego zaniedbania. W ocenie Sądu organ prawidłowo zatem odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wskazując, iż okoliczności przedstawione przez skarżącą nie dają podstaw przywrócenia uchybionego terminu. Co prawda organ błędnie przyjął datę, od której należy liczyć siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, jednakże uchybienie to nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.