VI SA/Wa 1506/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Andrzej Siwek po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską p o s t a n a w i a: odmówić ustanowienia dla skarżącej E. S. radcy prawnego E. S. (dalej jako skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską. Wezwana do wpisu sądowego od skargi złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia [...] listopada 2010 r. zwolniono skarżącą od kosztów sądowych, a następnie postanowieniem Sądu z dnia [...] stycznia 2011 r. odrzucono przedmiotową skargę. Następnie skarżąca wniosła sporządzoną przez siebie skargę kasacyjną na powyższe postanowienie z dnia [...] stycznia 2001 r.. Do skargi załączyła sporządzony na urzędowym formularzu kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż wydane w niniejszej sprawie w dniu [...] listopada 2010 r. postanowienie referendarza sądowego ma przymiot prawomocności, gdyż nie wniesiono od niego sprzeciwu. Jak wynika z akt sprawy, przyznane prawo pomocy nie zostało również skarżącej cofnięte na podstawie art. 249 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.). Powyższe oznacza, iż w toku całego postępowania sądowego, łącznie z postępowaniem egzekucyjnym, skarżąca zwolniona jest od konieczności uiszczania kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 4 p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Jednocześnie w sytuacji, gdy strona składa dwa kolejne wnioski o przyznanie jej prawa pomocy, najpierw w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych a następnie w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie o d kosztów sądowych i ustanowienie na swoją rzecz kwalifikowanego zastępstwa procesowego, jej kolejny wniosek należy jednak rozpatrywać pod kątem przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W myśl art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje bowiem zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z kolei zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Pod kątem wystąpienia więc tych przesłanek rozpoznawany będzie aktualny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym przyznanie radcy prawnego skoro skarżąca została już zwolniona od kosztów sądowych. Z informacji podanych uprzednio we wniosku o przyznanie prawa pomocy, na podstawie którego postanowieniem referendarza sądowego z dnia {...] listopada 2010r. zwolniono skarżącą od kosztów sądowych, wynikało iż skarżąca przebywa we wspólnym gospodarstwie domowym razem z mężem i siedmiomiesięczną córką. Skarżąca, będąc poinformowana o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy, wskazała, iż obecnie nie uzyskuje dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej, albowiem pobiera zasiłek macierzyński kwocie 55 zł brutto miesięcznie (w okresie od maja do sierpnia 2010 r.. wysokość zasiłku wynosiła ok. 330 zł). Ponadto skarżąca nadesłała kopię PIT-36 za 2009 r., z których wynikało, iż skarżąca w tym roku uzyskała dochody w kwocie 2909 zł. Mąż skarżącej uzyskiwał dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 670 zł brutto miesięcznie (załączono kopię umowy o pracę potwierdzającą powyższe). Skarżąca nadesłała także wyciąg z rachunku kredytu hipotecznego, z którego wynikało, iż wraz z mężem zobowiązani są do spłaty kredytu hipotecznego w kwocie 71.616,80 franków szwajcarskich, przy racie miesięcznej 210,20 franków szwajcarskich. Ponadto posiadała oszczędności w kwocie 2000 zł. O przyznaniu skarżącej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych zdecydował fakt, iż skarżąca, pozostając we wspólnym gospodarstwie domowym wspólnie z mężem i córką, nie uzyskiwała dochodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, a źródłem ich utrzymania jest dochód uzyskiwany z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego oraz wynagrodzenia męża w łącznej wysokości 725 zł brutto miesięcznie, dodatkowo pomniejszone o spłaty raty miesięcznej kredytu mieszkaniowego. . Z kolei z informacji podanych w aktualnym wniosku wynika, iż skarżąca wznowiła prowadzenie działalności gospodarczej, jednakże nie uzyskuje z niej dochodów, natomiast mąż skarżącej na podstawie umowy o pracę uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 1000 zł brutto miesięcznie. Skarżąca ponownie potwierdziła, iż wraz z mężem zobowiązana jest do spłaty kredytu hipotecznego. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 14 marca 2011 r. wezwano skarżącą do nadesłania w terminie 14 dni: - dokumentu wskazującego na wysokość dochodu osiągniętego z prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej w 2010 r. – np. odpisu ostatniej złożonej w 2010 r. deklaracji o wysokości dochodu (straty) z prowadzonej działalności gospodarczej osiągniętego od początku roku podatkowego, ewentualnie odpisu z księgi przychodów i rozchodów na koniec 2009 r., - wyciągów z posiadanych przez skarżącą i jej męża rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy (w przypadku, jeżeli takie rachunki posiadają), - dokumentu potwierdzającego wskazaną w rubryce 10 formularza PPF aktualną wysokość wynagrodzenia otrzymywanego przez męża skarżącej. Skarżąca nadesłała kopię informacji o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2009 r., z którego wynikało, iż w roku tym uzyskała dochód w wysokości 2744 zł. Ponadto nadesłała kserokopie strony niezidentyfikowanego dokumentu, wskazującego na sprzedaż usługi za kwotę 1200 zł, oraz dokument bankowy potwierdzający zaciągnięcie przez skarżącą i jej męża wspomnianych zobowiązań kredytowych. Przesłała także umowę o prace wskazującą, iż jej mąż uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 1350 zł brutto miesięcznie. Stosownie do treści art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżąca została wezwana do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, przy czym odpowiedź skarżącej była niepełna, pomijała bowiem kwestię rachunków bankowych należących do skarżącej i jej męża oraz dokumentu wskazującego na wysokość dochodu osiągniętego z prowadzonej przez skarżąca działalności gospodarczej w roku 2010 r. Skarżąca nie przedstawiła żadnych wyciągów z rachunków bankowych oraz nie złożyła oświadczenia, iż ona oraz mąż nie posiadają żadnych rachunków oraz lokat bankowych. Ponadto przesłała dokument wskazujący na wysokość dochodu uzyskanego przez nią z prowadzonej działalności gospodarczej w 2009 r., nie przedstawiając natomiast dokumentów wskazujących wysokość dochodu w 2010 r. Nadesłany dokument potwierdzający sprzedaż usługi na kwotę 1200 zł nie wskazuje nawet, kto jest wykonawcą tej usługi. W sytuacji, w której skarżąca nie udostępniła powyższych dokumentów, pomimo skierowanego do niej wezwania, na rozpoznającym wniosek nie ciąży obowiązek żądania dalszego uzupełniania wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne oświadczenia i dokumenty (p. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2004 r., sygn. akt FZ 17/04). Jeszcze raz podkreślić należy, iż zawarte w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). W konsekwencji fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak też wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt I OZ 895/09). W związku z powyższym, w myśl art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.